Οι Αρβανίτες της Αττικής και η απελευθέρωση της Ακρόπολης των Αθηνών από τους Τούρκους

Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών και των Μεγάρων, και μάλιστα σε μια μορφή που αποτελεί ξεχωριστή διάλεκτο μαζί μ’αυτή της Αίγινας. Στο βραβευμένο από την Ακαδημία «Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδος,τομ.Α-Γ,των Μιχάλη Σταματελάτου και Φωτεινής Βάμβας-Σταματελάτου» αναφέρεται ότι το 1671 η Αθήνα είχε 2.053 σπίτια από τα οποία: 1.300 Ελληνικά, 600 Τούρκικα,150 Αρβανίτικα(στην περιοχή της Πλάκας, εκεί που στεκόταν η Αρβανίτικη Πόρτα των τειχών της Αθήνας) και 3 διάφορων ξένων. Το 1800 η Αθήνα κατοικείτο από 12.500 από τους οποίους οι 8.000 ήταν Έλληνες(πολλοί από αυτούς παλαιότατων ντόπιων οικογενειών),3.500 Τούρκοι και οι υπόλοιποι Αρβανίτες κυρίως αλλά και λίγοι Τουρκόγυφτοι και Αιθίοπες. Όταν την επισκέφθηκε ο Γάλλος Jacob Spon τo 1678 η Αθήνα είχε 9 χιλιάδες κατοίκους απο τους οποίους οι περίπου 7.000 ήταν Έλληνες και οι υπόλοιποι Τούρκοι. Την ίδια άποψη έχει και ο Henry Holland τo 1812 και ο John Galt. Τα Μέγαρα ήταν εξίσου μια μεγάλη πόλη, όχι όσο η Αθήνα βέβαια, και σύμφωνα με τονHobhouse υπήρχαν 1.000 σπίτια από τα οποία μόνο τα 600 κατοικούνταν που σημαίνει περίπου 3.000 Έλληνες(ελληνόφωνους) κατοίκους. Σύμφωνα με τον Thomas Gordon ο πληθυσμός της Αττικής, στις αρχές του 19ου αιώνα, είναι 22.000 και σημειώνει ότι ζουν Έλληνες και Τούρκοι στις πόλεις(κυρίως στην Αθήνα οι Τούρκοι) και στα χωριά Αρβανίτες. Ο Jacob Spon το 1678 αναφέρει οτι οι κάτοικοι των Μεγάρων είναι όλοι Έλληνες. Ο Αμερικάνος πρόξενος(με ελληνική καταγωγή) G. A. Perdicaris το 1845 μας αφήνει μια ωραία περιγραφή των Μεγαρέων. «Ενδιαφερόμαστε περισσότερο για την τύχη των Μεγαρέων, καθώς οι κάτοικοι των Μεγάρων, αντίθετα με αυτούς που κατοικούν στα χωριά της Αττικής, είναι ελληνικής καταγωγής. Τα σπίτια τους δεν μοιάζουν με αυτά των Αρβανιτών, και διαφέρουν τόσο στους τρόπους και την εμφάνιση όσο και στη γλώσσα τους. Οι άνδρες είναι αξιοσημείωτοι για την ευγενή και γεμάτη χάρη εμφάνιση τους, ενώ οι γυναίκες, αν και θέλουν εκπαίδευση για να γίνουν κυρίες της αυλής του Όθωνα, έχουν τα τέλεια χαρακτηριστικά και το “καθυποταγμένο αέρα” που παρατηρούμε σε κάποια μνημειώδη ανάγλυφα. Οι ευγενείς τους μορφές, οι καλές αναλογίες τους, και τα μεγάλα μαύρα μάτια τους αξίζουν την μελέτη του καλλιτέχνη.» Δίνοντας μια εικόνα για την αναλογία του πληθυσμού, λέω συνοψίζοντας ότι οι ελληνόφωνοι της Αττικής το πρώτο τέταρτο του 19ου αιώνα σε Αθήνα και Μέγαρα σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσα ήταν περίπου 11.000, Τούρκοι και άλλοι 4.000 ,και Αρβανίτες 7.000, φυσικά μιλάμε για αριθμούς ενδεικτικούς. Επίσης σημαντικό είναι να τονίσουμε την ύπαρξη ελληνόφωνων στα χωριά που θεωρούμε ως αμιγή αρβανίτικα γεγονός που δείχνει την ανάμιξη των εποίκων Αρβανιτών με τους Έλληνες που βρήκαν στις περιοχές όπου καλέστηκαν να κατοικήσουν, κάτι που υποστήριξε έντονα ο Μπίρης. Να κάποια παραδείγματα: «Με την αποχώρηση μας από την κρήνη ο δρόμος περικλειόταν από αμπέλια και ελαιώνες, και προχωρώντας μέσα από κάτι χωράφια βαμβακιού, καπνού και “Indian” καλαμποκιού, φτάσαμε στην Κερατέα, ένα μεγάλο χωριό, δύο ώρες από το Πόρτο-Ράφτη και οχτώ από την Αθήνα. Βρίσκεται κοντά στους ανατολικούς πρόποδες του Υμηττού. Οι κάτοικοι είναι Έλληνες, Αρβανίτες και Τούρκοι,και η γύρω περιοχή είναι εύφορη και καλά καλλιεργημένη.»  Το ότι οι Αρβανίτες ήταν δίγλωσσοι, τουλάχιστον στη συντριπτική τους πλειοψηφία, είναι αυτονόητο. Ο Hobhouse μιλώντας για τους Δερβενοχωρίτες(της Μεγαρίδος, εκτός των Μεγαρέων): «Το μεγαλύτερο μέρος από αυτούς είναι το αποτέλεσμα Αρβανιτών εποίκων, αλλά όλοι είναι εξοικειωμένοι με τα Ρωμαίικα, και λόγω της μακράς παραμονής τους στη χώρα υιοθέτησαν όλα τα συναισθήματα και προκαταλήψεις των Ελλήνων.» Ο C. Wordsworth γράφει για κάποιο χωριό της Αττικής: «Εκεί μένουν Έλληνες χωριάτες, που σταμάτησαν να δώσουν νερό στα άλογα τους… Ρωτήσαμε τους χωριάτες ποιο είναι το όνομα του χωριού που είμαστε: λέγεται Βλίκη(από την λέξη Αυλίκη)» Σύμφωνα με τον Σουρμελή παράγοντες όπως η διοίκηση της Αττικής κυρίως από Τουρκαλβανούς μπέηδες οδήγησαν ελληνόφωνους κατοίκους ορισμένων χωριών της Αττικής να υιοθετήσουν τη γλώσσα των γειτόνων τους Αρβανιτών λόγω της κατά κάποιον τρόπο «συμπάθειας»-εύνοιας που έδειχναν οι μπέηδες στους ομόγλωσσούς τους. Όπως αναφέρει ο Σουρμελής «…Και οι τελευταίοι των αλβανισθέντων είναι οι κάτοικοι των Αχαρνών(Μενίδι),Κουκουβάουνες, Αμαρουσίου οίτινες παρεδέχθησαν τον Αλβανισμόν μετά τα μέσα της ΙΗ’ εκατονταετηρίδος. Και μέχρι της σήμερον σώζονται γέροντες τινές εις Αχαρνάς, ενθυμούμενοι την μεταβολή,και διηγούμενοι τα περιστατικα….»** Μια επίσης ενδιαφέρουσα πληροφορία μπορούμε να διαβάσουμε στην εφημερίδα «Εμπρός» στο άρθρο με τίτλο «Παλαιά Αττική» για τον Ωρωπό: «Και η μορφή, η έκφρασις, η γλώσσα, τα ήθη και τα έθιμα των κατοίκων του Ωρωπού διαφέρουν από τα των λοιπών εννέα χωρίων του πρώην δήμου Ωρωπού. Νησί ελληνοφώνων εν μέσω αλβανόφωνου εκτάσεως…» ** Η ελληνοφωνία του Ωρωπού τεκμηριώνεται και απο τον Γάλλο περιηγητή-αρχαιολόγο Jacob Spon o οποίος αναφέρει οτι το μεγάλο χωριό του Ωρωπού είχε πάνω από 200 σπίτια και οι κάτοικοί του ήταν Έλληνες.  Προς επιβεβαίωση έρχονται τα γραφόμενα του Σουλιώτη Λάμπρου Κουτσονίκα, ο οποίος θεωρώ οτι είναι αξιόλογη πηγή όσον αφορά το θέμα μας, αφού στη Γενική Ιστορία του αναφέρει οτι η Αττική και Μεγαρίδα κατοικείται απο Αρβανίτες με εξαίρεση τις πρωτεύουσές τους. Μετά την πρώτη  ελληνική εξέγερση το 1821 στην περιοχή της Πάρνηθας από τον Μελέτη Βασιλείου, ο οπλαρχηγός αυτός έστειλε μήνυμα στην Λειβαδιά ζητώντας τους έναν ικανό αρχηγό που να αντιπροσωπεύει την Φιλική Εταιρεία. Οι άρχοντες της Λειβαδιάς όρισαν τον Δήμο Αντωνίου, τον οποίο υποδέχτηκαν οι Αθηναιοι και οι Αρβανίτες της Αττικής με μεγάλο ενθουσιασμό και αφοσίωση. Οι κάτοικοι Τούρκοι της Αθήνας τότε ήταν περίπου 400 οικογένειες. Βρίσκονταν και 60 Αλβανοί ένοπλοι για την ασφάλειά τους. Οι Τούρκοι και Αλβανοί βλέποντας την εξέγερση των χριστιανών ανέβαιναν στην ακρόπολη και κλείνονταν μέσα κάθε βράδυ. Στις 11 Απριλίου συνέλαβαν τους προεστούς μαζί με άλλους δέκα τυχαίους πολίτες και τους φυλάκισαν στην ακρόπολη για ομήρους. Τη νύχτα της 25ης Απριλίου, οι χριστιανοί που είχαν μαζευτεί στο στρατόπεδο στο Μενίδι, οπλισμένοι άλλοι με όπλα, άλλοι με λόγχες, και άλλοι με ρόπαλα ξεκίνησαν για την Αθήνα. Τα χαράματα έφθασαν ήσυχα μεταξύ των πυλών των αγίων Αποστόλων και το τείχος της Μπουμπουνίστρας, και μπήκαν μέσα στην πόλη τουφεκίζοντας και αλαλάζοντας. Λίγοι Τούρκοι που δεν είχαν ανέβει στην ακρόπολη σκοτώθηκαν, ενώ 36 άνδρες, γυναίκες και παιδιά κατέφυγαν στα προξενεία και διασώθηκαν. Οι χριστιανοί κυρίευσαν την πόλη και ύψωσαν την σημαία στις 28 Απριλίου. Στην Αττική περί την 25η Απριλίου οι κάτοικοι της επαρχίας αυτής με επικεφαλής τον καπετάνιο Μελέτιο Βασιλείου από την Χασιά, τον καπετάν Θανάση Σκουρτανιώτη απ' τα Δερβενοχώρια και με 600 περίπου άνδρες(οι περισσότεροι ντοπιοι Αρβανίτες) μπήκαν στην Αθήνα και την απελευθέρωσαν, ενώ οι Τούρκοι κάτοικοι έμειναν κλεισμένοι στην ακρόπολη. Στο μεταξύ ήλθαν και άλλοι Αιγινήτες, Κείοι (Θερμιώτες), Υδραίοι και Κεφαλλονίτες, γύρω στις τρεις χιλιάδες όλοι μαζί και διατήρησαν την πολιορκία. Μερικοί Τούρκοι όμως κατάφεραν να διασπάσουν την πολιορκία και να ξεφύγουν στην Εύβοια, όπου βρίσκονταν ο Ομέρ Βρυώνης και ο Καρύστιος Ομέρ Βέης. Ο τελευταίος είχε καταστρέψει τους Έλληνες στην επαρχία Καρύστου και είχε πυρπολήσει την Κύμη. Μετά την απελευθέρωση της Αθήνας, άρχισαν να λειτουργούν πυριτόμυλοι, φτιάχτηκαν βόλια, ενώ σε διάφορα σημεία της Πνύκας, του Μουσείου και προς το ναό του Ολυμπίου Διός στήθηκαν επτά κανόνια. Ένα άλλο πλοίο από την Ύδρα έφερε στον Πειραιά άλλα 11 κανόνια που έστειλαν οι αδελφοί Κουντουριώτες και ο Γεώργης Νέγκας. Στην Αθήνα μαζεύτηκε γρήγορα μεγάλος αριθμός οπλισμένων Ελλήνων μαχητών από την Αίγινα, Κέα, Ύδρα και αλλού, γύρω στις τρεις χιλιάδες. Οι Τούρκοι που είχαν κλειστεί στην Ακρόπολη πολιορκήθηκαν για καιρό χωρίς σημαντικές αψιμαχίες. Πολιορκητές και πολιορκημένοι έριχναν επεισοδιακά κανονιές και βόλια χωρίς να βλάπτουν ή να βλάπτονται. Οι Ομέρ Βρυώνης και Ομέρ Βέης, αν και αντιμετώπιζαν δυσκολίες στην Εύβοια με τους επαναστατημένους Έλληνες, έφτασαν στην Αττική και ενίσχυσαν τους πολιορκημένους. Οι Έλληνες αμέσως διαλύθηκαν, καταφεύγοντας στον Πειραιά, την Ελευσίνα και Αίγινα. Οι Τούρκοι, γύρω στις 20 Ιουλίου, στρατοπέδευσαν στα Πατήσια, και μετά μπήκαν στην Αθήνα, έλυσαν την πολιορκία και έδωσαν τροφές στους πολιορκημένους. Ο Ομέρ Βρυώνης παρέμεινε στην Αττική, καταστρέφοντας και αφανίζοντας τους Έλληνες χωρίς διαλογή, ενώ ο Ομέρ Βέης με τετρακόσιους Καρυστινούς Τούρκους επέστρεψε στην Χαλκίδα. Μετά την απελευθέρωση της Αθήνας στις 28 Απριλίου του 1821, οι Τούρκοι κάτοικοι είχαν καταφύγει στην Ακρόπολη μαζί με τους ομήρους προεστούς και δέκα πολίτες. Οι Έλληνες συνέχισαν την πολιορκία για πολύ καιρό, χωρίς σημαντικές πολεμικές αψιμαχίες. Τελικά, στις 10 Ιουνίου, ο Ομέρ Βρυώνης έλυσε την πολιορκία, και ανακατέλαβε την Αθήνα. Περί τα μέσα Ιουνίου σκοτώθηκε ο Δήμος Αντωνίου που είχε την γενική αρχηγεία και λόγω ασυμφωνίας μεταξύ γκαγκαραίων και ξωτάρηδων ο Δημ. Υψηλάντης διόρισε αρχηγό των Αθηνών τον εκ Ρωσίας Λιβέριο Λιβερόπουλο, ο οποίος όμως δεν είχε στρατιωτική πείρα. Ο Λιβερόπουλος έφτασε στην Αθήνα ντυμένος με τη στενή μαύρη στολή του Ιερολοχίτου. Οι Τούρκοι βλέποντας αρκετούς από τους πολιορκητές να φορούν τα "στενά" (ευρωπαϊκές στολές) πείσθηκαν ότι οι επαναστάτες είχαν υποστήριξη από ευρωπαϊκές δυνάμεις και απελπίστηκαν. Στα μέσα Ιουλίου 1821 τουρκικός στρατός με επικεφαλής τον Ομέρ Βρυώνη και τον Ομέρ μπέη της Καρύστου κατέβηκε προς την Ανατολική Στερεά. Οι Αθηναίοι φοβηθέντες έλυσαν την πολιορκία της Ακρόπολης και εγκατέλειψαν την πόλη. Όσοι κατάφεραν να ξεφύγουν, έφυγαν για την Αίγινα, τη Σαλαμίνα, ακόμα και στο ελληνικό στρατόπεδο του Ισθμού. Έτσι, οι Τούρκοι διέλυσαν τη πρώτη πολιορκία των Αθηνών. Ο Ομέρ Βρυώνης έδειξε ότι ήθελε να παραμείνει στην στην Αθήνα και μάλιστα τέλεσε τον γάμο του με την κόρη ενός Τούρκου ιερωμένου. Όμως γύρω στα μέσα Οκτωβρίου του 1821 αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Αθήνα, για να βοηθήσει τον Χουρσίτ Πασά στην Ήπειρο. Αλλά και ο Ομέρ μπέης αναγκάστηκε να γυρίσει πίσω στην Εύβοια. Έτσι η Αθήνα έμεινε και πάλι, μόνο με τη φρουρά της Ακρόπολης. Όλο αυτό το διάστημα οι Έλληνες συνέχιζαν να παρενοχλούν τα τουρκικά στρατεύματα, και μόλις έμαθαν οτι ο Βρυώνης έφυγε, άρχισαν πάλι να μαζεύονται στη πόλη, για να πολιορκήσουν και πάλι την Ακρόπολη. Γρήγορα έγινε αντιληπτό ότι ο Λιβερόπουλος δεν μπορούσε να έχει την αρχηγία των Αθηνών. Μεταξύ διαφόρων διεκδικητών τελικώς η αρχηγία ανετέθη στον Ηλία Μαυρομιχάλη, γιό του Πετρόμπεη. Την 3η Νοεμβρίου 1821 οι Έλληνες ανακατέλαβαν την πόλη και πολιόρκησαν και πάλι την Ακρόπολη ενώ επανήλθαν από τα νησιά οι οικογένειες που είχαν φύγει. Οι πολιορκητές αρχικά στέρησαν από τους Τούρκους το νερό που έπαιρναν από ένα πηγάδι κοντά στο Ηρώδειο θέατρο, το λεγόμενο "Σκερπετζέ". Την 13η Νοεμβρίου, εορτή του Ιωάννου του Χρυσοστόμου, ο οπλαρχηγός Παναγής Κτενάς μετά τον αγιασμό των όπλων κάλεσε τους άνδρες του να πολεμήσουν με ανδρεία, φωνάζοντας προς αυτούς "Βρωμόσκυλα, θα τη βγάλουμε με καθαρό πρόσωπο "(χρησιμοποιώντας την ύβρι με την οποία οι Τούρκοι αποκαλούσαν τους Έλληνες). Επιτέθηκαν εναντίον των τουρκαλβανών που φρουρούσαν το πηγάδι και τους απώθησαν στα βράχια της Ακρόπολης. Η πολιορκία αργότερα ενισχύθηκε με κανόνι που έβαλε από τον Άρειο Πάγο, ενώ ειδικός στην κατασκευή υπονόμων κατόρθωσε ανατινάξει μέρος των τειχών της Ακρόπολης. Τελικά, οι Τούρκοι παρέδωσαν την Ακρόπολη την 9η Ιουνίου 1822. Ο Διονύσιος έστειλε ανθρώπους να δώσουν νερό στους διψασμένους Τούρκους, πολλοί των οποίων όμως πέθαναν πίνοντας αχόρταγα μεγάλη ποσότητα. Οι Τούρκοι εγκατέλειψαν με ασφάλεια την Ακρόπολη, παρουσία των Αυστριακών πρέσβεων, την 10η Ιουνίου 1822 αφού παρέδωσαν τα κλειδιά του φρουρίου στον Παναγιώτη Κτενά. Ο Κτενάς ατυχώς σκοτώθηκε όταν εξερράγη το κανόνι που πυροδότησε για να πανηγυρίσει την κατάληψη της Ακρόπολης. Έτσι οι Αθηναίοι ελευθερώθηκαν για πρώτη φορά.
Πηγή: https://el.m.wikipedia.org/wiki/Πολιορκία_των_Αθηνών_(1821)
https://el.m.wikipedia.org/wiki/Μάχη_της_Αθήνας_(1821)
http://kleftouria.blogspot.gr/2008/04/1821-2.html
https://el.m.wikipedia.org/wiki/Αθήνα

La storia bizantina di Calabria : Il Thema e il Ducato medievale

Il Ducato di Calabria (successivamente Thema di Calabria) fu un antico possedimento bizantino in Italia, che comprendeva inizialmente parti delle attuali regioni Calabria e Puglia, e successivamente solo la parte meridionale dell'attuale Calabria, coincidente con l'area linguistica del calabrese. Con una guerra quasi ventennale (535-553) l'imperatore Giustiniano I (482-565) aveva eliminato la presenza ostrogota in Italia, ma l'invasione dei Longobardi del 568 giunse a rompere definitivamente l'unità politica della penisola, aprendo la strada a una distinzione fra il regnum longobardo, con capitale Pavia (che si frazionerà in ducati sempre più autonomi dal potere regio), e i territori bizantini, con le relative suddivisioni amministrative, anch'esse con una sempre maggiore autonomia: tra questi il ducato di Calabria, con capitale dapprima Otranto e successivamente Reggio, centro urbano regionale posto sulle rive del mare, conquistata nel 536 dalle truppe bizantine guidate da Belisario. I territori italiani risultano così frammentati in una serie di nuclei locali, alcuni dei quali si avviarono a diventare stati autonomi (la repubblica di Venezia, il ducato di Napoli, le repubbliche marinare di Gaeta, Amalfi, il ducato di Roma, o "ducato romano", dai confini incerti) mentre altri restarono sotto il governo dell' impero d’Oriente (esarcato di Ravenna, Thema di Sicilia, che comprendeva il ducato di Calabria). Il ducato di Calabria sorge dunque nel VI secolo aggregando la regione del Brutium, cioè l'odierna area cosentina, con le terre ancora possedute nel Salento (la Calabria dei Romani) i cui confini settentrionali sono costituiti dal cosiddetto "Limitone dei greci", una sorta di muraglia difensiva costruita a salvaguardia del territorio dalla minaccia dei longobardi e ancora esistente in diversi tratti. Il nome Calabria (che in origine designava la penisola salentina) cominciava così a essere utilizzato per designare il Bruzio, mentre il Salento prendeva il nome di Terra d'Otranto, progressivamente conquistato dai Longobardi. Tra VIII e IX secolo i possedimenti in Italia dell' impero bizantino si riducono progressivamente al solo ducato di Calabria, che comprende, da una parte la Calabria a sud della valle del Crati, e dall'altra Gallipoli e Otranto sulla fascia costiera pugliese. Nel753 infatti il sovrano dei longobardi Astolfo, annette alle proprie competenze diversi territori bizantini, mentre Reggio con buona parte della Calabria restano sotto l'amministrazione di Bisanzio. Nel corso dell' VIII secolo Reggio assurge a sede episcopale della Calabria bizantina. Nel 732-733 l'imperatore Leone III trasferisce le diocesi del thema di Sicilia, nell'ambito delle lotte iconoclaste e in conseguenza delle decisioni del concilio in Trullo, dall'obbedienza papale a quella del Patriarca di Costantinopoli; le sedi del nord della Calabria, all'epoca in mano longobarde, mantengono i legami con Roma. Verso l'inizio del IX secolo la Calabria bizantina comprende il territorio che va da Reggio Calabria a Rossano, con capitale Reggio; mentre la rimanente parte settentrionale viene conquistata dal duca di Benevento Romualdo I intorno al 671. Il ducato, formalmente parte del regno longobardo d' Italia fin dalla fine del VI secolo, si estende da Cosenza a Chieti. La Calabria longobarda viene divisa nei gastaldati di Cosenza, Cassano all' Ionio e Laino che nell' 849 alla spartizione del ducato entrano a far parte del principato di Salerno. L' imperatore d'oriente Basilio I (867-886) fa di Reggio la "metropoli dei possessi bizantini dell'Italia meridionale". Intorno all'892, venne poi fondato il Thema di Langobardia, per cui i territori bizantini dell'Italia meridionale furono divisi in due themata: Thema di Langobardia, che comprendeva la Terra d'Otranto, con capitale Bari; Thema di Sicilia, che comprendeva il ducato di Calabria, con capitale Reggio. Nell' 827, con lo sbarco arabo a Mazara, la Sicilia nell'arco di cinquant'anni divenne provincia musulmana e il dominio bizantino nell' Italia meridionale fu sempre in una situazione di incertezza. Anche il ducato di Calabria risentì di questa nuova situazione: gruppi di Saraceni infatti si insediarono tra l'840 e l'842 nelle città di Taranto e Bari da cui partirono scorrerie dirette verso la Calabria. La situazione divenne ancor più precaria quando Tropea, Amantea e Santa Severina furono occupate dai Saraceni; un'armata greca sbarcata presso capo Colonna nell'880 riconquistò comunque la Sila, la Calabria settentrionale e la Lucania orientale fino a Taranto, le città occupate dai saraceni vengono invece riconquistate dal generale Niceforo Foca il vecchio nell' 885. Le conquiste del generale spostarono anche il confine longobardo-bizantino a nord della valle del Crati, in conseguenza di ciò vescovi ortodossi vengono insediati a Cosenza e a Bisignano e una nuova diocesi viene creata a Cassano all'Ionio. Nel 902 Abû el'-Abbâs(conosciuto anche come Ibrahim II ibn Ahmad), emiro d'Africa, dopo aver assoggettato Taormina conquista Reggio. L'obiettivo dell'emiro, conquistare tutto il meridione, svanisce con la morte dello stesso avvenuta pochi mesi dopo durante l'assedio diCosenza. Segue un decennio di calma, interrotto nel 918 dalla presa di Reggio Calabria, da quest'anno lo stratego Eustazio si accorda con l'emirato siciliano per il pagamento di un tributo di 22.000 nomismata in cambio della pace. Questo periodo segna comunque l'inizio di un lungo avvicendarsi di Arabi e Bizantini nel contendersi Reggio e i territori delducato di Calabria. Il successore di Eustazio, Giovanni Muzalon (conosciuto anche come Byzalon), trovò la morte in un periodo successivo all'ascesa al trono di Romano I Lecapeno, nel 920 o nel 921-922, a causa di una rivolta (o congiura) causata con tutta probabilità della forte pressione fiscale; un'altra ipotesi è che fu ucciso in quanto progettava di ribellarsi al basileus in accordo con gli arabi. Nel 924 il tributo all'emirato fu ridotto della metà grazie all'intervento dell'imperatore. Nel 922, approfittando della mancanza di truppe impegnate in Armenia e nella difesa di Costantinopoli dall'assedio dello Zar Simeone I di Bulgaria, viene assediata e conquistata Sant'Agata, una delle fortezze pre-aspromontane che contornavano Reggio. Nel 929-930 l'eunuco slavo Sâbir effettuata delle scorrerie sulle coste calabresi e pugliesi. Nel 926 il principe di Salerno Guaimario II, in alleanza con il cugino Landolfo III di Capua tentò di conquistare i domini bizantini attaccando il nord della regione ma fu sconfitto, insieme ai suoi alleati, definitivamente nel 930 forse anche grazie all'intervento dei saraceni alleati questa volta degli imperiali. Nel 934, dopo la morte del califfo fatimida al-Madhî le città calabresi cessano di pagare il tributo. Nel 947 la Sicilia, precedentemente in rivolta, è di nuovo pacificata e il nuovo emiro kalbita Ḥasan b. ʿAlī al-Kalbī richiede il ripristino del tributo, rifiutato però dalle autorità bizantine che si preparano di conseguenza alla guerra. L'emiro reagisce e nel 951 attraversa lo stretto e occupa la città di Reggio abbandonata dai sui abitanti, quindi prosegue verso Gerace che viene assediata e da cui ottiene il pagamento del tributo. La stessa situazione, dopo una serie di marce con cui viene raggiunto il Crati, si ripete per Cassano. Solo nella primavera del 952 le truppe dei themata di Calabria e Longobardia, guidate dai rispettivi strateghi Pascalio e dal patrizio Malakinos, si scontrano con i saraceni, nei pressi di Gerace, venendo clamorosamente sconfitte. Viene quindi stipulato nel 955-956, dal nuovo stratego di Calabria e Longobardia Mariano Argiro, un trattato di pace che prevede il ripristino del tributo e la costruzione, per la prima volta, di una moschea a Reggio con diritto di asilo per i musulmani. Comunque il trattato non fece terminare le incursioni saracene anzi l'anno successivo lo stratego dovette fuggire dinanzi le truppe congiunte di al-Kalbī e del fratello Ammâr. La moschea venne comunque distrutta dal protocarabos Basilio nel 956-958 durante una spedizione marittima contro gli arabi siciliani. Nel periodo che va dal 938 al 956 il ducato viene elevato a thema, andando a sostituire ilthema di Sikelia (o Sicilia, ormai completamente dominata dagli Arabi); la capitale del thema rimane Reggio. Il thema risulta diviso in tre turme a loro volta suddivise in bandeo drunghi: solo una delle turme è stata identificata con precisione, si tratta di quella dettadelle Saline (coincidente in parte con l'odierna piana di Gioia Tauro), avente come capoluogo la città di Sant'Agata (attuale Oppido Mamertina) fondata nel 1044. Nel 965 scoppia una violenta insurrezione a Rossano in risposta alla pretesa dello stratego Niceforo Hexakionites di arruolare i rossanesi sulle navi chelandie; la popolazione viene perdonata per l'intervento di San Nilo e in cambio del pagamento di un tributo di cinquecento nomismata. Nel 975 il thema di Calabria viene aggregato a quelli di Langobardia e Lucania per formare il Catepanato d'Italia; nello stesso anno ed anche nel 978-981 l'emiro di Sicilia Abul-el-Qâsim saccheggia Reggio, Sant'Agata ed altri territori calabresi e pugliesi. In particolare a Sud della capitale, nella zona Macellari, non potendo logisticamente imbarcare sulle navi dei capi bovini eccedenti alle possibilità, i Saraceni ne "macellano" una gran quantità dando origine al toponimo del luogo. In risposta a questo incursioni interviene questa volta il Sacro Romano Imperatore Ottone II, a cui i bizantini non si oppongono attivamente, che viene però sconfitto nella battaglia di Capo Colonna. Nel 986 gli arabi saccheggiano Gerace continuando l'avanzata verso nord, raggiunta Cosenza ne distruggono le mura ed entrano in Lucania e Puglia. Nel 1006 nella zona di mare antistante Reggio avviene una battaglia navale che vede vincitori i bizantini, ma nel 1009 i saraceni rioccupano Cosenza mentre nel 1020 fu la volta di Bisignano, soltanto Rossano in questo periodo riesce a resistere agli invasori. Nel 1025 è presente a Reggio un esercito bizantino comandato dal ciambellano eunuco Oreste nelle cui file militano truppe del thema di Macedonia e mercenari stranieri da usare per la conquista della Sicilia, ma la spedizione si risolve in un fallimento. Nel 1029 il catapano Cristoforo Burgaris viene sconfitto nelle vicinanze di Reggio ad opera degli arabi e in seguito, nel 1031, viene occupato Cassano dove viene sconfitto anche il catepano Poto Argiro; lo scoppio di una guerra civile nell' emirato siciliano provoca la fine, definitiva, delle scorrerie provenienti dalla Sicilia. Nel 1037 a Reggio il catapano Costantino Opo mobilita l'armata bizantina per aiutare l'emiro di Sicilia Ahmad al-Ahkal nella sua lotta contro il fratello Abu Hafs, inizialmente egli riporta numerose vittorie ma desiste dall'impresa e ritorna sul continente con quindicimila cristiani, liberati o riscattati. Nel 1039 Guaimario IV, principe di Salerno e alleato bizantino, manda i cavalieri normanni guidati da Guglielmo d'Altavilla a Reggio. Qui si uniscono all'esercito del Capatano d'Italia Giorgio Maniace, composto anche da truppe italiane e longobarde che salpa da Reggio e conquista una dozzina di città siciliane tra cui Siracusa. L'esercito è anche appoggiato da una flotta al comando del cognato dell'imperatore Michele IV il patrizio Stefano. Negli anni intorno al 1050 Roberto il Guiscardo giunge in Calabria, dove inizia a effettuare delle scorrerie; nel 1052 i normanni escono vincitori da uno scontro con le truppe imperiali nelle vicinanze di Crotone. Roberto, raggiunto dal fratello Ruggero, inizia dal 1056 un sistematico piano di conquista della regione. Successivamente conquista Catanzaro e mette a ferro e a fuoco la provincia reggina, ma non riesce a conquistare la città. Torna nel 1059 e insieme al fratello assedia Reggio, che cede a patto che i due funzionari bizantini più importanti siano lasciati liberi di andarsene, cosa che Roberto accetta: i fuoriusciti da Reggio si stabiliscono prima nel castello di Squillace, che viene assediato da Ruggero per cui i soldati bizantini si imbarcano con il favore della notte verso Costantinopoli, dopodiché la città si arrende al normanno. Con la caduta di Reggio, il Guiscardo viene proclamato ufficialmente duca, titolo confermato ad agosto da Papa Niccolò II a Melfi che nomina Roberto duca di Puglia, Calabria e Sicilia. L'anno 1061 sancisce che la Calabria è dei Normanni, suddivisa tra Roberto, Duca di Calabria, e Ruggero, Conte di Calabria. Il dominio viene esteso alle Puglie e da questo momento ha termine ogni pertinenza bizantina. Roberto conferma in Reggio la capitale del suo Ducato di Calabria, restaura la città, la fortifica e ne espande la cinta muraria rendendola prosperosa sede delgiustizierato di Calabria; Ruggero è Conte di Calabria, dunque vassallo del fratello Roberto, con sede in Mileto che acquisisce il Vescovado di Vibo e Tauriana (oggi frazione di Palmi).
Πηγή: https://it.m.wikipedia.org/wiki/Ducato_di_Calabria

Понтийское Царство Греческое Эллинистические Государство в Церного Моря

Понтийское царство (Понт) - греко-персидское эллинистическое
 государство в Малой Азии в 302 — 64 до н. э., на южном берегу Эвксинского понта (Чёрного моря). Официальным языком царства был древнегреческий язык. Основано Митридатом (имя персидского происхождения) в Пафлагонии на границе двух эллинистических государств: Древней Македонии и Империи Селевкидов. Наибольшего размера достигло при Митридате VI (132 - 63 до н. э.), присоединившем Вифинию, Каппадокию, греческие колонии Тавриды и на короткое время захватившем римскую провинцию Азию, Фракию и Македонию. Флот Понтийского царства овладел Кикладами. На некоторое время эллины (в том числе Афины), колхи, тавры, сарматы выступали союзниками Понта. Столицей Понтийского царства стал Пергам. Зятем Митридата был армянский царь Тигран Великий. После окончательного поражения в войнах с Римской республикойзападная часть государства была обращена в провинцию Вифиния и Понт (Bithynia et Pontus), а восточная стала клиентским царством. Большая часть западного Понта и греческих городов на побережье, включая Синопу, вошли в состав римской провинции Вифиния и Понт. Внутренняя часть страны и западный берег стали независимым клиентским царством. Боспорское царство под властью Фарнака II осталось союзником и другом Рима, Колхида также стала клиентским царством. Позже Фарнак попытался отвоевать Понт, вторгнувшись в Азию во время гражданской войны между Гнеем Помпеем и Юлием Цезарем (48 год до н. э.). Он смог занять Колхиду, Малую Армению, Понт и Каппадокию, одолев римскую армию у Никополиса. Цезарь одолел армию боспорского царя в битве у Зелы, благодаря которой возникла крылатая фраза 'Veni vidi vici' (Пришёл, увидел, победил). Понтийские цари продолжали править Понтийским царством, Колхидой и Киликией вплоть до 62 года н. э., когда император Нерон заставил Полемона II отречься от престола. Понтийское царство было разделено на две части: прибрежную и нагорную, разделявшиеся между собой Понтийскими Альпами, проходившими параллельно побережью Чёрного моря. В прибрежном регионе, над которым доминировали греческие колонии Амастрида и Синоп, выращивали оливки, ловили рыбу. Во внутренних районах добывали серебро и железную руду. Главным городом здесь была Амасья, первая столица Понта. Между регионами существовали культурные различия — побережье было грекоязычным, внутренние районы населялись анатолийскими племенами под управлением элиты иранского происхождения. Религия была синкретичной — божества сочетали местные, персидские и греческие черты. Главными богами были Ахурамазда, отождествлявшийся с греческим Зевсом, бог Луны Мен и богиня плодородия Ма, также известная как Кибела. Последний понтийский царь даже принял иудаизм. Понтийская армия могла выставить до 250 тыс. пехотинцев (гоплиты) с щитами, железными панцирями, мечами, шлемами и копьями (Сариса), 40 тыс. всадников и 130 серпоносных колесниц (с лезвиями на колёсах). Пехотинцы практиковали македонскую тактику фаланги. Существовали отряды лучников и мощный флот на манер греческого (300 трирем). Особо выделялись в понтийской армии ополчения покорённых городов, а также скифов и мидийцев. Плутарх называет имена понтийских полководцев: Архелай, Таксил, Дорилай.
Πηγή: https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5_%D1%86%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE