Castrignano dei Greci : L'antica città della Puglia con l'origine minoica e lingua greca

Castrignano de' Greci (o Castrignano dei Greci, Kastrignàna o Kascignàna, Cascignanu o Casṭṛignanu) è un comune italiano di 4.062 abitantindella provincia di Lecce in Puglia. Il territorio del comune di Castrignano de' Greci, che si estende nella parte centrale della provincia di Lecce per 9,52 km², è totalmente pianeggiante. È situato sul calcare magnesifero che si addossa sul calcare compatto nella parte nord-orientale del suo territorio. Il nucleo urbano è posizionato a 90 m s.l.m.; dista 26,3 km dal capoluogo, 18 km da Otranto e 34 km da Gallipoli. La morfologia pianeggiante del territorio e il clima mite favoriscono la coltivazione di piante tipiche dell'area mediterranea. Il centro è circondato da terre coltivate con alberi di ulivo, fichi, mandorli e vigneti. Confina a nord con il comune di Martano, a est con il comune di Carpignano Salentino, a sud con i comuni di Cannole, Bagnolo del Salento, Cursi e Melpignano, a ovest con il comune di Corigliano d'Otranto. Dal punto di vista meteorologico Castrignano de' Greci rientra nel territorio del Salento orientale che presenta un clima mediterraneo, con inverni miti ed estati caldo umide. In base alle medie di riferimento, la temperatura media del mese più freddo, gennaio, si attesta attorno ai +9 °C, mentre quella del mese più caldo, agosto, si aggira sui +24,7 °C. Le precipitazioni, frequenti in autunno ed in inverno, si attestano attorno ai 626 mm di pioggia/anno. La primavera e l'estate sono caratterizzate da lunghi periodi di siccità.
Facendo riferimento alla ventosità, i comuni del Salento orientale sono influenzati fortemente dal vento attraverso correnti fredde di origine balcanica, oppure calde di origine africana. Il toponimo potrebbe derivare dalla parola latina castrum. Infatti, con la conquista romana della penisola salentina nel 487 d.C., i Romani insediarono un accampamento militare (Praesidium Castrinianum). Un'altra ipotesi, farebbe derivare il nome da Castrinius, il centurione romano al quale fu affidato il territorio. L'etimologia potrebbe anche ricondurre al vocabolo greco Κάστρον (Kástron) che significa castello.
Le origini di Castrignano de' Greci sono molto discusse e legate anche a leggende popolari. Secondo la tradizione, ripresa dallo storico Cosimo De Giorgi, la fondazione del paese è attribuita ai posteri dei Candioti di Minosse o dagli Ateniesi e Cretesi seguaci di Giapige. Secondo Domenico De Rossi la fondazione avvenne con la colonizzazione greca del Salento, durante il periodo della Magna Grecia. L'ipotesi più avvalorata è quella che i Romani, conquistata lapenisola salentina nel III secolo a.C., favoriti dalla presenza di acque, vi abbiano istituito un loro presidio militare ("Praesidium Castrinianum" oppure "Castrinius"). Tra il IX ed il X secolo, sotto il dominio dei bizantini che diffusero le loro leggi, le loro usanze e la loro lingua, Castrignano divenne un casale fortificato e fu costruito un castello. La lunga permanenza bizantina è ancora visibile in alcune usanze e soprattutto nella lingua locale, il griko. Castrignano conservò il rito religioso greco fino al 1614. Con i Normanni, il casale, divenuto parte della Contea di Lecce, venne donato da Tancredi d'Altavilla a Pietro Indrimi nel 1190. Nel corso dei secoli il feudo passò sotto il controllo di varie famiglie feudatarie come i Prato, gli Acaya, i Brayda, i Guarini, i Marescallo e infine fu di proprietà dei baroni Gualtieri che ne mantennero il possesso fino all' eversione della feudalità nel 1806.
Il castello, di origine medievale, fu riedificato nel XVI secolo per volere della famiglia Gualtieri, come ricorda l'epigrafe sopra il portale:NICOLAUS EX ANTIQUISS. FAMILIA DE GUALTERIIS F.F. A pianta rettangolare con base scarpata, si articola su due livelli divisi esternamente da un toro marcapiano. Nel Settecento è stato oggetto di numerosi rimaneggiamenti volti a ingentilirne il prospetto e il cortile interno. Il castello viene ricordato nelle fonti come eccellente strumento di difesa, con un fossato, ancora visibile nell' Ottocento, e le cannoniere strombatedisposte al piano terra per spazzare il lato a ovest e a sud. Verso est, un'epigrafe fu fatta apporre dal feudatario Giovanni Donato Prato per ammonire i nemici provenienti dal mare: 1618 FORTIS [...] INDOMITU (S). Sulla facciata troneggia un'altra iscrizione: PROCUL THAUMANTIA PROLES DULCIOR CUM PULVERE PALMA NE QUID INVITA MINERVA. (State lontano, figlie di Taumante; la palma della vittoria è più dolce con la polvere, affinché tu non faccia niente contro la volontà di Minerva). Interessanti sono i doccioni zoomorfi e quello bicefalo rivolto verso sud. All'interno si distingue il portale adornato da motivi floreali, angeli e mascheroni che dal piano terra, dove trovavano posto le scuderie, il forno e i magazzini, conduce al piano nobile.
A Castrignano de' Greci, comune della Grecìa Salentina, oltre al dialetto salentino, si parla il Griko. Il grecanico o griko (anche grico) è un dialetto (o gruppo di dialetti) di tipo neo-greco residuato probabilmente di una più ampia e continua area linguistica ellenofona esistita anticamente nella parte costiera della Magna Grecia. I greci odierni chiamano la lingua Katoitaliótika ("Italiano meridionale"). La lingua, scritta in caratteri latini, presenta punti in comune con il neogreco e nel frattempo vocaboli che sono frutto di evidenti influenze leccesi o comunque neolatine.

Πηγή: https://it.m.wikipedia.org/wiki/Castrignano_de%27_Greci

Третий Рим : Идея преемственности византийской и римской империи русских и греков

Под углом этих последних воззрений воспитывалась и Россия. До XV века она считала себя покорною дочерью Константинопольского (Вселенского) патриарха, а ввизантийском императоре видела верховного блюстителя общественной правды. Константинополь стал в глазах русских как бы вторым Римом. Со второй половины XV века во взглядах русского общества произошла значительная перемена. Флорентийская уния (1439) пошатнула в самом корне авторитет греческой церкви; обаяние Византии как хранительницы заветов православия исчезло, а с ним и право на главенство политическое.
Третий Рим европейская религиозно-историософская и политическая идея, использовавшаяся для обоснования особого религиозно-политического значения различных стран как преемников Римской империи. Эта идея, основанная на концепции «переноса империи» (translatio imperii), использовалась для легитимации притязаний тех или иных монархий на преемственность по отношению к Византии. В XIV веке сербский царь Стефан Душан и болгарский царь Иоанн-Александр, имевшие родственные связи с византийской династией, объявляли себя наследниками Рима. В болгарской письменности встречается идея, что новым Константинополем является Тырново, тогдашняя столица болгарского государства. Теория «Москва Третий Рим» послужила смысловой основой мессианских представлений о роли и значении России, которые сложились в период возвышения Московского княжества. Московские великие князья (притязавшие начиная с Иоанна III на царский титул) полагались преемниками римских и византийских императоров. Наиболее авторитетной и популярной в исторической науке является теория, впервые обосновано изложенная в 1869 году в докторской диссертации В. С. Иконникова. Согласно данной точке зрения в явном виде концепция «Москва третий Рим» впервые была сформулирована в двух посланиях конца 1523 года начала 1524 старцем псковского Елеазарова монастыря Филофеем (первое, адресованное дьяку Михаилу Григорьевичу Мисюрю-Мунехину, посвящено проблемам летосчисления и астрологии); второе, адресованное великому князю Московскому Василию III Ивановичу, правильному совершению крестного знамения и проблеме распространения мужеложства): Старец Филофей ставил московского князя в один ряд с императором Константином Великим, называя последнего предком князя: «Не преступай, царю, заповѣди, еже положиша твои прадѣды великий Константинъ, и блаженный святый Владимиръ, и великий богоизбранный Ярославъ и прочии блаженнии святии, ихьж корень и до тебе». Собственно формулировка идеи третьего Рима содержится в двух посланиях игуменаФилофея к Великому князю Василию Ивановичу.
Наряду с этой, существуют и иные точки зрения о времени генезиса и авторстве идеи «Москва третий Рим». В частности, мнение, что в действительности впервые концепция была выдвинута несколько ранее митрополитом Зосимой в предисловии к его труду «Изложение Пасхалии» (1492 год), Филофей же лишь «обосновал» её в соответствии с господствовавшим тогда миропониманием и духовными запросами общества.
По мнению русского историка А. В. Каравашкина, теория «Москва третий Рим» является результатом эсхатологических ожиданий и носила первично не политический, но религиозный характер. Политическая теория «Москва Третий Рим» также обосновывается легендой конца XV — начала XVI вв.
О византийском происхождении шапки Мономаха, бармы и других предметов (например, коробочка из слоновой кости, якобы принадлежавшая римским цезарям), присланных императором Константином Мономахом великому князю киевскому Владимиру II Мономаху, и целым рядом иных текстов. Характерно, что в киевских текстах об этих «подарках» нет и упоминания. Радикальную критику концепции средневекового происхождения теории «Москва — третий Рим» дал Н. И. Ульянов. Согласно его точке зрения, политическая идея Москвы как третьего Рима в реальности восходит к общественно-политическому дискурсу царствования Александра II, то есть связана с «восточным вопросом» и развитием русского империализма Нового времени. Дональд Островски указал на то, что связь послания Филофея с Москвой, возможно, появилась в результате вмешательства переписчиков, заменивших в более поздних вариантах текста «Ромейское [царство]» на «Росийское»; «Ромейское царство» можно было понимать и как Священную Римскую империю Карла V. В дальнейшем словосочетание "Третий Рим" появляется в «Повести о белом клобуке» (где относится к Новгороду), «Казанской истории», декларации о провозглашении Московского патриархата в 1589 году (где "Третьим Римом" именуется не Москва, а "Росийское царство"; по мнению Дональда Островски, эта вставка произошла по инициативе новгородских иерархов), надписи на принадлежавшей Д.И.Годунову Псалтыри 1594 года, «Повести о начале Москвы» (XVII век) и челобитных старообрядцев на имя российских императоров (XVIII век). Представление о Москве как о Третьем Риме сложилось среди русских людей XVI века на почве политических и религиозных воззрений в связи с явлениями общеевропейской истории.
Ход развития этой идеи можно представить в следующем виде. Величие древнего Рима, мощный рост и обширные размеры его территории, вместившей почти все известные тогдашнему миру страны и народы, высокая степень культуры и успехи романизации породили в современниках убеждение в совершенстве и незыблемости созданного порядка (Рим вечный город, urbs aeterna). Христианство, восприняв от языческого Рима идею единой вечной империи, дало ей дальнейшее развитие: кроме задач политических, новая христианская империя, как отражение царства небесного на земле, поставила себе задачи религиозные; вместо одного государя явились два светский и духовный. Тот и другой связаны органически неразрывными узами; они не исключают, но взаимно дополняют один другого, будучи оба двумя половинами одного неделимого целого. Так, в обновленной форме священной римской империи возродилась в средние века идея древнего мира; языческийorbis terrarum превратился в tota christianitas. По вопросу о том, кому принадлежит право быть носителем светской и духовной власти, возникло разногласие: в Зап. Европе признавали таковыми римского (немецкого) императора и папу; на греческом Востоке византийского императора и патриарха (точнее: собор духовных лиц). Названия западной и восточной империи лишь обозначение реальных фактов, но не идейных, ибо и та, и другая империя считала только себя единою, всемирною, исключая возможность существования другой. Отсюда раскол политический и церковный, противопоставление православного Востока латинскому Западу.
Императоры византийские видели в Карле Великом бунтовщика, дерзкого узурпатора; ни за Оттонами, ни за Гогенштауфенами они не признавали прав на императорскую корону; германо-романский мир платил им тою же монетою; параллельно этому, представители церквей слали проклятия один другому. Обе стороны были искренне убеждены в собственной справедливости и в этом смысле воспитывали людей своего круга. Таким образом католические народы восприняли мысль, что Священная Римская империя, с папой и императором во главе, есть настоящая законная представительница истинного царствия на земле; народы православные, наоборот, видели в византийском императоре своего верховного главу, а в патриархе константинопольском, совместно с другими истинного представителя вселенской церкви.
Таким новым сосудом, новым Третьим Римом и является Москва. Освобождение от монгольского ига, объединение разрозненных мелких уделов в большое Московское государство; женитьба царя Иоанна III на Софии Палеолог, племяннице (и наследнице)последнего византийского императора; успехи на Востоке (завоевание ханств Казанского и Астраханского) всё это оправдывало в глазах современников представление о праве Москвы на такую роль. На этой почве сложился обычай коронования московских государей, принятие царского титула и византийского герба, учреждение патриаршества, возникновение трёх легенд.
Первые два Рима погибли, третий не погибнет, а четвёртому не бывать. Литературное выражение мысль эта нашла у старца псковского Елеазарова монастыря Филофея, в посланиях к вел. князю Василию III, дьяку Мисюрю Мунехину и Иоанну Грозному. Новое положение вызывало новые обязательства. Самодержавно-царская, автокефально-православная Русь должна хранить правую веру и бороться с её врагами. В этом направлении одно время её поддерживал и сам латинский Запад: римские папы старались поднять московских государей против турок, пропагандируя мысль, что русские цари — законные наследники Византии; в том же духе действовала и Венеция. Теория Третьего Рима до конца XVII в., а именно до войн с Турцией, не выходила из сферы отвлечённых вопросов: но и позже она никогда не получала характера определенной политической программы, хотя некоторое отражение её и слышится: более слабое в правительственных заявлениях во время освободительных войн России с Турцией наБалканском полуострове, более сильное в воззрениях славянофилов.
Вели́кая иде́я (Μεγάλη Ιδέα) ирредентистская концепция греков под владычеством Османской империи (Τουρκοκρατία), подразумевавшая реставрацию Византийской империи с центром в Константинополе. В среде греческой знати Константинополя (фанариотов) в XVIII—XIX веках её осуществление часто мыслилось посредством постепенной аккумуляции власти в Османской империи в руках греков, игравших видную роль в управлении и торговле империи. Термин "Μεγάλη Ιδέα" впервые прозвучал в речи премьер-министра Греции Иоана Колеттиса во время дебатов о Конституции, провозглашённой в 1844 году. В более узком смысле, может обозначать неудавшийся план аннексии Западной Анатолии и Восточной Фракии греческим государством под руководством Венизелоса. Концепция использовалась в военно-политических планах России, в частности в «греческом проекте» Екатерины II.
Восстание в Морее (1821), при поддержке европейских держав и в том числе Российской империи (Николая I), привело к образованию независимого греческого государства, признанного в 1830 году. Такое положение вызвало стремление к воссоединению с греками не вошедших в независимую Грецию территорий: Эпира,Фессалии, Македонии, Фракии, Крита, Кипра, островов в Эгейском море, Константинополя, части Анатолии, а также Республики Ионических островов, являвшейся тогда протекторатом Великобритании. Одним из следствий войны за независимость стал кардинальный подрыв привилегированного положения фанариотов в Османской империи, на которых теперь, как и на всех греков, смотрели с подозрением. В банковском деле и торговле бо́льший вес стали приобретать соответственно армяне и болгары. Распространением эллинства теперь занялось правительство независимого Греческого Королевства. Министр Народного Просвещения Греции Никопулос учредил (1864) комиссию для изыскания средств к распространению эллинства вне королевства, сочувственно воспринятую греческой прессой в Стамбуле и других городах Османской империи. Обозначилось серьёзное расхождение в политфилософских воззрениях между греками в Греции и греками в Османской империи. Российский дипломат князь Трубецкой описывал его следующим образом: «Если греки королевства называют себя преемниками древних эллинов, то греки, живущие в Турции, едва ли не с бо́льшим основанием считают себя потомками византийцев».
Πηγή: https://ru.m.wikipedia.org/wiki/Третий_Рим
https://ru.m.wikipedia.org/wiki/Великая_идея_(Греция)

Ancient history of Cyprus :From the Paleolithic Era to the Greek colonisation and the roman conquest

Human habitation of Cyprus dates back to the Paleolithic era. Cyprus's geographic position has caused Cyprus to be influenced by differing Eastern Mediterranean civilisations over the millennia.
Cyprus was settled by humans in the Paleolithic period (stone age) who coexisted with various dwarf animal species, such as dwarf elephants (Elephas cypriotes) and pygmy hippos (Hippopotamus minor) well into the Holocene. There is association of this fauna with artifacts of Epipalaeolithic foragers at Aetokremnos near Limassol on the southern coast of Cyprus. The first undisputed settlement occurred in the 9th millennium BC. The first settlers were agriculturalists of the so-called PPNB (pre-pottery Neolithic B) era, but did not produce pottery (aceramic Neolithic). The dog, sheep, goats and cattle and pigs were introduced, as well as numerous wild animals such as foxes (Vulpes vulpes) and Persian fallow deer (Dama mesopotamica) that were unknown on the island. The PPNB settlers built round houses with floors made of terrazzo of burned lime (e.g. Kastros, Shillourokambos) and cultivated beinkorn and emmer. Pigs, sheep, goat and cattle were kept but remained, for the most part, behaviourally wild. Evidence of cattle such as that attested at Shillourokambos is rare, and when they apparently died out in the course of the 8th millennium they were not re-introduced until the ceramic Neolithic. In the 6th millennium BC, the aceramic Khirokitia culture was characterised by roundhouses, stone vessels and an economy based on sheep, goats and pigs. Cattle were unknown, and Persian fallow deer were hunted. This was followed by the ceramic Sotira phase. The Eneolithic era is characterised by stone figurines with spread arms.
Water wells discovered by archaeologists in western Cyprus are believed to be among the oldest in the world, dated at 9,000 to 10,500 years old, putting them in the Stone Age. They are said to show the sophistication of early settlers, and their heightened appreciation for the environment. In 2004, the remains of an 8-month-old cat were discovered buried with its human owner at a Neolithic archeological site in Cyprus. The grave is estimated to be 9,500 years old, predating Egyptian civilization and pushing back the earliest known feline-human association significantly.
In the Bronze Age the first cities, such as Enkomi, were built. Systematic copper mining began, and this resource was widely traded. Mycenaean Greeks were undoubtedly inhabiting Cyprus from the late stage of the Bronze Age, while the island's Greek name is already attested from the 15th century BC in the Linear B script. The Cypriot syllabic script was first used in early phases of the late Bronze Age (LCIB) and continued in use for ca. 500 years into the LC IIIB, maybe up to the second half of the eleventh century BC. It was used for a native Cypriot language (Eteocypriot) that survived until the 4th century BC, but the actual proofs for this are scant, as the tablets still have not been completely deciphered. The LCIIC (1300–1200 BC) was a time of local prosperity. Cities such as Enkomi were rebuilt on a rectangular grid plan, where the town gates correspond to the grid axes and numerous grand buildings front the street system or newly founded. Great official buildings constructed from ashlar masonry point to increased social hierarchisation and control. Some of these buildings contain facilities for processing and storing olive oil, such as Maroni-Vournes and Building X at Kalavassos-Ayios Dhimitrios.
A Sanctuary with a horned altar constructed from ashlar masonry has been found at Myrtou-Pigadhes, other temples have been located at Enkomi, Kition and Kouklia (Palaepaphos). Both the regular layout of the cities and the new masonry techniques find their closest parallels in Syria, especially in Ugarit (Ras Shamra). Rectangular corbelled tombs point to close contacts with Syria and Palestine as well.
In the later phase of late Bronze Age (1200–1100 BC) great amounts of 'Mycenaean' pottery were produced locally. New architectural features include cyclopean walls, found on the Greek mainland, as well and a certain type of rectangular stepped capitals, endemic on Cyprus. Chamber tombs are given up in favour of shaft graves. Large amounts of IIIC:1b pottery are found in Palestine during this period as well. This was interpreted as evidence of an invasion ('Sea Peoples'). Triggered by increasing trade relations with Cyprus and Crete. Evidence of early trade with Crete is found in archaeological recovery on Cyprus of pottery from Cydonia, a powerful urban center of ancient Crete.
Although Achaean Greeks were living in Cyprus from the 14th century, most of them inhabited the island after the Trojan war. Achaeans were colonizing Cyprus from 1210 to 1000 BC. Dorian Greeks arrived around 1100 BC and, unlike the pattern on the Greek mainland, the evidence suggests that they settled on Cyprus peacefully. Another wave of Greek settlement is believed to have taken place in the following century (LCIIIB, 1100–1050), indicated, among other things, by a new type of graves (long dromoi) and Mycenaean influences in pottery decoration.
Most authors claim that the Cypriot city kingdoms, first described in written sources in the 8th century BC were already founded in the 11th century BC. Other scholars see a slow process of increasing social complexity between the 12th and the 8th centuries, based on a network of chiefdoms. In the 8th century (geometric period) the number of settlements increases sharply and monumental tombs, like the 'Royal' tombs of Salamis appear for the first time. This could be a better indication for the appearance of the Cypriot kingdoms.
The early Iron Age on Cyprus follows the Submycenaean period (1125–1050 BC) of the Late Bronze Age. It is divided into the Geometric (1050–700), and Archaic (700–
525) periods. Foundations myths documented by classical authors connect the foundation of numerous Cypriot towns with immigrant Greek heroes in the wake of the Trojan war. For example, Teucer, brother of Aias was supposed to have founded Salamis, and the Arcadian Agapenor of Tegea to have replaced the native ruler Kinyras and to have founded Paphos. Some scholars see this a memory of a Greek colonisation already in the 11th century. In the 11th century tomb 49 from Palaepaphos-Skales three bronze obeloi with inscriptions in Cypriot syllabic script have been found, one of which bears the name of Opheltas. This is first indication of the use of Greek language on the island.
The first written source shows Cyprus under Assyrian rule. A stela found 1845 in Kition commemorates the victory of king Sargon II (721–705 BC) in 709 over the seven kings in the land of Ia', in the district of Iadnana or Atnana. The former is supposedly the Assyrian name of the island. There are other inscriptions referring to Ia' in Sargon's palace at Khorsabad.
The ten kingdoms listed by an inscription of Esarhaddon in 673/2 BC have been identified as Salamis, Kition, Amathus, Kourion, Paphos and Soli on the coast and Tamassos, Ledra, Idalium and Chytri in the interior. Cyprus gained independence for some time around 669 but was conquered by Egypt under Amasis (570–526/525). The island was conquered by the Persians around 545 BC. A Persian palace has been excavated in the territory of Marion on the North coast near Soli. The inhabitants took part in the Ionian rising. At the beginning of the 4th century BC, Euagoras I, King of Salamis, took control of the whole island and tried to gain independence from Persia. Another uprising took place in 350 but was crushed by Artaxerxes in 344. During the siege of Tyre, the Cypriot Kings went over to Alexander the Great. In 321 four Cypriot kings sided with Ptolemy I and defended the island against Antigonos. Ptolemy lost Cyprus to Demetrios Poliorketes in 306 and 294 BC, but after that it remained under Ptolemaic rule till 58 BC. It was ruled by a governor from Egypt and sometimes formed a minor Ptolemaic kingdom during the power-struggles of the 2nd and 1st centuries. Strong commercial relationships with Athens and Alexandria, two of the most important commercial centres of antiquity, developed. Full Hellenisation took place under Ptolemaic rule. Phoenician and native Cypriot traits disappeared, together with the old Cypriot syllabic script. A number of cities were founded during this time, e.g. Arsinoe that was founded between old and new Paphos by Ptolemy II. Cyprus became a Roman province in 58 BC, according to Strabo because Publius Clodius Pulcher held a grudge against Ptolemy and sent Marcus Cato to conquer the island after he had become tribune. Marc Anthony gave the island to Cleopatra VII of Egypt and her sister Arsinoe IV, but it became a Roman province again after his defeat at the Battle of Actium (31 BC) in 30 BC by Octavian Augustus.
Πηγή: https://en.m.wikipedia.org/wiki/History_of_Cyprus

Νεότερη Ήπειρος : Απο την Οθωμανική κατακτηση μεχρι την απελευθέρωση απο τους Τουρκους και το θρυλικό Επος του 1940

Η Οθωμανική περίοδος ήταν εξαιρετικά επώδυνη για την Ήπειρο, οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις δόθηκαν στους μουσουλμάνους και πολλοί Ηπειρώτες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την περιοχή, για μια καλύτερη ζωή. Υπήρχαν όμως μεμονωμένες περιοχές στα παράλια που βρίσκονταν υπό βενετική κυριαρχία μέχρι τα τέλη του 15ου αι. όπου ολοκληρώθηκε η οθωμανική κατάκτηση στην Ήπειρο (Πρέβεζα, Πάργα κ.α.). Η περιοχή υπήρξε εστία εξεγέρσεων με κυριότερη αυτή του Διονυσίου του Φιλοσόφου, που καταπνίγηκε στο αίμα το 1611. Στην Ήπειρο επίσης δημιουργήθηκε το πρώτο Αρματολίκι, αυτό των Αγράφων, πριν ακόμα από την άλωση της Κωνσταντινούπολης. Η ονομασία του αρματολικιού προέρχεται από το γεγονός πως οι κάτοικοί του δε γράφτηκαν ποτέ στα φορολογικά μητρώα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Αυτό συνέβη διότι λόγω της γεωμορφολογικής διαμόρφωσης του εδάφους (απόκρημνες κορφές, βουνά) υπήρχε δυσκολία στην καθιέρωση ενός status quo από την οθωμανική αυλή. Ο συμβιβασμός ερχόταν μαζί με κάποια προνόμια προς οικογένειες οι οποίες ορίζονταν ως τοποτηρητές της συγκεκριμένης περιοχής. Τέτοιες οικογένειες ήταν στο Αρματολίκι των Αγράφων οι Κοντογιανναίοι, οι Μπουκουβαλαίοι και η οικογένεια του Ιωάννη Ράγκου. Ο μοναδικός ηγέτης του Αρματολικιού των Αγράφων που δεν υπήρξε ορισμένος από την Υψηλή Πύλη ήταν ο Γεώργιος Καραϊσκάκης ο οποίος συγκρούστηκε με τον Ιωάννη Ράγκο και εκμεταλλεύτηκε τη συγκυρία της πτώσης της οικογένειας των Μπουκουβαλαίων για να αποκτήσει την ηγεσία του αρματολικιού. Από τον 17ο αιώνα πολλοί έμποροι από τα Ιωάννινα, το Μέτσοβο, το Ζαγόρι και άλλες περιοχές, συνέβαλαν με ευεργεσίες στην πνευματική ανάκαμψη του τόπου, με την ανέγερση σχολείων και βιβλιοθηκών. Ορισμένοι από αυτούς ήταν ο Απόστολος Αρσάκης, οι αδελφοί Μάνθος και Γεώργιος Ριζάρης, ο Μιχαήλ Τοσίτσας, ο Σίμων Σίνας, οι αδελφοί Ζωσιμάδες, οι αδελφοί Ευάγγελος και Κωνσταντίνος Ζάππας, ο Χρηστάκης Ζωγράφος και πολλοί άλλοι. Αξιομνημόνευτη είναι και η συμβολή πολλών Ηπειρωτών διδασκάλων της εποχής (Μπαλάνος Βασιλόπουλος, Νεόφυτος Δούκας, Αθανάσιος Ψαλίδας κ.α.). Η Ήπειρος υπήρξε από τις περιοχές που καλλιέργησαν έντονα τις ιδέες του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Δεν είναι υπερβολική η έκφραση που αναφέρεται στα Γιάννενα (Ιωάννινα) εκείνη την εποχή, ότι είναι «πρώτα στα άρματα, στα γρόσια και στα γράμματα». Τον 18ο αιώνα, με την σταδιακή παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ανέλαβε πασάς στα Ιωάννινα ο Τουρκαλβανός Αλή πασάς από το Τεπελένι (1788). Για ένα διάστημα ήλεγχε μια εκτεταμένη περιοχή (Δυτική Ελλάδα, Πελοπόννησος), όμως έμειναν ξακουστές οι πολύχρονες συγκρούσεις μεταξύ του στρατού του και των Σουλιωτών, τους οποίους εξουθένωσε και τους ανάγκασε να αποχωριστούν τις πατρογονικές εστίες ύστερα από δολοπλοκίες (1803). Ο Αλή πασάς υπήρξε έξυπνος διπλωμάτης, αλλά με τις ραδιουργίες του για να αποκτήσει όλο και πιο πολλή επιρροή, προκάλεσε την οργή του Σουλτάνου, ο οποίος διέταξε τον αποκεφαλισμό του.
Οι Σουλιώτες είναι κάτοικοι της περιοχής του Σουλίου, (μιας ομοσπονδίας χωριών), που βρίσκεται στη νότια Ήπειρο στη βορειοδυτική Ελλάδα. Από το 1550 έως το 1803 έντεκα χωριά αποτελούσαν τη Σουλιώτικη Συμπολιτεία. Οι Σουλιώτες διακρίθηκαν κυρίως ως πολεμικός λαός κατά το 19ο αιώνα, αρχικά ως ανένταχτοι κατά του Αλή Πασά και στη συνέχεια για την σθεναρή αντίστασή τους εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Περί το 1600 μ.Χ., οι Σουλιώτες φέρονται να μετανάστευσαν από τις πεδιάδες της Θεσπρωτίας στα βουνά της Μούργκας, όπου μια συνομοσπονδία των γενών συγκρότησε ενιαίο μέτωπο έναντι των Οθωμανών. Κατά τον Αθανάσιο Γούδα οι αρχικοί Αρβανίτες οικιστές ήταν λείψανα των μαχητών του βυζαντινού Βασιλιά Γεωργιου Καστριωτη που κατέβηκαν στην Ήπειρο μετά τον θάνατο αυτού και την κατάλυση της ηγεμονίας του από τους Τούρκους, όπου κατά τον Περραιβό, (όπως άκουσε από γέροντες Σουλιώτες), τούτο συνέβη μεταξύ του 1500 και 1600. Οι Σουλιώτες ήταν δίγλωσσοι Έλληνες που μιλούσαν ελληνικά και αρβανίτικα ενώ έγραφαν μόνο στα ελληνικά. Ο Λάμπρος Κουτσονίκας θεωρεί τους Σουλιώτες γηγενείς απογόνους Ηπειρωτών Ελλήνων που μετανάστευσαν στα βουνά κατά τα αρχαία χρόνια, προκειμένου να διαφύγουν τις ρωμαϊκές δυνάμεις. Κατά την επικρατέστερη άποψη, σύμφωνα με τα παραπάνω οι πρώτοι κάτοικοι που εγκαταστάθηκαν στην απρόσιτη ορεινή αυτή περιοχή δημιούργησαν στη σειρά τέσσερα χωριά, το Σούλι, τη Σαμονίβα, την Κιάφα και το Αβαρίνο, σε απόσταση μισής ώρας δρόμο το ένα από το άλλο, και που όλα μαζί καλούνταν, εκ του αριθμού τους, «Τετραχώρι». Αργότερα, αυξανόμενου του πληθυσμού, δημιουργήθηκαν άλλα επτά νέα χωριά, τα: Τσεκούρι, Αλποχώρι, Παλιοχώρι, Γκονάλα, Περιχάτι, Βίλια και Κοντάντες, όπου όλα μαζί αυτά αποτελούσαν το «Εφταχώρι». Οι Σουλιώτες όλων των χωριών αυτών συσπειρώθηκαν και δημιούργησαν, την λεγόμενη από τους ερευνητές, «ομοσπονδία», ή «συμπολιτεία του Σουλίου» που συγκροτούσαν τα 11 Σουλιωτοχώρια.
Οι Σουλιώτες είχαν μια δική τους μορφή κοινωνικής οργάνωσης που βασιζόταν στην οικογενειοκρατία, τη λεγόμενη φάρα (= πατριά), που έφθαναν σε αριθμό περίπου τις 47, που αντιπροσώπευαν 150 οικογένειες. Οι αρχηγοί των "φαρών" συγκροτούσαν μια μορφή κυβέρνησης που λεγόταν «Κριτήριο της Πατρίδας» με κύριο καθήκον να κρίνει επί παντός και να αποφασίζει σχετικά, με αναμφίβολα και δικαστική εξουσία που βασιζόταν στο έθιμο. Ανώτατη εξουσία ασκούσε το «Γενικό Συνέδριο» στο οποίο λάμβαναν μέρος εκτός από τους αρχηγούς των οικογενειών και κάθε Σουλιώτης που είχε διακριθεί σε ανδραγαθία. Αυτό αποφάσιζε θέματα πολέμου, ειρήνης, συμμαχίας και οτιδήποτε αφορούσε τις εξωτερικές σχέσεις της «συμπολιτείας», της οποίας πρωτεύουσα ήταν το Σούλι όπου και γίνονταν οι συνελεύσεις των δύο παραπάνω οργάνων. Για τα ήθη και τα έθιμα των Σουλιωτών χαρακτηριστικές είναι οι πληροφορίες που άφησε ο Χριστόφορος Περραιβός στην ιστορική συγγραφή του, που άντλησε κατά την επιτόπια έρευνά του όταν στάλθηκε εκεί από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη για να τους μυήσει στο ξεσηκωμό του Γένους. Σημειώνει ο Περραιβός: «Κανένας από τους Σουλιώτες καμμίαν τέχνην ή πραγματείαν δεν μεταχειρίζεται, παρά όλη τους η γύμνασις από παιδιόθεν είναι εις τα άρματα. Με αυτά τρώγουν, με αυτά κοιμούνται, με αυτά ξυπνούν». Την εποχή εκείνη τα Σουλιωτοχώρια συντηρούσαν περίπου 2.500 ένοπλους λιτοδίαιτους, σκληραγωγημένους και ολιγαρκείς, οι οποίοι και αποτελούσαν εγγύηση της ασφάλειας της περιοχής, έναντι των Τούρκων, ο δε συνολικός πληθυσμός υπολογίζεται πως έφθανε περί τους 10.000 έως 12.000. Γενικά οι Σουλιώτες επιδείκνυαν χαρακτηριστική τυφλή υπακοή και πειθαρχία στους αρχηγούς τους στην περίοδο των πολέμων τους. Θεωρούσαν την ελευθερία πολυτιμότερη της ζωής τους. Τα δε ήθη τους ήταν πολύ αυστηρά Σέβονταν τις γυναίκες τους, τιμούσαν τους διακρινόμενους σε μάχες, περιφρονούσαν τους δειλούς όπως και τις γυναίκες αυτών. Μία απλή υπόνοια για την ηθική μιας γυναίκας αρκούσε για να λιθοβολιθεί με απόφαση του αρχηγού της φάρας. Σε περίπτωση μοιχείας τη μοιχαλίδα την έβαζαν μέσα σε τσουβάλι (σάκκο) και την γκρέμιζαν σε φαράγγι του Αχέροντα. Οι Σουλιώτες διακρίνονταν για τις υποσχέσεις και συμφωνίες τους που θεωρούσαν ιερές (κοινώς: μπεσαλήδες), και θανάτωναν όσους παρέμβαιναν τις αρχές τους. Η αντεκδίκηση ή "γκιάκ" (αιματηρή βεντέτα) ήταν νόμος απαράβατος (ιερός). Γενικά όμως ήταν γενναίοι, ριψοκίνδυνοι, ευσταλείς, γρήγοροι, φιλελεύθεροι, αρκετές φορές μεγαλόψυχοι, φιλοπάτριδες. Άλλα χαρακτηριστικά στοιχεία ήταν ότι δεν κουρεύονταν, φορούσαν και αυτοί φουστανέλα και στολίζονταν στο στήθος με «τσαπράζια». Τα δε ρούχα των γυναικών ήταν όλα κεντητά. Αγαπημένο μουσικό όργανο των Σουλιωτών ήταν ο ταμπουράς.
Δύο από τα τρία ιδρυτικά μέλη της Φιλικής εταιρείας που προετοίμασαν το έδαφος για την Επανάσταση ήταν από την Ήπειρο, ο Νικόλαος Σκουφάς και ο Αθανάσιος Τσακάλωφ (από Άρτα και Ιωάννινα αντίστοιχα). Όταν ξέσπασε η Επανάσταση του 1821 πολλές πόλεις και χωρία της περιοχής ύψωσαν την σημαία της επανάστασης και οι Ηπειρώτες συμμετείχαν ενεργά στις συγκρούσεις, εντός και εκτός Ηπείρου. Με το πέρας της Επανάστασης (1830), η Ήπειρος δεν περιήλθε στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Όμως ιδιαίτερα έντονη υπήρξε η συμβολή των Ηπειρωτών ευεργετών στην ενίσχυση του κράτους, όπως του Γεωργίου Σταύρου, ιδρυτή και πρώτου διευθυντή της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος, Γεώργιος Αβέρωφ, ιδρυτή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνίου. Ο πρώτος πρωθυπουργός της Ελλάδας υπήρξε ο Ηπειρώτης Ιωάννης Κωλέττης, από το Συρράκο.  Η Συνθήκη του Βερολίνου το 1881 έδωσε στην Ελλάδα την περιοχή της Άρτας και με τους Βαλκανικούς πολέμους του 1912-13 προσαρτήθηκε και η υπόλοιπη Ήπειρος.
Οι περιοχές Κορυτσάς και Αργυροκάστρου, δηλαδή η Βόρεια Ήπειρος, επιδικάστηκε στην Αλβανία μετά από ιδιαίτερη πίεση των Ιταλών διπλωματών.
Με την αποχώρηση του ελληνικού στρατού το 1914 από την Βόρεια Ήπειρο, οι Βορειοηπειρώτες συγκρότησαν δική τους αυτόνομη κυβέρνηση και στρατό, που αντιμετώπισε με επιτυχία τις επιθέσεις της αλβανικής χωροφυλακής και Αλβανών ατάκτων, μέχρι η Αλβανική κυβέρνηση να υπογράψει το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας, με το οποίο αναγνώρισε την αυτονομία της περιοχής και τα πολιτικά, θρησκευτικά δικαιώματα των κατοίκων της.
Όταν ξέσπασε ο Παγκόσμιος Πόλεμος, ο ελληνικός στρατός εισήλθε ξανά στην βόρειο Ήπειρο, όμως λόγω του Εθνικού Διχασμού την κατέλαβαν το 1916 οι Ιταλοί. Η Διάσκεψη Ειρήνης στο Παρίσι το 1919, επιδίκασε την περιοχή στην Ελλάδα, οι διπλωματικές μηχανορραφίες, της Ιταλίας, καθώς και ο Ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1919-1922, συντέλεσαν να προσαρτηθεί η Β. Ήπειρος στην Αλβανία το 1924. Η Ιταλία του Μουσολίνι κατέλαβε την Αλβανία το 1939 και στις 28 Οκτωβρίου 1940 κήρυξε τον πόλεμο στην Ελλάδα. Μετά όμως την νικηφόρο προέλαση του ελληνικού στρατού, η Β. Ήπειρος απελευθερώθηκε για 3η φορά. Ο ελληνο-ιταλικός πόλεμος είχε μεγάλη σημασία και σε παγκόσμια κλίμακα καθώς ήταν η πρώτη νίκη επί του Άξονα στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Με την επίθεση όμως της Γερμανίας τον Απρίλιο του 1941 μέσω Γιουγκοσλαβίας, ακολούθησε συνθηκολόγηση της Ελλάδας. Η Ήπειρος στην περίοδο της κατοχής ανήκε στην ιταλική ζώνη κατοχής και αργότερα με την συνθηκολόγηση της Ιταλίας στους Συμμάχους (1943), ανήκε στην γερμανική ζώνη. Στα βουνά της Ηπείρου έγιναν σκληρές μάχες στον εμφύλιο πόλεμο, μεταξύ του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ, ακόμη και πριν ολοκληρωθεί η αποχώρηση των Γερμανών από την περιοχή. Η Ήπειρος μεταπολεμικά υπήρξε από τις πιο παραμελημένες, οικονομικά, περιοχές της χώρας, με πολλούς Ηπειρώτες να φεύγουν για το εξωτερικό για μια καλύτερη τύχη. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες μεγάλη έξαρση έχει σημειώσει ο τουρισμός της περιοχής, ιδιαίτερα το καλοκαίρι στις παραθαλάσσιες περιοχές, αλλά ακόμη και τον χειμώνα στις ορεινές (ιδιαίτερα στο Ζαγόρι και το Μέτσοβο).
Πηγή: https://el.m.wikipedia.org/wiki/Ιστορία_της_Ηπείρου
https://el.m.wikipedia.org/wiki/Σουλιώτες