История Греции : Древняя Греция, Дорийское вторжение и Тёмные века

Дорийское вторжение массовое переселение дорийцев с севера на
Пелопоннес в конце бронзового века (XIII-XII вв. до н. э.). С вторжением дорийцев связывают упадок микенской цивилизации и движение народов моря. Археологическим свидетельством вторжения учёные называют распространение геометрической культуры. Вместе с так называемыми дорийцами на Пелопоннесе распространились: фибулы (застёжки на одежду, прародители современных английских булавок ); длинные мечи (до этого в ходу были только короткие); культура полей погребальных урн (то есть погребание умерших, описанное в « Илиаде» и «Одиссее » сжигание трупа и погребение пепла в урнах). Таким образом, после вторжения дорийцев множество таких погребений стали превращаться в « кладбища», поля.) О мифологическом описании вторжения см. Гераклиды.
Тёмные века, Гомеровская эпоха, Предполисный период период в истории Древней Греции, охватывающий XI-IX века до н. э. (иногда продлевается до середины VIII в.), который начался после дорийского вторжения и последовавшего заката микенской цивилизации и закончился с началом расцвета греческих полисов, называемым архаическим периодом. Об этом периоде известно очень мало, он характеризуется упадком культуры и утратой письменности. Происходит окончательное разрушение остатков микенской цивилизации, возрождение и господство родоплеменных отношений. Вместе с тем Тёмные века характеризуются определённым техническим прогрессом, в особенности, освоением выплавки и обработки железа, а развитие социальных отношений привело к их трансформации в раннеклассовые и формированию уникальных предполисных общественных структур, заложивших фундамент для будущего прогресса. Период Тёмных веков также называют «Гомеровским» из-за того, что произведения «Илиада» и «Одиссея» легендарного поэта Гомера являются основными письменными источниками об этом времени. Термин «субмикенский период» предложил в 1934 году Т. Скит. В 1970-е годы Джереми Раттер оспорил корректность его использования, утверждая, что вся субмикенская керамика происходит из нескольких могил и могла быть неправильно периодизирована. Корректность термина вновь поддержана в начале XXI века. Древние греки классического периода также относились к этим векам как к своего рода межвременью. Согласно паросской хронологической таблице, именно тогда происходят многие из событий, известных по мифам. К примеру, Тесей убивает Минотавра и учреждает Истмийские игры в 1260 году до н. э., а Орест убивает свою мать в 1202 году до н. э. Эта же таблица относит время расцвета творчества Гомера к 930-м годам до н. э. В последний период «тёмных веков», около 900-700 годов до н. э., в греческом искусстве распространяется геометрический стиль. Военное искусство и ремесло периода смотрите статью Древнегреческий щит.
Тёмные века, Гомеровская Греция период в истории Древней Греции, охватывающий ок. 1200-800 гг. до н. э., который начался после заката микенской культуры и предполагаемого дорийского вторжения, и закончился с началом расцвета греческих полисов (периода архаики). Об этом периоде известно очень мало, он характеризуется упадком культуры и утратой письменности. Происходит окончательное разрушение остатков микенской (ахейской) цивилизации, возрождение и господство родоплеменных отношений, но одновременно и их трансформация в раннеклассовые, а также формирование уникальных предполисных общественных структур. В конце этого застойного периода греческая цивилизация начала возрождаться, что привело к расширению греческого мира от Черного моря до Испании. Письменность была возрождена финикийцами с алфавитом, адаптированным к греческому языку, и распространена на север Италии и Галлии.
Геометрический стиль (также известен как геометрика ) был характерен для греческой вазописи в конце « тёмных веков » около 900-700 гг. до н. э. и вытеснил протогеометрический стиль. Центром распространения данного стиля были Афины. Постепенно он распространился в торговых городах на островах Эгейского моря. Помимо вазописи, стиль был характерен для мелкой пластики, глиптики и декоративно-прикладного искусства, и одновременно обозначение периода классической античности в Древней Греции. Геометрический орнамент, появившийся IX в. до н. э., представлял собою сочетание геометрических элементов, на вазах он располагался полосами и складывался из меандров , крестов и окружностей. В этом стиле отразилась суть древнегреческого искусства и религиозности. Помимо орнаментальных фризов получили распространение фигурные изображения, ставшие прообразами фризов с изображением животных и людей в период архаики. Орнамент составлял 80 процентов росписи геометрического стиля. В столетие Гомера после 750 г. до н. э. строго геометрическое направление сменяется фризами с изображениями сказочных хищных животных. На вазах стали изображать сюжеты мифов. Хотя протогеометрический стиль (1050-900 гг. до н. э.) представляет собой некоторое культурное возрождение по сравнению с предыдущей субмикенской керамикой, традиции микенской керамики были утрачены. Форма сосудов стала строгой и простой (в отличие от извилистых форм, характерных для микенской керамики). Протогеометрические сосуды разделены на несколько горизонтальных декоративных полос, в которых помещены простые геометрические элементы, обычно концентрические круги или полукруги. В Ранний геометрический период (900-850 гг. до н. э.) увеличилась высота сосудов, тогда как орнамент располагался лишь вокруг горлышка вплоть до середины корпуса сосуда. Оставшаяся поверхность покрывалась тонким слоем глины, которая при обжиге приобретала тёмно-металлический блестящий оттенок. В этот же период к декоративным элементам керамики добавился меандр, ставший одним из наиболее характерных элементов геометрического искусства. В Средний геометрический период (850-760 гг. до н. э.) увеличивается количество декоративных зон на сосуде, среди украшений преобладает меандр. Хотя технологии Среднегеометрического периода продолжали использоваться в начале VIII века до н. э., некоторые производители увеличили количество декоративных элементов на сосудах, стали устойчивыми формы животных в области горлышка и основания амфор. Появляются стилизованные человеческие изображения. Одним из характерных примеров позднегеометрического стиля является старейший подписанный древнегреческий сосуд работа гончара Аристонота или Аристонофа (VII век до н. э.). Амфора обнаружена в итальянском городе Черветери, на ней изображено ослепление Полифема Одиссеем и его спутниками. Начиная с середины VIII века до н. э. более тесные контакты между Грецией и Востоком обогатили греческую вазопись новыми элементами такими, как львы, пантеры, вымышленные существа, розетки, пальмы, цветы лотоса и др., что позднее развилось в ориентализирующий стиль. Для сосудов в геометрическом стиле характерны горизонтальные полосы, идущие кольцами вокруг сосуда. Между этими полосами помещаются различные декоративные мотивы, такие, как зигзаг, треугольник, меандр и
свастика. Наряду с абстрактными элементами появляются стилизованные изображения людей и животных, что отличает геометрическое искусство от протогеометрического. Многие сохранившиеся предметы геометрического периода это погребальные дары в могилах аристократов. Первые человеческие изображения появляются около 770 г. до н. э. на ручках амфор, где мужская фигура изображена с треугольным торсом, овальной головой с выступом вместо носа и длинными цилиндрическими бёдрами и голенями. Женские фигуры также абстрактны: их длинные волосы изображались как ряд линий, а грудь как мазки на уровне подмышек.
Πηγή: https://ru.m.wikipedia.org/wiki/Тёмные_века_(Древняя_Греция)

https://ru.m.wikipedia.org/wiki/История_Греции

https://ru.m.wikipedia.org/wiki/Геометрический_стиль

https://ru.m.wikipedia.org/wiki/Дорийское_вторжение

The ancient and medieval history of international treaties and the importance of greek diplomacy

In the conventional literature, the early emergence of diplomacy is  traced back to Ancient Greece, which is considered the starting point of  a path which has led to the career diplomats of today. Indeed, this path  commences with the proto-diplomats, such as heralds and /proxenoi/ of  Ancient Greece. In antiquity, in order to mitigate the inherent  foreign envoys, a  gradual practice arose of assigning diplomatic privileges to the herald. In this vein, Homer presents Talthyvios who was a close associate of  Agamemnon and Evryvates, the associate of Odysseus, who were both  recognized heralds frequently carrying out diplomatic functions. These heralds were placed under the special tutelage of the God Hermes,  a choice which according to Harold Nicolson- in his classic "Diplomacy"-  "had an unfortunate effect upon the subsequent repute of the Diplomatic  Service", alluding to the fact that the God Hermes symbolized for the  Ancient Greeks the qualities of charm, trickery and cunning. Mythology aside though, in practice as Greek civilization developed and  as the relations between the city-states became complicated, competitive  and at the same time intertwined, the need arose for qualified  individuals who possessed the necessary qualities for the art of  negotiation. As a result, from the sixth century onwards, the Greek city  states chose their finest orators to represent them as Ambassadors. Through such Ambassadors or /Presveis/, we see the emergence of  oratorical diplomacy. Their main task of these envoys was to present the case of their city before popular assemblies of foreign cities, by delivering very eloquent and long speeches. In this respect, the reaction of Sparta to the rising power of Athens is a most typical example, because it brings to the fore the  representational element of diplomacy. More specifically, as Sparta  felt threatened, it resorted to the creation of an alliance which would  counter growing Athenian power. For this purpose, we know from Thucydides (c. 460-395 BC), that in 432 B.C. the Spartans organised a Conference in their capital, during which the members of the Peloponnesian League discussed the rising Athenian threat. At this  Conference, the delegations from Megara and Corinth delivered long  speeches to the Lacedaemonian Assembly in which they presented their  case against Athens. Interestingly, though, at the Conference a visiting Athenian delegation, which had not been invited officially, was also allowed to intervene in the debate, something which points to a very elaborate system of diplomatic relations which had already flourished by then. His work should also be seen as a set of guidelines for diplomatic practice. His account of the events of 432 B.C. highlight the centrality of representation as a core function of diplomacy, as well as the importance of inter-state communication. That is to say, before the Peloponnesian War broke out, which of course sidelined diplomacy, the opposing sides acted /diplomatically/ by sparing no efforts to present their case to the outside world. On the one hand, the Spartans were called to represent how the Athenian threat was perceived in Sparta and what would ensue as a consequence if Athenian power remained unchecked, and on the other hand, the Athenians were tasked to refute these arguments, while simultaneously proclaiming that Athenian hegemony was more or less inevitable. The study of Ancient Greece is critical also for the understanding of multilateral diplomacy, which is so well served in the beautiful city of Geneva. Citing again Thucydides, let me remind you of the speech delivered by the Spartan King Archidamus in the aforementioned Spartan Conference, in which he makes reference to international arbitration. In fact this must be the first example of inter-state arbitration in diplomatic practice. Whether one refers to the development of diplomatic practice  or the evolution of the theory of diplomatic theory, Ancient Greece  undoubtedly remains a point of reference for students of international relations.
Byzantine diplomacy concerns the principles, methods, mechanisms, ideals, and techniques that the Byzantine Empire espoused and used in order to negotiate with other states and to promote the goals of its foreign policy. Dimitri Obolensky asserts that the preservation of civilization in Eastern Europe was due to the skill and resourcefulness of Byzantine diplomacy, which remains one of Byzantium's lasting contributions to the history of Europe and the Middle East. After the fall of Rome , the key challenge to the Byzantine Empire was to maintain a set of relations between itself and its sundry neighbors, including the Persians, Georgians, Iberians, the Germanic peoples, the Bulgars, the Slavs, the Armenians, the Huns, the Avars, the Franks, the Lombards, and the Arabs, that embodied and so maintained its imperial status. All these neighbors lacked a key resource that Byzantium had taken over from Rome, namely a formalized legal structure. When they set about forging formal political institutions, they were dependent on the empire. Whereas classical writers are fond of making a sharp distinction between peace and war, for the Byzantines diplomacy was a form of war by other means. Anticipating Niccolò Machiavelli and Carl von Clausewitz, Byzantine historian John Kinnamos writes, "Since many and various matters lead toward one end, victory, it is a matter of indifference which one uses to reach it." With a regular army of 120,000-140,000 men after the losses of the seventh century, the empire's security depended on activist diplomacy. Byzantium's "Bureau of Barbarians " was the first foreign intelligence agency, gathering information on the empire’s rivals from every imaginable source. While on the surface a protocol office its main duty was to ensure foreign envoys were properly cared for and received sufficient state funds for their maintenance, and it kept all the official translators it clearly had a security function as well. On Strategy , from the 6th century, offers advice about foreign embassies: "[Envoys] who are sent to us should be received honourably and generously, for everyone holds envoys in high esteem. Their attendants, however, should be kept under surveillance to keep them from obtaining any information by asking questions of our people." Byzantine diplomacy drew its neighbors into a network of international and interstate relations, controlled by the empire itself. This process revolved around treaty making. Byzantine historian Evangelos Chrysos postulates a three-layered process at work: 1) the new ruler was welcomed into the family of kings, 2) there was an assimilation of Byzantine social attitudes and values, 3) as a formalization of the second layer of the process, there were laws. In order to drive this process, the Byzantines availed themselves of a number of mostly diplomatic practices. For example, embassies to Constantinople would often stay on for years. A member of other royal houses would routinely be requested to stay in Constantinople, not only as a potential hostage, but also as a useful pawn in case political conditions where he came from changed. Another key practice was to overwhelm visitors by sumptuous displays. Constantinople's riches served the state's diplomatic purposes as a means of propaganda, and as a way to impress foreigners. When Liutprand of Cremona was sent as an ambassador to the Byzantine capital, he was overwhelmed by the imperial residence, the luxurious meals, and acrobatic entertainment. Special care was taken to stimulate as many of the senses in as high degree as possible: brightly lit things to see, terrifying sounds, tasty food; even the diplomatic set-piece of having barbarians standing around the throne wearing their native gear. The fact that Byzantium in its dealings with the barbarians generally preferred diplomacy to war is not surprising. For the East Romans, faced with the ever-present necessity of having to battle on two fronts in the east against Persians, Arabs and Turks , in the north against the Slavs and the steppe nomads knew from personal experience how expensive war is both in money and manpower. The Byzantines were skilled at using diplomacy as a weapon of war. If the Bulgars threatened, subsidies could be given to the Kiev Rus . A Rus threat could be countered by subsidies to the Patzinaks . If the Patzinaks proved troublesome, the Cumans or Uzès could be contacted. There was always someone to the enemy’s rear in a position to appreciate the emperor's largesse. Another innovative principle of Byzantine diplomacy was effective interference in the internal affairs of other states. In 1282, Michael VIII sponsored a revolt in Sicily against Charles of Anjou called the Sicilian Vespers. Emperor Heraclius once intercepted a message from Persian rival Khosrau II which ordered the execution of a general. Heraclius added 400 names to the message and diverted the messenger, provoking a rebellion by those on the list. The emperor maintained a stable of pretenders to almost every foreign throne. These could be given funds and released to wreak havoc if their homeland threatened attack.
The Peace of Callias is a purported treaty established around 449 BC between the Delian League (led by Athens) and Persia, ending the Greco- Persian Wars. The peace was agreed as the first compromise treaty between Achaemenid Persia and a Greek city. The peace was negotiated by Callias, an Athenian politician. Persia had continually lost territory to the Greeks after the end of Xerxes I 's invasion in 479 BC. The exact date of the treaty is debated, although it is usually placed after the Battle of the Eurymedon in 469 or 466 or the Battle of Cypriot Salamis c. 449. The Peace of Callias gave autonomy to the Ionian states in Asia Minor, prohibited the encroachment of Persian satrapies within three days march of the Aegean coast, and prohibited Persian ships from the Aegean. Athens also agreed not to interfere with Persia's possessions in Asia Minor, Cyprus, Libya or Egypt (Athens had recently lost a fleet aiding an Egyptian revolt against Persia.
A treaty is an agreement under international law entered into by actors in international law, namely sovereign states and international organizations. A treaty may also be known as an (international) agreement, protocol, covenant, convention, pact, or exchange of letters, among other terms. Regardless of terminology, all of these forms of agreements are, under international law, equally considered treaties and the rules are the same. Treaties can be loosely compared to contracts : both are means of willing parties assuming obligations among themselves, and a party to either that fails to live up to their obligations can be held liable under international law. During human history many treaties what sign. I refer above only few of them which have greek interest.
The King's Peace (387 BC), also known as the Peace of Antalcidas, was a peace treaty guaranteed by the Persian King Artaxerxes II that ended the Corinthian War in ancient Greece. The treaty's alternate name comes from Antalcidas, the Spartan diplomat who traveled to Susa to negotiate the terms of the treaty with the king of Achaemenid Persia. The treaty was more commonly known in antiquity, however, as the King's Peace, a name that reflects the depth of Persian influence in the treaty, as Persian gold had driven the preceding war. The treaty was a form of Common Peace, similar to the Thirty Years' Peace which ended the First Peloponnesian War. The most notable feature of the King's Peace is the Persian influence it reflects. The Persian decree that established the terms of the peace, as recorded by Xenophon, clearly shows this: "King Artaxerxes thinks it just that the cities in Asia should belong to him, as well as Clazomenae and Cyprus among the islands, and that the other Greek cities, both small and great, should be left independent, except Lemnos, Imbros, and Scyros and these should belong, as of old, to the Athenians. But whichever of the two parties does not accept this peace, upon them I will make war, in company with those who desire this arrangement, both by land and by sea, with ships and with money." The single greatest effect of the Peace was the return of firm Persian control over Ionia and parts of the Aegean. Driven back from the Aegean shores by the Delian League during the 5th century, the Persians had been recovering their position since the later part of the Peloponnesian War, and were now strong enough to dictate terms to Greece. They would maintain this position of strength until the time of Alexander the Great.
The Macedonian-Carthaginian Treaty was an anti-Roman treaty between Philip V of Macedon and Hannibal, leader of the Carthaginians, which was drawn up after the Battle of Cannae when Hannibal seemed poised to conquer Rome. Philip V, who feared Roman expansion, wanted to ride on the coat tails of the victor in the Second Punic War (218-201 BC). The discovery of this treaty inevitably led to the outbreak of the First Macedonian War (214-205 BC) between Rome and its Greek allies against Macedonia. Livy, the Roman historian of the 1st century, how Philip, having observed Hannibal's victories, sent a delegation in the summer of 215 BC to meet him on the Italic peninsula to secure an alliance. The Greek ambassadors, avoiding the most obvious points of disembarkment from Greece, Brindisi and Taranto, landed near Capo Colonna , in Calabria , by the temple of Juno Lacinia. From there, they moved towards Capua, where Hannibal had set headquarters, hoping not to be intercepted by Roman legions. Unable to avoid detection, the delegation was escorted to the praetor Marcus Valerius Laevinus for questioning. The Athenian commander Xenophanes, leader of the expedition, improvised by declaring that the delegation had been sent by king Philip to secure an agreement of amicitiam societatemque (friendship and alliance) with the Roman people. The praetor welcomed the delegation and sent it on its way to Rome, providing an escort and key tactical information on where the Carthaginians were camped. Armed with this knowledge, the Macedonians reached Hannibal's camp with little effort, and could complete the mission assigned. Once the treaty was completed, the delegation and Carthaginians officers Mago, Gisgo and Bostar, undertook their return journey to Macedonia to obtain Philip's signature. Their ship was, however, intercepted by Roman warships led by Valerius Flaccus, who did not believe Xenophanes' story and ordered a search of the vessel and its occupants. The discovery of Punic apparel and of the treaty prompted Flaccus to send the prisoners to Rome on five ships, so as to keep them separate and limit the risk of escape. After a brief stop in Cumae for further interrogation by consul Tiberius Sempronius Graccus, the delegation faced the Senate and was incarcerated. Only one member of the delegation managed to escape and return to Macedon, where he was unable to recollect the exact terms of the treaty to king Philip, who was forced to send a second delegation to meet Hannibal and draft the agreement anew. While these various steps were being taken, one of the captured ships which were on their way to Rome escaped during the voyage to Philip, and he then learnt that his agents had been captured together with his despatches. As he did not know what understanding they had come to with Hannibal, or what proposals Hannibal's agents were bringing to him, he despatched a second embassy with the same instructions. Their names were Heraclitus, surnamed Scotinus, Crito of Boeotia, and Sositheus the Magnesian. They accomplished their mission successfully, but the summer passed away before the king could attempt any active measures. So important was the seizure of that one ship with the king's agents on board in delaying the outbreak of the war which now threatened Rome!
The Roman-Jewish Treaty was an agreement made between Judas Maccabeus and the Roman Republic in 161 BC according to 1 Maccabees 8:17-20 and Josephus. It was the first recorded contact between the Jewish people and the Romans. The treaty was signed during the Maccabean Revolt against the Greco-Syrian Seleucid kingdom. During this period, Rome's power and influence in the Hellenistic world was growing. Rome had recently humiliated the Seleucid King Antiochus IV by ordering his troops to leave Egypt, and had previously defeated his father Antiochus III in battle. After winning a number of victories and capturing Jerusalem, Judas Maccabeus sent two emissaries, Eupolemus son of John son of Accos and Jason son of Eleazar, to establish a treaty of friendship with the Roman Senate. This proposal was accepted and a treaty was signed. In I Maccabees, the treaty is preceded by several paragraphs of introduction which praise the Romans for their great strength and their unique system of government. The clauses of the treaty require each party to aid the other if it is attacked, and to refrain from helping the enemies of the other party. The treaty also contains an assurance by the Romans that they have told the Seleucid King
Demetrius I not to attack the Jews.
Pax Nicephori, the "Peace of Nicephorus", is a term used to refer to both a peace treaty of 803, tentatively concluded between the Frankish ruler Charlemagne and Nikephoros I, Basileus of the Eastern Roman Empire, and the outcome of negotiations that took place between the same parties, but were concluded by successor emperors, between 811 and 814. The whole set of negotiations of the years 802-815 AD has also been referred to by this name. By its terms, after several years of diplomatic exchanges, the Byzantine emperor's representatives recognized the authority in the West of Charlemagne, and East and West negotiated their boundaries in the Adriatic Sea. Temporary shift of Venetian loyalties toward the Franks resulted in somewhat permanent naval conflict in the Adriatic , only interrupted by a truce in 807-808. After Charlemagne's son and king of Italy Pippin's invasion of Dalmatia tension rose between the two Empires. Political and military instability, however, lasted only until the king's death, in July 810. Then a new treaty came under discussion between Charlemagne, temporarily ruling over Italy, and Nikephoros. Aigone, Count of Forlì, was a member of the delegation sent by Charlemagne to Nikephoros. The agreement was signed. Thus the name pax Nicephori may be justifiably applied to this second episode of diplomatic activity. However, only Michael I Rhangabes recognized Charlemagne's imperial title, reserving for the East the title "Emperor of the Romans", and the treaty was not definitely ratified until four years later, after both Michael's and Charlemagne's death, by Louis the Pious and Leo V. Some amendments, more advantageous to Venice, are thought to have been added then. The peace of Aachen in 812 confirmed Dalmatian Croatia, except for the Byzantine cities and islands, as under Frankish domain. The boundaries in Dalmatia imposed by this treaty were unclear, so in 817 Leo V sent en embassy to Aachen to clarify them. The result was a joint Frankish and Byzantine expedition to Dalmatia to get the input of the local Romans and Slavs and firmly delimit the borders. The common belief that the negotiations between Byzantium and the Franks that were held in the early ninth century made Venice an 'independent polity' is only based on the late, allusive and biased witness of Venetian chroniclers such as John the Deacon and Andrea Dandolo.
Πηγή: http://www.mfa.gr/missionsabroad/en/permanent-mission-geneva/news/diplomacy-in-ancient-greece-key-note-speech-by-dean-ambassador-alexis-alexandris.html
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Peace_of_Callias

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Peace_of_Antalcidas

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Macedonian–Carthaginian_Treaty

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Roman–Jewish_Treaty

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Pax_Nicephori

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Byzantine_diplomacy

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Treaty

Η σύγχρονη εθνική πολιτική και ο πόλεμος εναντίον της παγκοσμιοποίησης

Λίγοι ηγέτες θα μπορούσαν να διεκδικήσουν ότι το όνομά τους έχει γίνει το σήμα κατατεθέν της χώρας τους. Ο Πούτιν είναι ένας από αυτούς. Στα σχεδόν 17 χρόνια παραμονής του στην εξουσία και παρουσίας του στη διεθνή σκηνή, ο δυο φορές πρωθυπουργός και δυο φορές πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, δεν έγινε απλά σήμα κατατεθέν της χώρας του, αλλά και η προσωποποίηση ενός συγκεκριμένου τύπου πολιτικής. Ουσιαστικά, αποτελεί ένα σύμβολο της ιστορικής μεταβατικής περιόδου που περνάει τόσο η Ρωσία, όσο και ολόκληρος ο κόσμος. Ο Πούτιν εκλαμβάνεται διεθνώς ως παράγοντας με μεγαλύτερη ισχύ και επιρροή από ότι η χώρα της οποίας ηγείται. Ο Πούτιν εκλαμβάνεται διεθνώς ως παράγοντας με μεγαλύτερη ισχύ και επιρροή από ότι η χώρα της οποίας ηγείται. Στη Δύση είναι διαδεδομένη η εικόνα της Ρωσίας ως ενός κλειστού κράτους που στηρίζεται στους ενεργειακούς πόρους του και που το χαρακτηρίζει η κλεπτοκρατία, η οποία δείχνει πάντως να υποχωρεί. Ωστόσο ο αρχηγός της χώρας αυτής δεν ανήκει στην κατηγορία του Μομπούτου και του Μουγκάμπε, όσο και αν θα το ήθελε η ρωσική αντιπολίτευση. Τον θεωρούν ύπουλο και επιδέξιο, και άρα, διπλά επικίνδυνο παίκτη, που ξέρει πως να πετυχαίνει τους στόχους του. Η δαιμονοποίηση του Πούτιν στα δυτικά ΜΜΕ και στην κοινή γνώμη, είναι η αντίστροφη πλευρά της ιδιότυπης γοητείας που ασκεί η προσωπικότητά του. Η αιτία της βρίσκεται στο ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν κάνει αυτό, το οποίο λόγω των προαναφερόμενων θεσμικών περιορισμών, οι Δυτικοί ηγέτες δεν έχουν τη δύναμη να κάνουν. Η εμμονή του για άσκηση ανεξάρτητης πολιτικής επιτρέπει έναν υψηλό βαθμό ευελιξίας στο μεγάλο παιχνίδι. Η Ρωσία είναι μια από τις λίγες χώρες στον κόσμο που δεν δεσμεύεται με υποχρεώσεις στα πλαίσια κάποιας συμμαχίας, διατηρώντας κατ’ αυτό τον τρόπο την ελευθερία κινήσεών της, ενώ παράλληλα είναι αρκετά ισχυρή ώστε να μετουσιώνει την ελευθερία αυτή με συγκεκριμένα αποτελέσματα. Τον Πούτιν καθοδηγούν οι αρχές της real politic η οποία καθορίζεται από τον συσχετισμό δυνάμεων, και μεγαλύτερη σημασία σε αυτήν δεν έχουν οι προθέσεις, αλλά η δυναμική που διαθέτει κάποιος, ενώ το κύρος αποτελεί μια ρεαλιστική έννοια. Πρόκειται για μια προσέγγιση την οποία συχνά επικρίνουν ως παλαιομοδίτικη. Ωστόσο, είναι κατανοητή και αρκετά απλή. Τέλος, και αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό, ο Πούτιν είναι, ή θεωρείται, απόλυτος κυρίαρχος της χώρας του και ικανός να κάνει σε αυτή ό,τι επιθυμεί. Ο Πούτιν ακόμα, έχει το βλέμμα στραμμένο όχι προς τη Δύση, αλλά προς την Ανατολή. Πρόκειται για έναν πολιτικό που είναι ικανός να αντιτάσσεται στην αμερικανική ηγεμονία και να προωθεί τον πολυπολικό κόσμο. Η εικόνα αυτή δεν βασίζεται στην αντικειμενική πραγματικότητα (στην πράξη, η Ρωσία δεν μπορεί για πολλούς λόγους να αντέξει μια αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ), αλλά στη δύναμη της θέλησης και στην επιτυχή επικοινωνιακή στρατηγική. Χάρη σε αυτό, ο «Τρίτος κόσμος», περιλαμβανομένης της Κίνας και της Ινδίας, εξακολουθεί να αποτελεί έστω κατ’ ευφημισμόν το αντίβαρο απέναντι στην Αμερική, αν και στην πραγματικότητα, το Πεκίνο τουλάχιστον, είναι ικανό να επιτελέσει τον ρόλο αυτό πολύ πιο αποτελεσματικά.
Ο Οδυσσέας Ελύτης τάχθηκε υπέρ της απομόνωσης από τη δυτική Ευρώπη, προκειμένου να διατηρήσει η Ελλάδα την «ελληνικότητά» της (τον τρόπο των Ελλήνων να «σκέφτονται και να αισθάνονται»): «Κάποτε θα ερχόταν η στιγμή για την Ευρώπη να συνειδητοποιήσει τις ρίζες της, αφού δεν μπορεί να υπάρξει σαν αυτόνομη μονάδα χωρίς κάποιο θεωρητικό υπόβαθρο. Αλλά και για την Ελλάδα ήλθε η στιγμή να αποφασίσει αν θα μείνει απομονωμένη στις δικές της αξίες ή θα ενταχθεί σε ένα ευρύτερο σύνολο με οφέλη πρακτικής φύσης αναμφισβήτητα, αλλά και με τον κίνδυνο να αλλοιωθεί η φυσιογνωμία της. Από αυτή την άποψη, το ομολογώ, είμαι απομονωτικός». Σήμερα, σε θεωρητικό επίπεδο, στην οικονομική κρίση που οδήγησε μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας στην ένδεια, πολλοί θα στρέφονταν και πάλι κατά του φαντάσματος της «Δύσης». Πέρα από την τάση λοιπόν να παρουσιάζονται οι Έλληνες και η Ελλάδα ως θύματα μια διεθνούς συνωμοσίας (οι «κυνηγημένοι» Έλληνες απέναντι στους «αχάριστους», «ζηλόφθονους» Ευρωπαίους, «μας ζηλεύουν για τον ήλιο μας» κλπ.), αναβιώνει και η θεωρία περί πολιτιστικής και πνευματικής υπεροχής των Ελλήνων απέναντι στους υπόλοιπους Ευρωπαίους. Σε ό,τι αφορά τον Πούτιν έχουμε μια μοναδική δοξολογία, μια και ο ηγέτης της Ρωσίας παρουσιάζεται ως ο μόνος πολιτικός που κατάφερε να αποκαταστήσει την αξιοπρέπεια της χώρας και των πολιτών της, ως ένας κυριολεκτικά «ονειρεμένος» αρχηγός κράτους. Ο Χρήστος Γιανναράς οραματιζόταν ήδη το 2008 έναν πανίσχυρο πολιτικό άνδρα για τη φτωχή Ελλάδα όπου, σύμφωνα με τον ίδιο, «έχουμε πάψει να παράγουμε πολιτισμό εδώ και εκατόν ογδόντα περίπου χρόνια... Όσοι έχουν το ψυχικό κουράγιο να πιστοποιούν το ιστορικό τέλος του Ελληνισμού με οδύνη, αλλά χωρίς πανικό, αυτοί μπορούν να ονειρεύονται συνειδητά την ουτοπία: Έναν Έλληνα Πούτιν, που να καταφέρει όσα κατάφερε ο Ρώσος: Μέσα σε δύο τετραετίες να αναστήσει μια κοινωνία πεθαμένη, αποσυντεθειμένη, ως το μεδούλι διεφθαρμένη και ξεπουλημένη από τον Ηρόστρατο που λεγόταν Γιέλτσιν παραλίγο να γράψω συνειρμικά: Ανδρέας Παπανδρέου!». Ο Γιανναράς θεωρεί τον ρωσικό πολιτισμό αναπόσπαστο κομμάτι της ευρωπαϊκής ταυτότητας κάτι που οι Ευρωπαίοι παραγνωρίζουν: «Ευρώπη μπορεί να νοηθεί και χωρίς φαστ φουντ ή κόκα κόλα. Όμως δεν νοείται Ευρώπη χωρίς Ντοστογιέφσκυ και Τσέχωφ, Τσαϊκόφσκυ και Σκριάμπιν, Σαγκάλ και μπαλέτα Μπολσόι. Η Αμερική είναι απόφυση της Ευρώπης, η Ρωσία είναι σάρκα της». Είναι ολοφάνερο πως ο όψιμος (και αναμενόμενος λόγω της κρίσης) αντι-ευρωπαϊσμός στην ελληνική πολιτική ζωή ενισχύεται από το αίτημα στροφής προς τη Ρωσία του Πούτιν, ένα αίτημα που διατυπώνεται κυρίως από ήπια έως φανατικά εθνικιστικούς, αλλά και από ακροδεξιούς έως και ναζιστικούς κύκλους. Η μελέτη του εκκλησιαστικού παράγοντα, ή της ρωσοφιλίας στις απαρχές του νεοελληνικού κράτους (με το «Ρωσικό Κόμμα» του Ανδρέα Μεταξά και του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη) θα προσέφεραν πληροφορίες ως προς την θρησκευτική πλευρά του ζητήματος. Η «υιοθέτηση» της ρωσοφιλίας με σαφείς μιλιταριστικές προεκτάσεις από ακροδεξιούς και ναζιστικούς κύκλους μπορεί να υπονομεύσει σε βάθος χρόνου τις όποιες προοπτικές ειλικρινούς, εποικοδομητικής πολιτιστικής και οικονομικής συνεργασίας με τη Ρωσία και θα πρέπει να απασχολήσει σοβαρότατα τους διαμορφωτές της εξωτερικής πολιτικής, ένθεν κακείθεν. Για την άνοδο της ακροδεξιάς στην Ευρώπη γράφει ο κορυφαίος γεωστρατηγικός αναλυτής του Stratfor Ρόμπερτ Κάπλαν, εξηγώντας τα κοινά σημεία μεταξύ των εθνικιστικών σχηματισμών. Σε άρθρο του που δημοσιεύει το Forbes, ο Κάπλαν αναφέρεται στην ακροδεξιά τονίζοντας ότι «αναμφίβολα, η Δεξιά αναπτύσσεται στην Ευρώπη. Αν και τα αριστερά κόμματα πήγαν καλά ''από δω και από κει'' στις ευρωεκλογές, το χρόνιο θέμα ήταν η Δεξιά, η οποία συμβολίζεται κυρίως -αλλά όχι μόνο- από την μεγάλη δημοτικότητα της Μαρίν Λεπέν». Ο Κάπλαν σημειώνει ότι τα σημερινά ποσοστά των ακροδεξιών θα ήταν ανήκουστα πριν λίγα χρόνια. Παράλληλα, αναφέρει ότι αν και κοινό χαρακτηριστικό των ακροδεξιών ήταν η αντίθεση τους στους μετανάστες, οι περισσότεροι έχουν γίνει πλέον υποστηρικτές του Βλαντιμίρ Πούτιν. «Δεν είναι ότι συμπαθούν την Ρωσία. Αλλά βλέπουν ένα ευγενικό πνεύμα στον Πούτιν, ο οποίος είναι ένας εθνικιστικής της Αντίδρασης και του Ρεβανσισμού, εμποτισμένος από την ισορροπία των δυνάμεων μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Ο Πούτιν σκέφτεται με όρους εθνών-κρατών και όχι με όρους μετα εθνικών κρατών. Οπως η Ρωσία του Πούτιν, έτσι και οι εθνικιστές της Ευρώπης φοβούνται ιδιαίτερα τους Μουσουλμάνους. Γι' αυτό ο Πούτιν έχει γίνει είδωλο για τους δεξιούς από την Γαλλία μέχρι και την Ελλάδα».
Σε διάστημα μιας εβδομάδας, ο Ντόναλντ Τραμπ ζήτησε να κλείσουν τα συνορα των ΗΠΑ στους μουσουλμάνους και να «αφανιστούν» οι οικογένειες των τζιχαντιστών. Η πρότασή του να απαγορευθεί η είσοδος των μουσουλμάνων προσωρινά στις ΗΠΑ ήταν αυτή που απογείωσε τη δημοτικότητα του Ντόναλντ Τραμπ μεταξύ των ανταγωνιστών του για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών, στην πορεία προς τον Λευκό Οίκο. Στα μάτια των οπαδών του, ο Τραμπ εκπροσωπεί την «αληθινή φωνή», μακριά από τα λόμπι και τον πολιτικό καθωσπρεπισμό που κλείνει τα στόματα των αντιπάλων του. Οι οπαδοί του Τραμπ δείχνουν μαγεμένοι από την ελευθερία λόγου που βγάζει. Τους μαγεύει επίσης το γεγονός ότι δείχνει περιφρόνηση για τις πολιτικές ελίτ. «Οσοι υποστηρίζουν τον Ντόναλντ Τραμπ έχουν εξοργιστεί από τους πολιτικούς καριέρας, αυτούς που ο Αβραάμ Λίνκολν έλεγε ότι εκπροσωπούν «την αδηφάγα επιθυμία να κρατηθούν στην εξουσία», εξηγεί ο Eddie Zipperer, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Georgia Military College. Σύμφωνα με δημοσκόπηση του New York Times-CBS, η οποία δημοσιεύτηκε την Τρίτη, το 93 % των οπαδών του Τραμπ δηλώνουν ότι είναι εξοργισμένοι με το «σύστημα» που έχει εγκατασταθεί στην Ουάσινγκτον. Κανείς άλλος υποψήφιος δεν συγκεντρώνει αυτό το ποσοστό. Η απόρριψη των ελίτ δεν αρκεί για να εξηγήσει κάποιος την επιτυχία του «φαινομένου Τραμπ», το οποίο τρέφεται και από άλλα στοιχεία: από την ανησυχία της μεσαίας τάξης των λευκών αμερικανών απέναντι στην παγκοσμιοποίηση, από την νοσταλγία μιας πανίσχυρης Αμερικής και από την απώλεια ταυτότητας απέναντι σε μια μεταμορφωμένη, πολυεθνική κοινωνία. Ολα αυτά συμβάλλουν στην άνοδο Τραμπ, ειδικά στο παρόν διεθνές περιβάλλον, το οποίο ενισχύει το αίσθημα ανασφάλειας. Οι οπαδοί του Τραμπ ανήκουν σε μια κατηγορία την οποία είχε αναλύσει τη δεκαετία του 1970 ο κοινωνιολόγος Donald Warren : Πρόκειται για τους Mars, -middle american radicals- ριζοσπάστες αμερικανοί μεσαίας τάξης. Ανθρωποι που δεν ανήκουν εντελώς ούτε δεξιά, ούτε αριστερά, οι Mars ανήκουν στη λευκή μεσαία τάξη η οποία πιστεύει ότι έχει εγκαταληφθεί από την εξουσία. Οι εν λόγω Mars είναι υπερ-συντηρητικοί στο θέμα των μεταναστών αλλά δεν είναι καθόλου συντηρητικοί σε επίπεδο φορολογίας και οικονομίας. Γι'αυτό το λόγο, ο δισεκατομυριούχος επιχειρηματίας υπόσχεται ότι θα είναι σκληρός απέναντι την Κίνα, το Μεξικό και την Ιαπωνία, με στόχο «να κερδίσουμε εκ νέου την εμπορική μάχη». Την ίδια ώρα, ο Τραμπ καταγγέλλει τους βαθύπλουτους ιδιοκτήτες επενδυτικών funds οι οποίοι φοροδιαφεύγουν. Την ίδια ώρα, υπερασπίζεται την κοινωνική ασφάλιση και το σύστημα υγείας Medicare του Ομπάμα, ενώ οι ρεπουμπλικανοί ανταγωνιστές του θέλουν να μειώσουν τις δαπάνες για τους πιο φτωχούς. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ταξινομείται πολιτικά. Κυρίως καλοπιάνει τους μη προνομιουχους. Οι παρεμβάσεις του σοκάρουν την πλειοψηφία των Αμερικανών αλλά εμπεδώνουν την πίστη των οπαδών του στο πρόσωπό του. Με δύο καθαρές προϋποθέσεις από τον Μάριο Ντράγκι για την ένταξη στην ποσοτική χαλάρωση (QE) και με μηνύματα σκληρής γραμμής από τον Λευκό Οίκο ως προς τους όρους εμπλοκής του ΔΝΤ στην Ελλάδα θα παιχτεί η τελική πράξη στο πόκερ των δανειστών για το χρέος. Η συνολική ένταση στις σχέσεις της κυβέρνησης Τραμπ με την Ευρώπη, και δη τη Γερμανία, είναι πιθανό να αποτυπωθεί και στο ελληνικό ζήτημα. Ή γραμμή που φαίνεται να υπάρχει αυτή τη στιγμή από τον Λευκό Οίκο προς το Ταμείο είναι να μην μετάσχει με χρηματοδότηση στο ελληνικό πρόγραμμα εάν δεν προσδιοριστούν με σαφήνεια τα μέτρα για την ελάφρυνση του χρέους. Ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος, που δεν έδωσε καμία συνέντευξη Τύπου σε ολόκληρη την περιοδεία του στην Ευρώπη και την Μέση Ανατολή, υποστήριξε ότι το ταξίδι του ήταν επιτυχές και παραγωγικό. Είπε μάλιστα ότι ο ίδιος βοήθησε να σφυρηλατηθεί ακόμη περισσότερο η διεθνής συνεργασία στη μάχη κατά των ισλαμιστών. Χαιρέτισε επίσης την «εκπληκτική πρόοδο» που επιτεύχθηκε στο ταξίδι του «για να προωθήσουμε την ασφάλεια και την ευημερία των ΗΠΑ, των φίλων μας και των συμμάχων μας». «Κάναμε πολλούς φίλους αυτήν την εβδομάδα», πρόσθεσε. «Ειρήνη δια της ισχύος. Αυτό θα έχουμε. Θα έχουμε πολλή ισχύ και πολλή ειρήνη», συνέχισε. Κάνοντας έναν απολογισμό του ταξιδιού του, εκτόξευσε για άλλη μια φορά τα βέλη του εναντίον των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ που δεν τηρούν τις δεσμεύσεις τους όσον αφορά τις στρατιωτικές δαπάνες τους. «Είναι άδικο για τους Αμερικανούς φορολογούμενους. Στηρίζουμε πλήρως το ΝΑΤΟ αλλά θέλουμε να μας αντιμετωπίζουν ισότιμα», επανέλαβε. «The Germans are bad, very bad», οι Γερμανοί είναι κακοί, πολύ κακοί, φέρεται να είπε ο Αμερικανός πρόεδρος κατά τη συνάντησή του με ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης στις Βρυξέλλες αναφερόμενος στο γερμανικό εμπορικό πλεόνασμα, σύμφωνα με πληροφορίες του Spiegel. «Κοιτάξτε τα εκατομμύρια των αυτοκινήτων τα οποία πουλάνε στις ΗΠΑ. Είναι τρομερό. Αυτό θα το σταματήσουμε» συνέχισε ο κ. Τραμπ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε τους 27 ηγέτες του ΝΑΤΟ ότι «δεν φέρονται δίκαια στους Αμερικανούς φορολογουμένους», καθώς δεν συμμετέχουν με το ποσοστό που τους αναλογεί στον προϋπολογισμό της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, αφήνοντας μεγάλο μέρος από το βάρος να πέφτει σε αμερικανικούς ώμους.
Δεν έχει μόνο η Αμερική τον Ντόναλντ Τραμπ της αλλά και η Ευρώπη. Ίσως μάλιστα η Ευρώπη έχει και περισσότερους. Αυτό υποστηρίζει σε ανάλυσή του στο «The New Yorker», ο John Cassidy. «Η Βρετανία βρίσκεται αντιμέτωπη με το Brexit, το Παρίσι με την τρομοκρατία. Με άλλα λόγια η Ευρώπη έχει να αντιμετωπίσει τα δικά της προβλήματα. Αλλά τα προβλήματα αυτά σημαδεύονται και από την άνοδο δεξιών λαϊκιστών πολιτικών που μοιάζουν με την περίπτωση του Τραμπ. Διασχίζοντας τον ατλαντικό καταλαβαίνεις ότι ο «τραμπισμός» δεν είναι ένα καθαρά αμερικανικό φαινόμενο, όπως οι περισσότεροι πιστεύουν. Δεν υπάρχει ακριβές ευρωπαϊκό ισοδύναμο του δισεκατομμυριούχου της Νέας Υόρκης αλλά οι δυνάμεις που τον ώθησαν έως το ρεπουμπλικανικό χρίσμα ο εθνικισμός, ο πρωτογονισμός, η απογοήτευση για τα οικονομικά αποτελέσματα της παγκοσμιοποίησης, ο φόβος της τρομοκρατίας, ο κυνισμός απέναντι στους καριερίστες πολιτικούς είναι εξίσου ισχυρές στην Ευρώπη, ίσως και ισχυρότερες. Από τη Θάλασσα της Ιρλανδίας έως τα Καρπάθια Όρη τέτοιου είδους δεξιές δυνάμεις βρίσκονται σε άνοδο.
Ο δεξιός πατριωτισμός του Τραμπ μοιράζεται σαφώς κάποια χαρακτηριστικά με τα «ξαδελφάκια» του από την Ευρώπη. Σε μια εποχή που η πίστη στα παραδοσιακά κόμματα είναι σε αποσύνθεση, οι οικονομικές προσδοκίες δεν ευοδώθηκαν και οι ξένοι θεωρούνται απειλή για τις θέσεις εργασίας ή ακόμη και τρομοκράτες, ο Τραμπ, η Λεπέν, ο Χόφερ και ο Φάρατζ (και ακόμη ο Κρίστιαν Τούλεσεν Νταλ της Δανίας και ο Γκερτ Βίλντερς της Ολλανδίας) έχουν τις ίδιες επιδιώξεις: το σοβινισμό, να χτυπήσουν τη μετανάστευση και να προωθήσουν λαϊκιστικές οικονομικές πολιτικές. Σε ένα δοκίμιο στην έκδοση των Financial Times, ο Μαρκ Μαζάουερ, ιστορικός του Πανεπιστημίου Κολούμπια υποστηρίζει ότι είμαστε μάρτυρες μιαςαναβίωσης του εθνικισμού ως αντίδραση στην αυξημένη ανασφάλεια. Επικαλούμενος το έργο του αείμνηστου Μπένεντικτ Άντερσον και ειδικά το βιβλίο «Φαντασιακές Κοινότητες» ο Μαζάουερ αναφέρει: «Κάτω από το μεγαθήριο της παγκοσμιοποίησης, όλοι αισθανόμαστε μικροί τώρα, ακόμη και οι ΗΠΑ κι αυτή ίσως είναι η κύρια διαφορά μεταξύ των ρεπουμπλικανικών κρεσέντο την εποχή του Ρήγκαν και τώρα του Τραμπ. Αυτή είναι μια εντυπωσιακή θέση αν και υποτιμά κάπως τον βαθμό στον οποίο προηγούμενοι υποστηρικτές του αμερικανικού εθνικισμού από τον Τέντι Ρούσβελτ μέχρι τον ίδιο τον Ρήγκαν έπαιξαν με τον φόβο ότι οι ΗΠΑ θα έμεναν πίσω ή θα έχαναν την ισχύ τους. Και περιέχει άφθονους λόγους, για όλους, όχι μόνο για τους Αμερικανούς, να ανησυχούν για τις δυνατότητες του τραμπισμού. 
Πηγή: https://gr.rbth.com/articles/2012/05/17/giati_o_poytin_einai_isxyro_igeti_15118

http://m.tvxs.gr/mo/i/201484/f/news/egrapsan-eipan/o-ntonalnt-tramp-kai-o-trampismos-tis-eyropis.html

http://www.thetoc.gr/diethni/article/giati-oi-ethnikistes-se-oli-tin-eurwpi-latreuoun-ton-poutin

http://www.foreignaffairs.gr/articles/69389/aleksandra-ioannidoy/o-neos-ellinikos-ethnikismos?page=show

http://m.tvxs.gr/mo/i/229199/f/news/ellada/o-ntragki-kai-o-tramp-mpainoyn-sto-paixnidi-toy-xreoys.html

http://www.kathimerini.gr/911597/article/epikairothta/kosmos/oi-neoi-filoi-toy-tramp-kai-h-epityxia-toy-ta3idioy-sthn-eyrwph

http://www.iefimerida.gr/news/241328/ntonalnt-tramp-giati-aytos-o-akraios-disekatommyrioyhos-aresei-stin-mesaia-taxi-tis

http://www.kathimerini.gr/911180/article/epikairothta/kosmos/tramp-oi-germanoi-einai-kakoi-poly-kakoi

Η εταιρεία των Ναβαρραίων, η δυναστεία των Ατσαγιόλι και το τέλος της Φραγκοκρατίας στην νότια Ελλάδα

Εταιρεία των Ναβαρραίων ονομαζόταν μια στρατιωτική μισθοφορική ομάδα οποία έδρασε τον 14ο αιώνα σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, αλλά κυρίως στον ελλαδικό χώρο, που εκείνη την εποχή βρισκόταν κάτω από την κυριαρχία των κρατιδίων που είχαν ιδρύσει οι Σταυροφόροι στην Πελοπόννησο και τη Στερεά Ελλάδα. Την αποτελούσαν κυρίως στρατιώτες από τη Ναβάρρα (της Ισπανίας), την Γασκώνη (της Γαλλίας) και την Καταλωνία, ενώ συμμετείχαν και Σικελοί. Οι ίδιοι αυτοαποκαλούνταν επισήμως «Σύνδεσμος του πανευτυχούς στρατεύματος των Φράγκων των ευρισκομένων στη Ρωμανία» (Universitas fœlicis Francorum exercitus in partibus Romaniae existentibus), ενώ η τρέχουσα ονομασία τους ήταν Societas Francorum, ή Magna Societas, ή απλούστερα Compagna. Η ομάδα αυτή των Ναβαρραίων συστήθηκε κατά τον πόλεμο του Καρόλου Β΄ της Ναβάρρας με τον Κάρολο Ε΄ της Γαλλίας. Πολέμησαν αποτελεσματικά στο πλευρό του Καρόλου Β΄ της Ναβάρρας μέχρι το 1366, οπότε έληξε ο πόλεμος. Οι Εταιρεία των Ναβαρραίων δεν διαλύθηκαν με το τέλος του πολέμου, αλλά τέθηκαν στις διαταγές του νεότερου αδελφού του Καρόλου Β΄ της Ναβάρρας, Λουδοβίκου. Αυτός είχε παντρευτεί την Ιωάννα, δούκισσα του Δυρραχίου, η οποία είχε κληρονομήσει τον τίτλο του Δυρραχίου από τον πατέρα της Κάρολο του Δυρραχίου (αν και το δουκάτο είχε καταλυθεί από Αρβανίτες, μετατρέποντάς την σε τιτουλάρια δούκισσα του Δυρραχίου) και ο σύζυγός της Λουδοβίκος σκόπευε να κατακτήσει το δουκάτο του Δυρραχίου με τη βοήθεια των Ναβαρραίων. Ο Λουδοβίκος προετοίμασε την εκστρατεία εναντίον του Δυρραχίου από το 1372 μέχρι το 1375, με περισσότερους στρατιώτες από τη Ναβάρρα και το 1376 κατέλαβε το Δυρράχιο και λίγο αργότερα πέθανε. Στις αρχές του 1377 οι Ναβαρραιοι τέθηκαν στις διαταγές του Πέτρου Δ΄ της Αραγωνίας, σχηματίζοντας τέσσερα σώματα, τα οποία διοικούσαν οι εξής: ο Γασκώνος Μαχιό ντε Κοκερέλ (Mahiot de Coquerel), ο Πέδρο ντε λα Σάγα (Pedro de la Saga), ο Ναβαρρέζος Χουάν ντε Ουρτούμπια (Juan de Urtubia) και ο Γκουάρρο (Guarro). Την άνοιξη ή το καλοκαίρι του 1378 οι Εταιρεία των Ναβαρραίων κατευθύνθηκαν στο Μοριά, και μπήκαν στην υπηρεσία του Γκωσέ ντε λα Μπαστίντ (Gaucher de La Bastide), ιππότη του τάγματος του Αγίου Ιωάννη, προκαθήμενου της Τουλούζης και αξιωματούχου του Πριγκιπάτου της Αχαΐας καθώς και πιθανώς άλλων. Ο Γκωσέ προσέλαβε τον Μαχιό και τους υπόλοιπους Ναβαρραίους για οκτώ μήνες κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας του Μεγάλου Μαγίστρου Χουάν Φερνάντεθ ντε Ερέδια (Juan Fernández de Heredia). Στο μεταξύ ο Χουάν ντε Ουρτούμπια βρισκόταν στην Κόρινθο με πάνω από 100 στρατιώτες.
Ο Ιάκωβος ντε Μπω, διεκδικητής του πριγκιπάτου της Αχαΐας και τιτουλάριος Λατίνος Αυτοκράτορας της Κωνσταντινούπολης, ανιψιός του Φίλιππου Β΄ του Τάραντα, προσέλαβε τους Ναβαρραίους για να μπορέσει να πάρει την εξουσία από την Ιωάννα Α΄ της Νάπολης, εξαδέλφη του Φίλιππου Β΄ της Νάπολης στην οποία αυτός είχε κληροδοτήσει το πριγκιπάτο από το 1373. Σώμα Ναβαρραίων κάτω από τις διαταγές του Μαχιό ντε Κοκερέλ κατέλαβε την Κέρκυρα, και στη συνέχεια στράφηκε εναντίον της Καταλανικής Εταιρείας, η οποία κατείχε εδάφη στην Ανατολική Στερεά Ελλάδα και δεν αναγνώριζε την κυριαρχία του Ιακώβου ντε Μπω. Οι Εταιρεία των Ναβαρραίων κατέλαβαν τα Σάλωνα, τη Βοιωτία και την Αίγινα. Το 1379 ο Χουάν ντε Ουρτούμπια επιτέθηκε στη Βοιωτία και κατέλαβε τη Θήβα. Ο Λατίνος αρχιεπίισκοπος της Θήβας Σίμων Ατουμάνο (Simon Atumano) κατηγορήθηκε ότι βοήθησε τους Ναβαρραίους. Στη συνέχεια όμως οι Καταλανοί συνασπίστηκαν με τους Βενετούς και με τη βοήθεια του βασιλιά της Αραγωνίας υποχρέωσαν τους Ναβαρραίους να εγκαταλείψουν τη Στερεά Ελλάδα και να κατευθυνθούν στην Πελοπόννησο. Το 1381 στράφηκαν λοιπόν προς την Πελοπόννησο και σχεδόν χωρίς αντίσταση έγιναν κυρίαρχοι του πριγκιπάτου της Αχαΐας. Ο Ιάκωβος ντε Μπω όρισε τον αρχηγό τους τον Μαχιό ντε Κοκερέλ , βάιλο στο πριγκιπάτο της Αχαΐας. Σταδιακά οι Εταιρεία των Ναβαρραίων απέκτησαν τον έλεγχο όλης της Πελοποννήσου. Με το θάνατο του Ιάκωβου ντε Μπω το 1383, οι Εταιρεία των Ναβαρραίων είχαν ουσιαστικά το πριγκιπάτο και μάλιστα δεν αναγνώριζαν τον κληρονόμο του Ιάκωβου, Κάρολο Γ΄ της Νάπολης, επειδή αυτός δεν τους παρείχε τις αποδείξεις που του ζητούσαν. Το 1386, όταν πέθανε ο Μαχιό, ανέλαβε το πριγκιπάτο ως βάιλος ο άλλος αρχηγός των Ναβαρραίων Πέτρος Μπόρντο του Σαν Σουπεράνο. Εκπροσωπώντας τους βαρόνους του πριγκιπάτου, ο Σαν Σουπεράνο σύναψε τη συνθήκη της 26ης Ιουλίου του 1387 με τη Δημοκρατία της Βενετίας. Μετά το θάνατο το Σαν Σουπεράνο το 1402 τυπικά ανέλαβε την εξουσία η χήρα του Μαρία Β΄ Ζαχαρία, ουσιαστικά όμως την εξουσία είχε ο ανιψιός της Κεντυρίων Β΄ Ζαχαρίας, ο οποίος αναγνωρίστηκε το 1404 και επίσημα ως ηγεμόνας του πριγκιπάτου. Σταδιακά, από το 1419 και μετά απώλεσε την εξουσία του πριγκιπάτου, το οποίο κατέλαβαν οι Βυζαντινοί. Αρχικά ο Κεντυρίων παρέμεινε στη Χαλανδρίτσα και τελικά έμεινε στην βαρονία της Αρκαδιάς μέχρι τον θάνατο του το 1432, που πέρασε και αυτή στον Θωμά Παλαιολόγο.
Οι Ατσαγιόλι ή Ατζαγιόλι (Acciaiuoli) ήταν μια από τις διασημότερες οικογένειες της Φλωρεντίας. Ανέπτυξε δραστηριότητες σε πολλές περιοχές της Ευρώπης και μάλιστα ένας κλάδος της βασίλεψε στο Δουκάτο των Αθηνών από το 1385 έως το 1458. Το αρχαιότερο γνωστό μέλος των Ατσαγιόλι ήταν ο Γκουγιαρέλλο (Gugliarello), ένας Γουέλφος από την Brescia, ο οποίος γύρω στα 1160 κατέφυγε στην Φλωρεντία για να γλυτώσει από τους πολιτικούς του αντιπάλους (Γιβελλίνους), εκεί αφιερώθηκε στο εμπόριο ατσαλιού (acciaio) από όπου και πήρε το επώνυμο Acciaiolo και εγγράφηκε στη συντεχνία των εμπορικών τεχνών (Arte del Cambio). Στα 1282 οι απόγονοί του ίδρυσαν την εμπορική εταιρεία, η οποία θα γίνει η βάση της οικογενειακής περιουσίας. Σταδιακά θα ιδρύσουν υποκαταστήματα σ' ολόκληρη την Ευρώπη και θα αναμειχθούν και σε τραπεζικέ δραστηριότητες. Τον 13ο αι. έφτασαν στο απόγειο της ακμής τους, έχοντας γίνει οι βασικοί τραπεζίτες του βασιλικού οίκου της Νάπολης (Anjou), της Αγίας Έδρας και ιπποτικών ταγμάτων. Ενεπλάκησαν στις συγκρούσεις μεταξύ Γουέλφων και Γιβελλίνων, χρηματοδωτώντας του πρώτους και το 1345, μετά από μια σειρά επιτυχίες των Γιβελλίνων έφτασαν στα πρόθυρα της χρεοκοπίας, με αποτέλεσμα τη διάλυση της τράπεζας τους (Compagna di Ser Leone degli Acciaioli e de' suoi consorti). Την ίδια περίοδο στη Φλωρεντία ξέσπασε γενικευμένη οικονομική κρίση, η οποία αποδόθηκε στη δεσποτική διακυβέρνηση του Gauthier VI de Brienne, ο οποίος και εκδιώχθηκε από την πόλη, τότε την κυβέρνηση ανέλαβε ο επίσκοπος Angiolo Acciaioli. Από τότε πολλά μέλη της οικογένειας ενεπλάκησαν στη διακυβέρνηση της Φλωρεντίας, αναλαμβάνοντας διάφορα αξιώματα. Συνδέθηκαν με τους οίκους των Αλμπίτσι και των Μεδίκων, μάλιστα ο οίκος των δουκών της Φλωρεντίας-Τοσκάνης προέρχεται από την ένωση της Laudomia Acciaioli με τον Pierfrancesco de' Medici. Στην Ιταλία ο τελευταίος του οίκου ήταν ο Νικόλαος, που πέθανε το 1834 στη Βενετία. Στις αρχές του 16ου αι. εγκαταστάθηκε στη Μαδέρα ο Σίμων Ατσαγιόλι, για να εκπροσωπήσει τις εκεί εμπορικές δραστηριότητες της οικογένειας. Οι απόγονοι αυτοί του τελευταίου φτάνουν μέχρι τις μέρες μας. Το 1348 ο Νικολό Ατσαγιόλι ανακηρύχθηκε Μέγας Σενεσάλος του Βασιλείου. Ανέλαβε την ανασυγκρότηση των κληρονομικών κτήσεων των Ανζού στην Ελλάδα (Πριγκιπάτο της Αχαΐας) και απέκτησε ως ανταμοιβή τη Καστελανία της Κορίνθου. Αργότερα κάλεσε από τη Φλωρεντία τον ανιψιό του Νέριο, στον οποίο σταδιακά περιήλθαν οι κτήσεις της οικογένειας στην Ελλάδα. Με βάση τις κτήσεις αυτές ο Νέριο μπόρεσε μέχρι το 1388 να κατακτήσει τα εδάφη της Καταλανικής Εταιρείας και παράλληλα συμμάχησε με τους τιτουλάριος πρίγκιπες της Αχαΐας κατά των Ναβαρέζων. Το 1394 , λίγο πριν πεθάνει οι βασιλείς της Νάπολης του απένειμαν τον τίτλο του Δούκα των Αθηνών. Απόγονοί του συνδέθηκαν με τους οίκους των Τόκκων και των Παλαιολόγων, ενώ από το νόθο γιο του με τη Μαρία Ρέντη Αντώνιο προέρχονται οι μετέπειτα δούκες των Αθηνών, μέχρι την τουρκική κατάκτηση. Η ιστορία τους είναι γεμάτη ίντριγκες, δολοφονίες, προδοσίες και απιστίες. Την περιγράφει γλαφυρά ο Νίκος Τσιφόρος στην «Φραγκοκρατία» του.
Ο Νέριο Α΄ Ατσαγιόλι ( ; - Αθήνα 1394), ήταν Φλωρεντινός τραπεζίτης κι έμπορος που κατάφερε κι έγινε αρχικά βαρώνος της Βοστίτσας (1363-1391), αυθέντης της Κορίνθου και Δούκας των Αθηνών (1388-1394), γενάρχης της οικογένειας Ατσαγιόλι, δουκών της Αθήνας. Γεννήθηκε στη Φλωρεντία κι ήταν γιος του Τζάκοπο Ατσαγιόλι και της Μπαρτολομμέα Ρικασόλι. Αδελφοί του ήταν ο Άγγελος, ο Δονάτος Ατσαγιόλι και ο Τζιοβάνι Ατσαγιόλι. Ήταν ανηψιός του Νικολό Ατσαγιόλι που χρημάτισε βάιλος του Πριγκιπάτου της Αχαΐας όπου κατείχε πολλά φέουδα και κάστρα, τα οποία άφησε κληρονομιά στον γιο του Άγγελο, που έφερε το 1371 τον Νέριο στο Πριγκιπάτο της Αχαΐας. Τον Οκτώβριο του 1373 πήρε μέρος στη συνέλευση των Φράγκων στη Θήβα, το 1374 κατέλαβε τα Μέγαρα και ξεκίνησε πόλεμο με τους Καταλανούς του Δουκάτου των Αθηνών. Τέλος, κατάφερε να τους εκδιώξει και ανακηρύχθηκε ο ίδιος Δούκας των Αθηνών το 1384, επίσημα το 1385, έμεινε μέχρι τον θάνατο του το 1394. Παράλληλα απέκτησε και τον τίλο του «Αυθέντη της Κορίνθου». Το 1388 ολοκλήρωσε την κατάκτηση του Δουκάτου με την κατάληψη της Ακρόπολης.
Ο Αντώνιος Α΄ Ατσαγιόλι, ήταν Φλωρεντινής καταγωγής και Δούκας των Αθηνών. Ήταν νόθος γιος του Νέριο Α΄ Ατσαγιόλι που μετά τον θάνατό του κατέλαβε τον θρόνο του δουκάτου, αν και δεν ήταν ο νόμιμος διάδοχος. Υπάρχουν δύο εκδοχές για την άνοδό του στην θέση του δούκα. Η πρώτη αναφέρει ότι δυσαρεστημένος από την διαθήκη του πατέρα του και από αυτά που του άφηνε και φοβούμενος ότι οι Βενετοί θα επενέβαιναν στη διαθήκη και θα τα έχανε όλα, μάζεψε στρατό και κατέλαβε το δουκάτο. Άλλη εκδοχή αναφέρει ότι με την βοήθεια του γαμβρού του Καρόλου Α' Τόκκου απέκρουσε εισβολή των Βενετών και τους νίκησε σε μάχη που έγινε στην Θήβα. Έπειτα ο Αντώνιος Α' κατέλαβε την Αθήνα μετά από πολυήμερη πολιορκία της Ακροπόλεώς της. Ο νέος δούκας μόλις ανέλαβε την εξουσία, κάλεσε μέλη της οικογένειας Ατσαγιόλι από την Φλωρεντία να εγκατασταθούν στο Δουκάτο, παραχωρώντας τους γαίες. Ο Αντώνιος Α' έστησε στον Πειραιά σε βάθρα τους γνωστούς λέοντες, που από αυτούς ο Πειραιάς ονομαζόταν μετέπειτα "Πόρτο Λεόνε". Πέθανε το 1436 από αποπληξία στον ύπνο του. Ήταν νυμφευμένος με τη Μαρία Μελισσηνή, αλλά δεν απέκτησαν παιδιά· έτσι υιοθέτησε δύο κορίτσια: τη μία την πάντρεψε με ευγενή της Εύβοιας και την άλλη με τον αυθέντη της Αίγινας. Από τη γυναίκα του πήρε προίκα πολλά φέουδα στην Μεσσηνία και τη Λακωνία. Τον διαδέχθηκε ο ανιψιός του Νέριο Β΄ Ατσαγιόλι ως δούκας των Αθηνών.
Ο Νέριο Β΄ Ατσαγιόλι (1416-1451) ήταν δούκας των Αθηνών, σε δύο ξεχωριστές περιπτώσεις το 1435-1439 και ξανά το 1441-1451. Καταγόταν από την οικογένεια Ατσαγιόλι από την Φλωρεντία · ήταν γιος του Φραγκίσκο Ατσαγιόλι, που ήταν κύριος ενός φέουδου σταο Συκάμινο Αττικής και της Μαργαρίτας Malpigli. Έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για τις αρχαιότητες και την ελληνική γλώσσα· ο ίδιος μάλιστα μιλούσε ελληνικά και στόλισε την πόλη της Αθήνας με σπουδαία μνημεία. Ήρθε στην Ελλάδα το 1419 μετά τον θάνατο του πατέρα του, όταν ήταν μόλις τριών ετών. Ονομάστηκε διάδοχος του θείου του Αντώνιου Α΄, αλλά μετά τον θάνατο του θείου του το 1435, αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει την χήρα του Μαρία Μελισσηνή και τον Χαλκοκονδύλη που διεκδικούσαν το δουκάτο. Με την υποστήριξη του Οθωμανού Σουλτάνου Μουράτ Β΄ ανέβηκε στο θρόνο του δουκάτου, αλλά συνέχισε να αντιμετωπίζει προβλήματα διαδοχής, αυτή την φορά από τον αδελφό του Αντώνιο Β΄ που κατέλαβε το δουκάτο το 1439: ο Νέριο Β' διατηρούσε φέουδο στην περιοχή της Τοσκάνης και αναγκάστηκε να μεταβεί εκεί να λύσει κάποια προβλήματα που είχαν δημιουργηθεί, έτσι άφησε επίτροπο τον αδελφό του Αντόνιο Β', όπου σφετερίστηκε τη εξουσία. Ο Νέριο επέστρεψε στο δουκάτο και ανακατέλαβε την εξουσία το 1441 μετά από παραμονή τριών ετών στη Φλωρεντία. Το 1444 κήρυξε πόλεμο στους Οθωμανούς, συμμαχώντας με τους Βυζαντινούς, αλλά στην πορεία άλλαξε στρατόπεδο, συμμαχώντας με τους Οθωμανούς. Έχασε στη συνέχεια την Θήβα και αναγκάστηκε να πληρώσει φόρο υποτέλειας στους Βυζαντινούς. Το 1446 με την βοήθεια του Μουράτ Β΄ ανακατέλαβε την Θήβα. Μετά το θάνατό του τον διαδέχτηκε ο νεαρός γιος του Φραγκίσκος Α΄ υπό την αντιβασιλεία της χήρας του Κιάρα Ζόρζι.
Ο Αντώνιος Β΄ Ατσαγιόλι ήταν δούκας των Αθηνών την περίοδο 1439-1445. Καταγόταν από την οικογένεια Ατσαγιόλι της Φλωρεντίας, ήταν γιος του Φραγκίσκο Ατσαγιόλι, κύριου φέουδου στο Συκάμινο Αττικής και της Μαργαρίτας Malpigli, αδελφός του Νέριο Β΄. Μεγάλωσε στη Φλωρεντία μέχρι το 1413 όταν ο θείος του Αντώνιος Α΄ τον κάλεσε μαζί με τον αδελφό του Νέριο στην Ελλάδα για να ζήσουν στην αυλή του. Όταν ο Αντώνιος πέθανε τον Ιανουάριο του 1435 άφησε στη διαθήκη του το δουκάτο στον Νέριο υπό την κηδεμονία της η χήρα του Μαρίας. Ωστόσο το 1439 ο αδελφός του Νέριο Β΄ μετέβη στα φέουδα του στην Τοσκάνη άφησε επίτροπο στο δουκάτο τον Αντώνιο όπου βρήκε την ευκαιρία και σφετερίστηκε τον Θρόνο. Πέθανε το 1445 και το δουκάτο πέρασε ξανά στον αδελφό του Νέριο Β΄, γιος του οποίου ήταν ο τελευταίος δούκας Φραγκίσκος Β΄.
Ο Φραγκίσκος Β΄ Ατσαγιόλι (; - Αθήνα 1460), γνωστός και ως Φράνκο, ήταν ο τελευταίος Δούκας των Αθηνών από το 1455 έως το 1558. Ήταν γιος του Αντώνιου Β΄ Ατσαγιόλι και καταγόταν από την οικογένεια Ατσαγιόλι εμπόρων της Φλωρεντίας. Ανέλαβε δούκας το 1455 μετά από επέμβαση του Οθωμανού σουλτάνου Μουράτ Β΄, που στην ουσία τον επέβαλε στον θρόνο. Στις τελευταίες πράξεις του δράματος, κάποια Κιάρα δε δίστασε να δολοφονήσει τα ανήλικα παιδιά της προκειμένου να κάνει δώρο το δουκάτο στον Λατίνο εραστή της, που μόλις είχε απαλλαγεί από τη γυναίκα του, δηλητηριάζοντάς την. Ο Φραγκίσκος Β' συνέλαβε τη θεία του και προηγούμενη δούκισσα Κιάρα Ζόρζι στα Μέγαρα και την δολοφόνησε. Το πράγμα παράγινε και κάποιοι Αθηναίοι πρόκριτοι έστειλαν πρεσβεία στον Μωάμεθ Β’ τον Πορθητή, που από το 1453 είχε κυριεύσει την Κωνσταντινούπολη. Του ζήτησαν να βάλει κάποια τάξη στην όλη κατάσταση. Η πράξη του αυτή ανάγκασε τον σουλτάνο Μωάμεθ Β' να επέμβει πάλι, στέλνοντας στρατό να καταλάβει το Δουκάτο. Ο Μωάμεθ γνώριζε τους Ατζαγιόλι κι απ’ την καλή κι απ’ την ανάποδη. Κυρίως από την ανάποδη, καθώς ο γιος του πεθαμένου τότε δούκα Αντώνιου, ο γλυκός Φραγκίσκος, ήταν αυτός που ομόρφαινε τις νύχτες του Κατακτητή. Δε δυσκολεύτηκε να επιβάλει τον άλλοτε ερωμένο του νέο δούκα της Αθήνας με το όνομα Φραγκίσκος Β’. Ο Φραγκίσκος Α', μετά από δύο χρόνια πολιορκίας κατά την οποία ήταν κλεισμένος στην Ακρόπολη, παραδόθηκε. Ο Μουράτ Β' κατέλυσε το δουκάτο και έδωσε στον Φραγκίσκο Β τη Βαρωνία της Θήβας, με τον όρο να είναι υποτελής του. Πανηγύριζαν οι Αθηναίοι το 1455, καθώς υποδέχονταν τον νέο δούκα τους. Το δουκάτο αποκτούσε ηγεμόνες τον Φραγκίσκο Β’ και την πανέμορφη γυναίκα του Ασανίνα, την χιλιοτραγουδισμένη Μουχλιώτισσα. Πανέμορφα ήταν και τα δυο παιδάκια τους, ο Ματθαίος και ο Ιάκωβος, αλλά για τους Αθηναίους η ύπαρξή τους πιστοποιούσε ότι ο νέος δούκας, παρά τις φήμες, δεν είχε απεμπολήσει την ανδρική του φύση. Η Αθήνα άλλωστε, τελούσε κάτω από την επικυριαρχία του εκάστοτε σουλτάνου από το 1416, επί εποχής Μωάμεθ Α’, πριν ακόμα να πέσει η Πόλη. Φυσικό ήταν να θέλει ο Μωάμεθ Β’ να έχει εκεί ηγεμόνα κάποιον έμπιστό του. Αν αυτός υπήρξε και ερωμένος του, δικό τους πρόβλημα. Ολόκληρος ο κόσμος, όμως, γκρεμιζόταν γύρω τους. Μικρές εστίες έμεναν στα Βαλκάνια αλώβητες από την οθωμανική επιβουλή. Ανάμεσα σ’ αυτές ήταν και ο Μιστράς, όπου οι τελευταίοι Παλαιολόγοι συμπεριφέρονταν απερίσκεπτα. Και το δουκάτο της Αθήνας βρισκόταν πάνω στον φυσικό δρόμο που οδηγούσε στον Μιστρά, από τη Θεσσαλία, όπου στάθμευαν τα στρατεύματα του Ομάρ, γιου του Τουραχάν που το 1446 είχε επίσης εισβάλει στον Μοριά.
Ο Μωάμεθ ο Πορθητής δεν είχε κανένα πρόβλημα να πάρει την Αθήνα, όπου η ευφορία κράτησε λιγότερο από έναν χρόνο. Οι ορδές του Ομάρ μπήκαν στην Αττική στις 4 Ιουνίου του 1456: Γκρέμισαν, έκαψαν, έσφαξαν, βίασαν. Οι Τούρκοι άλλωστε ήρθαν οργανωμένοι. Κουβαλούσαν μαζί τους σάκους για τα λάφυρα, σχοινιά για να δένουν τις παρθένες και τα μικρά αγόρια και παλούκια για τον αργό θάνατο, όποιου αντιστεκόταν και συλλαμβανόταν ζωντανός. Ο Φραγκίσκος Β’ με την Ασανίνα, τα παιδιά τους και τη φρουρά του, οχυρώθηκαν στην Ακρόπολη. Οι Τούρκοι ασχολήθηκαν μαζί τους, όταν σίγασε το όργιο της λεηλασίας. Όλοι οι Αθηναίοι που έμεναν στα Σεπόλια, πουλήθηκαν δούλοι στην Ασία. Φανατικοί μωαμεθανοί δολοφονούσαν όποιον ιερωμένο, ορθόδοξο ή καθολικό, έβρισκαν μπροστά τους. Ο μητροπολίτης Ισίδωρος διέφυγε στην Τήνο. Ο ηγούμενος της Καισαριανής τα βρήκε με τους εισβολείς. Λεγόταν Καισάριος κι έδωσε το όνομά του στο μοναστήρι και την γύρω περιοχή, ισχυρίζεται ο Αθηναίος ιστορικός Διονύσιος Σουρμελής, αν και η μονή είχε πίσω της τουλάχιστον δυο αιώνων ιστορία. Παρακολουθούσε τους Τούρκους να πολιορκούν την Ακρόπολη και τον Φραγκίσκο να αμύνεται σθεναρά επί δυο ολόκληρα χρόνια. Ήταν το 1458 κι ο Ομάρ βιαζόταν να τελειώνει με την Αθήνα, καθώς όχι ο σουλτάνος που βρισκόταν στην Πελοπόννησο σκόπευε να επισκεφτεί την πόλη. Δε γινόταν να τον υποδεχτεί με τους Φράγκους του Ατζαγιόλι στον Ιερό Βράχο. Ο ηγούμενος της Καισαριανής ανέλαβε τη διαμεσολάβηση. Τα κλειδιά του φρουρίου της Ακρόπολης προσφέρθηκαν στον Ομάρ από τον ίδιο τον ηγούμενο μέσα σ’ ένα χρυσό δίσκο. Ο Φραγκίσκος, η Ασανίνα, τα παιδιά τους κι η φρουρά τους έφυγαν ανενόχλητοι στη Θήβα. Όταν ο Μωάμεθ Β’ επισκέφτηκε για πρώτη φορά την Αθήνα, όχι μόνο τη βρήκε ολόκληρη οθωμανική κτήση αλλ’ είχε και την ευχαρίστηση να δεχτεί από τον ηγούμενο τα κλειδιά της πόλης. Με χαρά επικύρωσε τα προνόμια και την απαλλαγή του μοναστηριού από τους φόρους, όπως ο Ομάρ είχε υποσχεθεί στον ηγούμενο. Δεν είχαν καλά καλά προλάβει να βολευτούν στη Θήβα ο δούκας και η δούκισσα, όταν έφτασε στην Αθήνα ο Μωάμεθ, θυμωμένος ακόμα από την καθυστέρηση στην οποία τον είχε υποχρεώσει με την άμυνά του ο Ατζαγιόλι. Έστειλε στην Θήβα τον Ζαγανό πασά. Κάλεσε αυτός τον Φραγκίσκο στη σκηνή του. Οι ιστορικοί λένε ότι οι δυο τους έμειναν μόνοι ως πολύ αργά αλλά αγνοούν, τι έκαναν ή είπαν. Είχε νυχτώσει για καλά, όταν ο Φραγκίσκος βγήκε από τη σκηνή και κατευθύνθηκε προς την έξοδο του στρατοπέδου. Πίσω του, όρμησαν κάποιοι Τούρκοι φρουροί. Τον σκότωσαν επί τόπου. Σχολιάζει ο ακαδημαϊκός Δημήτριος Καμπούρογλου: «Ούτως ο δια των θελγήτρων του καθηδύνας τον σουλτανικόν κοιτώνα δουξ, αμειφθείς κατ’ αρχάς δια την προς την ανδρικήν φύσιν ύβριν ταύτην, εγένετο ήδη θύμα της παροιμιώδους τουρκικής απιστίας». Μάταια περίμενε τον άνδρα της όλη τη νύχτα η Μουχλιώτισσα. Το πρωί, απεσταλμένοι του Μωάμεθ πήγαν και την πήραν. Τα παιδιά της στάλθηκαν να γίνουν γενίτσαροι και κανένας δεν ξανάκουσε γι’ αυτά. Την ίδια την έσυραν μπροστά στον σουλτάνο. Ο Πορθητής ξετρελάθηκε μόλις την είδε. Στην ως τότε ζωή του δεν είχε ξανασυναντήσει τέτοια ομορφιά. Γυρνώντας στην Κωνσταντινούπολη, την πήρε μαζί του αλλά δεν περιορίστηκε να την έχει στο χαρέμι. Έγινε σκάνδαλο, καθώς εμφανίζονταν πολλές φορές μαζί. Η ομορφιά της ήταν κρυμμένη κάτω από τα οθωμανικά ρούχα και τον φερετζέ αλλά ο θρύλος της είχε προηγηθεί. Μετά την τουρκική κατάκτηση, οι Ατζαγιόλι της Αθήνας σκόρπισαν και παράκμασαν. Στα 1827, ο Γάλλος Πουκβίλ συνάντησε τον τελευταίο της οικογένειας να σέρνει ένα γαϊδουράκι φορτωμένο σταφύλια. Λεγόταν Νέριος Ατζαγιόλι και ήταν αγρότης. Στη Φλωρεντία, η οικογένεια έσβησε στα 1834.
Πηγή: http://historyreport.gr/index.php/Από-τον-θρύλο/Βυζάντιο-Μεσαίωνας/2046-Μουχλιώτισσα-η-τελευταία-κυρά-της-Αθήνας

https://el.m.wikipedia.org/wiki/Φραγκίσκος_Β΄_Ατσαγιόλι

https://el.m.wikipedia.org/wiki/Εταιρεία_των_Ναβαρραίων

https://el.m.wikipedia.org/wiki/Νέριο_Α΄_Ατσαγιόλι

https://el.m.wikipedia.org/wiki/Αντώνιος_Α΄_Ατσαγιόλι

https://el.m.wikipedia.org/wiki/Νέριο_Β΄_Ατσαγιόλι

https://el.m.wikipedia.org/wiki/Αντώνιος_Β΄_Ατσαγιόλι

https://el.m.wikipedia.org/wiki/Φραγκίσκος_Β΄_Ατσαγιόλι

Οι πέντε (5) μεγαλύτεροι νομοθέτες της Αρχαίας Ελλάδας και η επίδραση της νομοθεσίας στην ελληνική κοινωνία

Η συνείδηση από όλους τους Έλληνες της κοινής καταγωγής, εθίμων και γλώσσας ενισχύθηκε στην Αρχαϊκή περίοδο. Παράλληλα, ωστόσο, καλλιεργήθηκε και ένα αίσθημα ιδιαίτερης "τοπικής" υπερηφάνειας, που σχετιζόταν με την ανάπτυξη των πόλεων-κρατών. Στην Αθήνα οι κοινωνικές δομές προσδιορίζονται σαφέστερα μεταξύ του 8ου και του 6ου αιώνα π.X. Ο δήμος, μια μορφή κοινωνικής συγκρότησης γνωστή από παλαιότερες εποχές, είναι ο τελευταίος που αποκτά θεσμοθετημένη υπόσταση στα τέλη του 6ου αιώνα π.X. Στη διάρκεια του ίδιου αιώνα γίνεται σαφής διαχωρισμός των τάξεων, ενώ παράλληλα αυξάνει -σε σχέση με το παρελθόν -η κοινωνική κινητικότητα. Η κωδικοποίηση του δικαίου κατά την Αρχαϊκή περίοδο οφείλεται από τη μια στη χρήση της γραφής και από την άλλη στο όλο και πιεστικότερο αίτημα για ισονομία. Οι παραδόσεις για τους πρώτους νομοθέτες χάνονται στα όρια του θρύλου. Η αθηναϊκή νομοθεσία, ακόμη και μετά την Αρχαϊκή περίοδο, φέρει τη σφραγίδα του Δράκοντα και του Σόλωνα. Στον τελευταίο οφείλεται η συγκρότηση ενός νέου δικαστικού σώματος και ο καταμερισμός αρμοδιοτήτων ανάμεσα στα διάφορα δικαστήρια. Πολλές από τις ρυθμίσεις του, που αφορούσαν τόσο το δημόσιο όσο και το ιδιωτικό δίκαιο, συνέχισαν να ισχύουν και κατά την Κλασική περίοδο.
Σήμερα είναι γενικά αποδεκτό ότι στο α' μισό του 7ου αιώνα π.X. διατυπώθηκε στις Ελληνικές πόλεις η ανάγκη για γραπτούς νόμους. Το έργο αυτό πραγματοποιούσε συνήθως κάποιος άρχοντας της πόλης περιβεβλημένος με ιδιαίτερες εξουσίες. Στην Αθήνα της πρώιμης Αρχαϊκής περιόδου, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, το δίκαιο απένειμαν οι άρχοντες κατά τη βούλησή τους. Ο παλαιότερος θεσμός του βασιλιά είχε πια μετατραπεί σε άρχοντα βασιλέα. Ο τελευταίος από τις αρχικές νομοθετικές και δικαστικές του εξουσίες πλέον ασκούσε μόνον όσες σχετίζονταν με την προάσπιση και την εφαρμογή του ιερού δικαίου. Εξαιτίας αυτού μεριμνούσε και για τα εγκλήματα ασέβειας ή ανθρωποκτονίας, δεδομένου ότι ο φόνος θεωρούνταν πάντα ανοσιούργημα, επέσυρε την οργή των θεών και έφερε άγος στην πόλη. Ένας από τους αρχαιότερους νομοθέτες, για τον οποίο όμως δεν είμαστε βέβαιοι αν υπήρξε πραγματικά ή πρόκειται για μυθικό πρόσωπο, ήταν ο Λυκούργος της Σπάρτης. Η ιδιαιτερότητα της μορφής του συνδέεται με το γεγονός ότι ο ίδιος απαγόρευσε να καταγραφούν οι νόμοι που θέσπισε, αλλά ταυτόχρονα πρόβλεψε και αυστηρή τιμωρία σε όποιον επιχειρούσε να τους αλλάξει. Πράγματι η Σπάρτη δε διέθετε γραπτό δίκαιο, τουλάχιστον ως την Κλασική περίοδο. άλλωστε και η λέξη ρήτρα, όπως αποκαλούνταν ο νόμος στη Σπάρτη, υποδηλώνει τον προφορικό του χαρακτήρα. Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι οι παλαιότεροι γραπτοί νόμοι ήταν του Ζάλευκου για τους Επιζεφύριους Λοκρούς και τους χρονολογούσαν συμβατικά γύρω στο 662 π.X. O ίδιος ο Ζάλευκος μάλιστα ισχυριζόταν ότι τους είχε παραλάβει από την Αθηνά. H απόδοση των νόμων σε θεία έμπνευση αποτελούσε κοινό φαινόμενο στους πρώιμους νομοθέτες, δίχως άλλο για να περιβάλουν το έργο τους με τον αναγκαίο σεβασμό και να εξασφαλίσουν την πιστή τήρησή του. Ο Λυκούργος, επίσης, ισχυριζόταν ότι οι νόμοι του προέρχονταν από το μαντείο των Δελφών. Μία ανάλογη παράδοση ήταν διαδεδομένη και στην Κρήτη, όπου η νομοθεσία και η απονομή της δικαιοσύνης σχετίζονταν με τις μυθικές μορφές του Μίνωα και του Ραδάμανθη. Oι νόμοι του Ζάλευκου, όπως και εκείνοι του Δράκοντα στην Αθήνα, θεωρούνταν πολύ σκληροί. Ορισμένοι μάλιστα όπως ο λεγόμενος lex talionis, αναλογούσαν στο γνωστό "οφθαλμόν αντί οφθαλμού". Ωστόσο, οι πηγές διίστανται ως προς την απόδοσή του στο Ζάλευκο. Σύμφωνα με τον Διόδωρο, ο παραπάνω νόμος οφείλεται σε έναν άλλο νομοθέτη του 7ου αιώνα π.X., που επίσης καταγόταν από ελληνική αποικία της Δύσης. Πρόκειται για το Χαρώνδα, νομοθέτη της Κατάνης. Σε αυτόν αποδίδονται νόμοι σχετικά με τις εμπορικές συναλλαγές, την υποχρεωτική συμμετοχή των πολιτών στα δικαστικά όργανα, καθώς και για πρώτη φορά η πρόβλεψη ποινικής δίωξης σε περίπτωση ψευδομαρτυρίας. Η διαδικασία αυτή ονομαζόταν επίσκεψις. Οι περιπτώσεις του Ζάλευκου και του Χαρώνδα αφορούν νομοθεσίες που σχετίζονται με την ίδρυση μίας νέας πόλης. Άλλες παλαιότερες πόλεις ζητούσαν τη βοήθεια ενός νομοθέτη κυρίως όταν αντιμετώπιζαν κοινωνικές εντάσεις. Έτσι ο Πιττακός, γνωστότερος από κατοπινές πηγές ως ένας από τους επτά σοφούς, ορίστηκε αισυμνήτης στη Μυτιλήνη, αξίωμα για το οποίο δεν ξέρουμε πολλά. Στην προκειμένη περίπτωση όμως φαίνεται πως αντιστοιχούσε σε εξουσία τυράννου με διάρκεια δέκα χρόνων. Συχνά ο νομοθέτης έπρεπε να παίξει το ρόλο του μεσολαβητή ανάμεσα σε συγκρουόμενες κοινωνικές τάξεις και αποκαλούνταν καταρτιστήρ ή διαλλάκτης, όπως για παράδειγμα ο Δημώναξ στην Κυρήνη, ο Αρίσταρχος στην Έφεσο και ο Σόλων στην Αθήνα. Δεν ήταν ωστόσο σπάνιο το φαινόμενο να προτιμάται για νομοθέτης κάποιος ξένος προς την πόλη, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η αμεροληψία. Ο Δημώναξ, για παράδειγμα, καταγόταν από τη Μαντίνεια και ο Αρίσταρχος από την Αθήνα. Αντίστοιχα, κάποιος Ανδρομάδας από το Ρήγιο έγραψε νόμους για μία άγνωστη πόλη της Χαλκιδικής και ο Φιλόλαος από την Κόρινθο νομοθέτησε στη Θήβα. Για το έργο άλλων νομοθετών είναι γνωστά μόνον αποσπασματικά στοιχεία: ο Αριστείδης από την Κέα νομοθέτησε σχετικά με την ευκοσμία των γυναικών, ενώ ο Φείδων από την Κόρινθο και ο Φαλέας από τη Χαλκηδόνα σχετικά με τον αριθμό και την έκταση των κτημάτων.
Στο δημόσιο δίκαιο υπάγονται κυρίως όλες οι ρυθμίσεις σχετικά με τους πολιτειακούς θεσμούς, την κατανομή και την άσκηση της εξουσίας. Οι αρμοδιότητες της Εκκλησίας, η λειτουργία της Βουλής, οι εξουσίες των πρυτάνεων, ο έλεγχος των αρχόντων και των στρατηγών, η σύσταση και η λειτουργία των δικαστηρίων είναι οι σπουδαιότερες από αυτές τις ρυθμίσεις. Ιδιαίτερη σημασία είχαν οι θεσμοί που έλεγχαν τη νομοθετική δραστηριότητα, τα μέτρα προστασίας του νομοθετικού συστήματος και γενικότερα οι δικονομικές ρυθμίσεις. Στην ίδια κατηγορία ανήκαν και θεσμοί όπως ο οστρακισμός και η δοκιμασία. Οι κατηγορίες που με σύγχρονους όρους θα ονομάζαμε εμπράγματο και ενοχικό δίκαιο εξετάζονται σε συνάφεια με το δημόσιο δίκαιο, από το οποίο εν μέρει εξαρτιόνταν. άλλωστε οι παρεμβάσεις της πόλης ήταν συχνές και δυναμικές. Το ενοχικό δίκαιο περιλαμβάνει εκούσιες και ακούσιες σχέσεις. Τέλος, το λεγόμενο σήμερα ποινικό δίκαιο πέρασε στη διάρκεια της Αρχαϊκής περιόδου από την έννοια της προσωπικής ή οικογενειακής αντεκδίκησης στον έλεγχο της πόλης, η οποία καθόρισε κυρώσεις και ποινές καθώς και τον τρόπο επιβολής του.
Το αττικό ιδιωτικό δίκαιο στηριζόταν εξ ολοκλήρου στην έννοια του οίκου, ο οποίος αναφέρεται σε έναν απλό και συνάμα εύστοχο ορισμό του ως "ένα σύνολο προσώπων, πραγμάτων και θρησκευτικών συνηθειών". Ο οίκος υπόκειται σε ένα δίκαιο εντελώς ξεχωριστό από εκείνο της πόλης. Ο συνδετικός κρίκος μεταξύ των δύο ήταν ο πολίτης, ο οποίος εκτός από ενεργό μέλος των θεσμών της πόλης ήταν και η κεφαλή του οίκου στον οποίο ανήκε. Η πόλη δεν ήταν αδιάφορη για όσα συνέβαιναν στον οίκο. Αντιμετώπιζε τον επικεφαλής της οικογένειας ως κύριο και διαχειριστή της περιουσίας της, η οποία όμως αποτελούσε ταυτόχρονα και το αντικείμενο συγκυριότητας με τα υπόλοιπα μέλη. Γι' αυτό άλλωστε η πόλη διατηρούσε το δικαίωμα να επεμβαίνει σε περιπτώσεις που το ιδιοκτησιακό καθεστώς διαταρασσόταν, να καθορίζει τις κληρονομικές ρυθμίσεις και να διατηρεί κάποιον έλεγχο στο γάμο και στο διαζύγιο. Στενότερος ήταν ο έλεγχος για την είσοδο με υιοθεσία κάποιου νέου μέλους στον οίκο, αλλά και για τη μεταβίβαση της περιουσίας μέσω διαθήκης ή εξ αδιαθέτου. Ειδικές διατάξεις προέβλεπαν την περίπτωση που ο πολίτης δεν εκπλήρωνε τις υποχρεώσεις του προς τα μέλη του οίκου του. Το μέσο με το οποίο εξασφαλιζόταν η δυνατότητα παρέμβασης ήταν η γραφή κακώσεως, μία μήνυση δηλαδή που μπορούσε να καταθέσει οποιοσδήποτε τρίτος εναντίον του οικογενειάρχη για παραβίαση των δικαιωμάτων των οικείων του. Ή γραφή ασεβείας επέτρεπε να μηνυθεί όποιος δε μεριμνούσε για την τιμωρία φόνου που είχε συμβεί στην οικογένειά του. Καθοριστικής σημασίας για την κατανόηση των ρυθμίσεων του οικογενειακού δικαίου ήταν ο όρος αγχιστεία. Η αγχιστεία περιελάμβανε όλες τις σχέσεις που δημιουργούνταν στα όρια της νόμιμης οικογένειας και προσδιόριζε τη συγγένεια και τους βαθμούς της, πράγμα εξαιρετικά σημαντικό σε πολλές περιπτώσεις όπως είναι η κληρονομιά, η διεκδίκηση επικλήρου και η δίκη φόνου. Περιελάμβανε μέχρι και τα παιδιά των πρώτων εξαδέλφων, δηλαδή και τους συγγενείς πέμπτου βαθμού.
Είναι ιστορικό γεγονός ότι ο Λυκούργος είναι όντως ο μεγάλος δημιουργός της σπαρτιατικής πολιτείας. Είναι, όμως, αβέβαιο πότε ακριβώς έζησε και έδρασε ο νομοθέτης αυτός της αρχαίας Σπάρτης και ιδρυτής του ιδιαίτερου, αλλά και ιδιότυπου πολιτικού και κοινωνικού καθεστώτος. Οι χρονολογίες που αναφέρονται είναι από το 1000 έως το 600 π.Χ. Η πιο πλήρης βιογραφία που έχουμε για το Λυκούργο είναι αυτή που συνέγραψε ο Πλούταρχος στις αρχές του 2ου μ.Χ. αιώνα και σώζεται αυτούσια μέχρι σήμερα. Εδώ έχουμε συγκεντρωμένες όλες τις πληροφορίες που είχε ο συγγραφέας από όλες τις αρχαίες του πηγές. Είναι πολύ χαρακτηριστική η πρώτη του πρόταση: «Για το Λυκούργο το νομοθέτη γενικά δεν μπορούμε να πούμε τίποτε το αναμφισβήτητο». Λέγεται ότι μετά το θάνατο του βασιλιά πατέρα του και του πρεσβύτερου αδελφού του, ο θρόνος πέρασε στο Λυκούργο. Ακολούθησαν πολλές δολοπλοκίες και διαβολές στο περιβάλλον του και ο Λυκούργος έφυγε από τη Σπάρτη για μεγάλη περιοδεία και τα ταξίδια του τον έφεραν στην Κρήτη, την Ιωνία, την Ινδία, την Αίγυπτο, τη Λιβύη και ίσως την Ισπανία. Μελέτησε τους νόμους και τον τρόπο ζωής των ανθρώπων σε αυτούς τους τόπους και έτσι διαμόρφωσε το δικό του σύστημα. Μετά από πολλά χρόνια επέστρεψε στη Σπάρτη αφού επισκέφθηκε πρώτα το Μαντείο των Δελφών. Εδώ έλαβε τη θεϊκή συγκατάθεση να εφαρμόσει τους νόμους του στη γενέτειρά του. Ο Λυκούργος επέβαλε νόμους λιτότητας, αλλά και ένα πνεύμα ισότητας για όλους. Οι πιο πλούσιοι κάτοικοι αντέδρασαν, αλλά, τελικά, οι νόμοι του επιβλήθηκαν στη Σπάρτη, αν και δεν καταγράφηκαν. Όρκισε τους Σπαρτιάτες να μην τους αλλάξουν μέχρι που να επιστρέψει και έφυγε για τους Δελφούς όπου και πέθανε. Οι Σπαρτιάτες τήρησαν τον όρκο τους.
Ο Λυκούργος δημιούργησε τη Γερουσία με 28 γέροντες, καθιέρωσε να υπάρχουν δύο βασιλείς και ίδρυσε ένα είδος Εκκλησίας του Δήμου η οποία ονομάστηκε Απέλλα. Αργότερα καθιερώθηκε η αρχή των Εφόρων. Στον τομέα της οικονομίας έγινε αναδασμός της γης σε ίσους και μόνιμους κλήρους. Απαγορεύθηκε η κοπή χρυσών και αργυρών νομισμάτων και επιτράπηκαν μόνο τα σιδερένια που ήταν βαριά, δύσχρηστα και είχαν μικρή αξία. Με τέτοιο ευτελές και ασήκωτο σιδερένιο νόμισμα ήταν αδύνατη η εισαγωγή ξένων προϊόντων. Μετά, όμως, από τη μάχη στους Αιγός ποταμούς και όταν επιτράπηκε το χρυσό νόμισμα υπήρχαν ολοφάνερα κρούσματα απληστίας και διαφθοράς. Απαγορεύτηκαν, επίσης, διάφορα άχρηστα επαγγέλματα όπως δάσκαλοι ρητορικής, κοσμηματοπώλες, μάντεις και οι γυναίκες του πληρωμένου έρωτα. Στην εκπαίδευση τα παιδιά μάθαιναν μόνο τα στοιχειώδη, την υπακοή στις διαταγές των γεροντότερων, την αντοχή στις κακουχίες, να γυμνάζονται και να νικούν στις μάχες. Οι πολίτες στον ιδιωτικό βίο υποχρεώνονταν στα κοινά συσσίτια, να χρησιμοποιούν μόνο το τσεκούρι και το πριόνι, να χτίζουν μόνο χαμόσπιτα και έτσι αποθαρρυνόταν η πολυτέλεια. Οι γάμοι γίνονταν με την αρπαγή των γυναικών και τα παιδιά αφήνονταν να ζήσουν μόνο αν φαίνονταν υγιή και στιβαρά. Τα κορίτσια γυμνάζονταν σε αγωνίσματα δρόμου, πάλης, δισκοβολίας και ακόντιο.
Ο χαρακτήρας της σπαρτιατικής οικονομίας και ζωής ήταν αγροτικός. Τα κτήματα τα καλλιεργούσε κυρίως ο γηγενής πληθυσμός των δούλων, δηλ. οι είλωτες που ήταν ορισμένοι σε συγκεκριμένα κομμάτια γης και δεν υπήρχε εμπόριο ειλώτων. Οι περίοικοι κατοικούσαν στις ορεινές περιοχές και υπήρχε οικονομική αυτάρκεια σε εργατικά χέρια δούλων, σε προϊόντα και σιδηρομετάλλευμα. Οι οικονομικές απαιτήσεις των ενόπλων δυνάμεων πριν από τον Πελοποννησιακό πόλεμο ήταν μικρές. Μετά το 431 π.Χ. και την αρχή του μακροχρόνιου πολέμου, απαιτείτο σημαντικός αριθμός μισθοφόρων και η ναυτική δύναμη αύξησε το στρατιωτικό κόστος. Οι πλούσιες αγροτικές γαίες βοήθησαν τον τόπο γιατί δεν χρειαζόταν να γίνουν δαπάνες για εισαγωγή τροφίμων. Στη Σπάρτη δεν ζούσαν πολλοί ξένοι και για αυτούς δεν εφαρμόστηκε σύστημα άμεσης φορολογίας. Οι φόροι των περιοίκων πήγαιναν στους βασιλείς και όχι στο δημόσιο ταμείο. Οι εταίροι στην Πελοποννησιακή Συμμαχία συνέβαλαν με ανθρώπινο δυναμικό και όχι με χρήματα όπως γινόταν στην Αθήνα. Για τις υπερπόντιες επιχειρήσεις, η Σπάρτη ήταν υποχρεωμένη να βασιστεί σε ξένες πηγές χρηματοδότησης όπως οι περσικές επιχορηγήσεις και με αυτές κέρδισε τον Πελοποννησιακό πόλεμο. Όλο το εμπόριο και οι δημόσιες υποθέσεις διεξάγονταν στην αγορά της Σπάρτης η οποία ήταν γεμάτη σφρίγος και θαυμαστή ζωντάνια.
Ο Λυκούργος με την αυστηρή πειθαρχία, τη χρήση μόνο σιδερένιων νομισμάτων και την υποχρέωση της υποταγής στους γεροντότερους και με το ιδιαίτερο μείγμα ισότητας και καταπίεσης, επέτρεψε στην αρχαία Σπάρτη να μεγαλουργήσει. Η «Ρήτρα του Λυκούργου» δηλαδή όλοι οι νόμοι που θέσπισε, είναι μία δημοκρατική αρχή όπου όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το σώμα των πολιτών (Γερουσία, Απέλλα) και όλα τα αγαθά καταλήγουν υπέρ αυτού. Η αρχή αυτή εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στη Σπάρτη. Οι ιστορικοί, αρχαίοι και νεότεροι, δεν αποδίδουν όλους αυτούς τους νόμους μόνο στο Λυκούργο, αλλά σε προγενέστερες και μεταγενέστερες μεταρρυθμίσεις. Όλοι, όμως, παραδέχονται ότι το σύστημα που φέρει το όνομα του Λυκούργου, έκανε τη Σπάρτη να εξελιχθεί από μια αρχέγονε κοινοτική οργάνωση στην ανάδυση του κράτους της Σπάρτης που προκαλεί το θαυμασμό μέσα σε όλους τους αιώνες και μέχρι σήμερα.
Ο Σόλων ο Αθηναίος ήταν ένας σημαντικός νομοθέτης, φιλόσοφος, ποιητής και ένας από τους επτά σοφούς της Αρχαίας Ελλάδας. Γεννήθηκε το 640 π.Χ στην Αθήνα και καταγόταν απο την οικογένεια των Κοδριδών στην οποία ανήκε και ο τελευταίος βασιλιάς των Αθηναίων Κόδρος. Ο πατέρας του ονομαζόταν Εξηκεστίδης, αυτός φρόντισε για την εκπαίδευση και ανατροφή του γιού του. Όταν ο Σόλων έχασε την περιουσία του, στράφηκε προς το εμπόριο και ταξίδεψε στην Αίγυπτο και τη Μ. Ασία. Επωφελούμενος από τα ταξίδια του αυτά μελέτησε ξένους πολιτισμούς και νόμους, καθώς και τον πολιτικοοικονομικό βίο των άλλων χωρών. Τα εφόδια που απέκτησε τα χρησιμοποίησε αποτελεσματικά για την κοινωνική και οικονομική ανόρθωση της πατρίδας του και μάλιστα όταν με δική του παρότρυνση οι Αθηναίοι κατάφεραν να αποσπάσουν την Σαλαμίνα απο τους Μεγαρείς η δημοφιλία του εκτοξεύτηκε. Έτσι κατόρθωσε να αναδειχτεί στο σπουδαιότερο άνδρα της εποχής του. Το 594 π.Χ εκλέχτηκε άρχοντας και απέκτησε την εξουσία να νομοθετεί. Από εκείνη την στιγμή ο Σόλωνας προχώρησε με προσοχή στο έργο του που θα άλλαζε την Αθήνα.Η νομοθεσία του γράφτηκε σε ξύλινες πλάκες οι οποίες στήθηκαν στο Πρυτανείο. Από τις πάρα πολλές μεταρρυθμίσεις που εισήγαγε οι σπουδαιότερες ήταν: η παραχώρηση δικαιωμάτων και στο λαό για την εκλογή των αρχόντων και η "σεισάχθεια" με την οποία χαρίστηκαν τα χρέη απελευθερώθηκαν όλοι όσοι έγιναν γι'αυτό δούλοι και απαγορεύτηκε ο δανεισμός με την υποθήκη σωμάτων.
Ο Σόλωνας χώρισε τους κατοίκους σε 4 τάξεις με βάση όχι την καταγωγή όπως ίσχυε αλλά την κτηματική τους περιουσία. Στην 1η τάξη ανήκαν αυτοί που είχαν ιδιόκτητη γη και εισόδημα 500 μεδίμνων. Στην 2η όσοι είχαν εισόδημα 300. Στην 3η όσους είχαν εισόδημα περισσότερο απο 200 και λιγότερο απο 300. Και στην 4η ανήκαν αυτοί που είχαν ελάχιστο ή και καθόλου. Στις πρώτες 3 τάξεις επέβαλε φορολογία αναλόγως των εσόδων τους. Αναδιοργάνωσε το στρατό στον οποίο πλέον υπηρετούσαν ως οπλίτες μόνο οι 3 πρώτες τάξεις ενω οι 2 πρώτες μπορούσαν να υπηρετούν στο ιππικό τρέφοντας οι ίδιοι το άλογο τους. Απο την 4η τάξη στρατεύονταν ως "ψιλοί" αλλά μπορούσαν να υπηρετήσουν και σαν οπλίτες μόνο όμως σε έκτακτη ανάγκη και μόνο αφού εξοπλίζονταν απο το δημόσιο ταμείο. Απο την πρώτη τάξη εκλέγονταν οι άρχοντες και απο τις τρείς πρώτες οι βουλευτές. Η βουλή δημιουργήθηκε απο τον Σόλωνα και αποτελούνταν απο 400 άτομα που εκλέγονταν για ένα χρόνο. Καθιέρωσε επίσης το λαϊκό δικαστήριο της Ηλιαίας που αποτελούσαν 6.000 άντρες. Εκει μπορούσαν να καταγγέλλουν οι πολίτες τους άρχοντες. Επέβαλε την υποχρεωτική συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.Ρύθμισε επίσης την οικονομία με την απαγόρευση της εξαγωγής λαδιού παρα μόνο όταν υπήρχε πλεόνασμα.
Ο Σόλων, για να αποφύγει μεταβολές της νομοθεσίας του και για να μην αναμειχθεί στην εφαρμογή της, αποδήμησε για δέκα χρόνια. Στην ενέργειά του αυτή διακρίνεται μια πρώτη εφαρμογή της διάκρισης της νομοθετικής από την εκτελεστική εξουσία. Κρίνοντας από την τυραννία του Πεισίστρατου και των διαδόχων του, που εγκαθιδρύθηκε το 561 π.Χ. και διάρκεσε ως το 510 π.Χ., οι μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα φαίνεται πως δεν αντιμετώπισαν πλήρως τα προβλήματα που επιδίωκαν να λύσουν. Η ουσία τους όμως διατηρήθηκε και μετά το τέλος της τυραννίας και αποτέλεσε το θεμέλιο πάνω στο οποίο εδραιώθηκε η κλασική αθηναϊκή δημοκρατία.  Kατά τη διάρκεια των δέκα χρόνων της αυτοεξορίας του επισκέφτηκε, μεταξύ άλλων, και το βασιλιά των Σάρδεων Κροίσο, ο οποίος τον ρώτησε αν γνώριζε κανέναν άνθρωπο πιο ευτυχισμένο από αυτόν. Ο Σόλων του ανέφερε τρεις περιπτώσεις ευτυχισμένων ανθρώπων και τον συμβούλεψε με το γνωστό: "Μηδένα προ του τέλους μακάριζε" - "Kανένα μη θεωρείς ευτυχισμένο αν πρώτα δε δεις το τέλος του". Όταν ξαναγύρισε στην Αθήνα, τη βρήκε σε πολύ καλή κατάσταση χάρη στα δικά του νομοθετικά μέτρα και πέθανε το 560 π.Χ ευτυχισμένος σε βαθιά γεράματα.
Ο Κλεισθένης καταγόταν από το γένος των Αλκμεωνιδών και ήταν γιος του Μεγακλέους, αρχηγού των Παραλίων, δηλαδή της μεσαίας τάξης. Ο Μεγακλής εξορίστηκε μαζί με ολόκληρη την οικογένειά του από την Αθήνα όταν ο Πεισίστρατος επέβαλε την τυραννίδα του. Μητέρα του Κλεισθένους ήταν η Αγαρίστη, θυγατέρα του επίσης Κλεισθένους, τυράννου της Σικυώνος. Οταν ο Πεισίστρατος έγινε τύραννος της Αθήνας εξόρισε τους Αλκμεωνίδες μαζί με άλλους αντιπάλους του. Μετά τον θάνατο του Πεισιστράτου, το 527 π.X., και την προσπάθεια των δύο γιων του και διαδόχων του, του Ιππάρχου και του Ιππία, να προσδώσουν στο τυραννικό καθεστώς κάποια νομιμοφάνεια, ο Κλεισθένης επέστρεψε στην Αθήνα και εξελέγη επώνυμος άρχων. Λίγα χρόνια αργότερα οι Πεισιστρατίδες σκλήρυναν τη στάση τους και ο Κλεισθένης εξορίστηκε πάλι και ξεκίνησε αγώνα για να απαλλάξει την Αθήνα από τους τυράννους, αλλά η προσπάθειά του απέβη άκαρπη. Μετά τη δολοφονία του Ιππάρχου το 514 π.X. από τον Αρμόδιο και τον Αριστογείτονα, ο Ιππίας σκλήρυνε ακόμη περισσότερο τη στάση του. Τότε ο Κλεισθένης ζήτησε από το Μαντείο των Δελφών να πείσει τους Σπαρτιάτες να τον βοηθήσουν να ελευθερώσει την Αθήνα από την τυραννίδα. Πράγματι το ιερατείο του Μαντείου των Δελφών, το οποίο χρωστούσε υποχρέωση στους Αλκμεωνίδες επειδή το 548 π.X. είχαν βοηθήσει αποτελεσματικά στην ανοικοδόμηση του κατεστραμμένου από πυρκαϊά ιερού, ήλθε σε συνεννόηση με τους Σπαρτιάτες. Ο βασιλιάς τους Κλεομένης A' έφερε στρατό στην Αττική και μαζί με τις δυνάμεις των αντιπάλων τού Ιππία, με επικεφαλής τον Κλεισθένη, πολιόρκησαν την Ακρόπολη όπου είχε ταμπουρωθεί ο Ιππίας και τον ανάγκασαν να παραδώσει την εξουσία. Ο Ιππίας έφυγε και αρκετοί οπαδοί του θανατώθηκαν.
Ετσι έληξε η τυραννίδα των Πεισιστρατιδών το 510 π.X. και επανεμφανίστηκαν στην Αθήνα τα δύο πολιτικά ρεύματα που υπήρχαν πριν από το καθεστώς του Πεισιστράτου: η παράταξη των Παραλίων, με αρχηγό τον Κλεισθένη, και η παράταξη των Πεδινών, δηλαδή της αριστοκρατικής τάξης, με αρχηγό τον Ισαγόρα, ο οποίος, με την υποστήριξη των αριστοκρατών, που δεν είχαν θιγεί από τους τυράννους, καθώς και μεγάλης μερίδας των αγροτών, που δεν εμπιστεύονταν τους Αλκμεωνίδες, εξελέγη επώνυμος άρχων. Ο Κλεισθένης, αντιδρώντας στην εκλογή του Ισαγόρα, πρότεινε σειρά πολιτειακών μεταρρυθμίσεων που είχαν μεγάλη απήχηση στον λαό. Ο Ισαγόρας τότε, μη έχοντας νόμιμα μέσα για να εμποδίσει την υπερψήφιση των μέτρων του Κλεισθένους, ζήτησε και αυτός τη βοήθεια των Σπαρτιατών. Οι Σπαρτιάτες, με την απειλή των όπλων, υποχρέωσαν τους Αθηναίους να εξορίσουν τον Κλεισθένη υπενθυμίζοντάς τους το μίασμα της οικογένειάς του από το Κυλώνειον άγος (632 π.X.), όταν οι Αλκμεωνίδες είχαν σφαγιάσει στο ιερό της Αθηνάς στην Ακρόπολη τους οπαδούς τού παρ' ολίγον τυράννου Κύλωνος. Το 508 π.X. ο Κλεισθένης εξορίστηκε. Τον δρόμο της εξορίας πήραν μαζί του και 700 αθηναϊκές οικογένειες. Οταν όμως ο Ισαγόρας επιχείρησε να επιβάλει ολιγαρχικό καθεστώς αντικαθιστώντας τη Βουλή με 300 δικούς του ανθρώπους, οι Αθηναίοι εξεγέρθηκαν, έδιωξαν τους Σπαρτιάτες και τους οπαδούς τού Ισαγόρα - ο ίδιος μόλις που γλίτωσε τη ζωή του - και κάλεσαν τον Κλεισθένη.
Ο Κλεισθένης, ως «προστάτης του Δήμου», μπήκε το 507 π.X. στην Αθήνα θριαμβευτής μαζί με τους υπόλοιπους εξορίστους. Αλλά προτού μπορέσει να βάλει σε εφαρμογή το μεταρρυθμιστικό του πρόγραμμα είχε να ξεκαθαρίσει την κατάσταση με τους Σπαρτιάτες, οι οποίοι εξακολουθούσαν να θέλουν να επιβάλουν τον Ισαγόρα και ετοιμάζονταν να εκστρατεύσουν κατά της Αττικής. Ο βασιλιάς τους Κλεομένης με μεγάλο στρατό έφθασε στην Ελευσίνα, ενώ ταυτόχρονα επιτέθηκαν κατά της Αττικής οι Βοιωτοί και οι Χαλκιδείς. Στο μεταξύ όμως οι βασιλείς της Σπάρτης, που ήταν δύο, όπως προέβλεπε το πολίτευμά της, ο Κλεομένης και ο Δημάρατος, διαφώνησαν ως προς την επίθεση κατά της Αθήνας και έτσι η εκστρατεία εγκαταλείφθηκε. Οι Αθηναίοι, από την άλλη, αποφασισμένοι να εκδικηθούν τους Χαλκιδείς, πέρασαν στην Εύβοια και τους κατατρόπωσαν. Οι κτηματικές περιουσίες των αριστοκρατών Χαλκιδέων κατασχέθηκαν και ο Κλεισθένης τις μοίρασε με κλήρο σε 4.000 Αθηναίους. Αυτοί αποτέλεσαν τους πρώτους «κληρούχους», οι οποίοι, παρά τη μετεγκατάστασή τους, διατήρησαν τα πολιτικά τους δικαιώματα.
Τα μέτρα του Κλεισθένους, με βάση την «ισηγορία» και την «ισονομία», έθεσαν τα θεμέλια της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Με το νέο πολιτειακό σύστημα καταργήθηκαν οι θεσμοί των γενών και των φυλών που αποτελούσαν τη βάση της κοινωνικής διαίρεσης. H νέα πολιτειακή δομή βασιζόταν στην τοπογραφία. Οι τέσσερις παλαιές ιωνικές φυλές (Αιγικορείς, Οπλητες, Γελέοντες, Αργαδείς) αντικαταστάθηκαν με δέκα τεχνητές φυλές που πήραν τα ονόματά τους από «επωνύμους», δηλαδή συγκεκριμένους, ήρωες της Αττικής, όπως ο Ερεχθεύς, ο Αιγεύς, ο Αίας κτλ. Ο βωμός με τους ανδριάντες των Επωνύμων Ηρώων βρισκόταν στην Αγορά. H κάθε φυλή χωρίστηκε σε τρία μέρη, τις «τριττύες». Το σχέδιο απέβλεπε στη διάσπαση της τοπικής δύναμης των φυλών, γι' αυτό ο Κλεισθένης χώρισε τις τριττύες ανά δέκα: δέκα «περί το άστυ», δέκα «παράλιες» και δέκα «μεσόγειες», και ύστερα, με κλήρο, δόθηκαν σε κάθε φυλή πάλι τρεις τριττύες, αλλά μία από κάθε τομέα (άστυ, παραλία, μεσογαία). Παράλληλα κατανεμήθηκαν και οι δήμοι. Οι δήμοι γύρω από το άστυ ήταν οι μεγαλύτεροι. Μπορούσε, λόγου χάρη, ένας δήμος να αποτελείται μόνο από μία τριττύα ενώ αλλού μία τριττύα μπορούσε να περιλαμβάνει οκτώ ή και εννέα δήμους.
Οι κάτοικοι κάθε δήμου έπαιρναν πλέον το όνομά τους από τον δήμο τους. Ετσι καταργήθηκε η παλαιά διάκριση των πολιτών σε παλιούς Αθηναίους και νεοπολίτες. Κάθε χρόνο από κάθε φυλή εκλέγονταν 50 βουλευτές και έτσι τα μέλη της Βουλής από 400 αυξήθηκαν σε 500. Οι 50 βουλευτές της κάθε φυλής «πρυτάνευαν» για το ένα δέκατο του έτους (το αττικό έτος το αποτελούσαν 12 σεληνιακοί μήνες και 354 ημέρες), δηλαδή για 35 ή 36 ημέρες. Από τις σημαντικότερες αρμοδιότητες της Βουλής ήταν η κατάρτιση των προβουλευμάτων - των νομοσχεδίων - που επρόκειτο να συζητηθούν και να ψηφισθούν από την Εκκλησία του Δήμου. Επιπλέον ο Κλεισθένης αύξησε τις αρμοδιότητες της Εκκλησίας του Δήμου, η οποία μπορούσε πλέον να επικυρώνει ή να ακυρώνει αποφάσεις καταδίκης σε θανατική ποινή τις οποίες είχε λάβει ο Αρειος Πάγος. Το σημαντικότερο μέτρο από κοινωνική άποψη ήταν η πολιτογράφηση όλων των μετοίκων και των απελεύθερων, με αποτέλεσμα μεγάλος αριθμός κατοίκων της Αττικής να αποκτήσει δικαιώματα αθηναίου πολίτη. Επίσης οι βουλευτές έπαψαν να εκλέγονται μόνο από την τάξη των πεντακοσιομεδίμνων και εκλέγονταν πλέον και από τους τριακοσιομέδιμνους και τους ζευγίτες. Μόνο η τέταρτη τάξη, οι θήτες, του τιμοκρατικού συστήματος που είχε καθιερώσει ο Σόλων, δεν είχαν το δικαίωμα του εκλέγεσθαι, απέκτησαν όμως το δικαίωμα του εκλέγειν.
Για να προστατεύσει το πολίτευμα από την πιθανότητα επιβολής τυραννίδας ο Κλεισθένης απομάκρυνε από την κορυφή της πολιτείας τον επώνυμο άρχοντα - ο οποίος εκλεγόταν με θητεία ενός έτους, άρα ήταν δυνάμει επικίνδυνος - και τον αντικατέστησε με έναν απλό βουλευτή, από τους 500, ο οποίος αναδεικνυόταν με κλήρο και άλλαζε κάθε ημέρα. Άλλο μέτρο για την προστασία του πολιτεύματος ήταν ο οστρακισμός. Οι κάτοικοι της Αττικής μπορούσαν να γράψουν επάνω σε ένα όστρακο (κομμάτι από σπασμένο αγγείο) το όνομα κάποιου τον οποίο θεωρούσαν επικίνδυνο για το πολίτευμα. Αν οι ψήφοι (τα όστρακα) έφθαναν τις 6.000, τότε ο άνθρωπος αυτός εξοριζόταν πάραυτα από την Αθήνα για δέκα χρόνια, χωρίς όμως να χάσει ούτε τα πολιτικά του δικαιώματα ούτε την περιουσία του, δεδομένου ότι, με την ίδια διαδικασία, ο εξόριστος μπορούσε να ανακληθεί ή, όταν τελείωνε η ποινή του, να επιστρέψει στην πατρίδα. Μετά την καθιέρωση και εφαρμογή των μέτρων του ο Κλεισθένης εξαφανίστηκε από την πολιτική ζωή της Αθήνας. Καμία αρχαία πηγή δεν αναφέρει πώς πέθανε.
Σήμερα θα ειπούμε λίγα λόγια για τον νομοθέτη, της Μεγάλης Ελλάδος, εκεί κάτω στην Κατάνη της Σικελίας τον Χαρώνδα. Στον Λυκούργο, τον Σόλωνα. Κι αν μέν για τον Ζάλευκο και τον Λυκούργο και τον Δράκοντα και τον Σόλωνα, ακούσαμε κάτι στα σχολειά, γι’ αυτόν εδώ τον Χαρώνδα τίποτα. Κι ας είναι τόσο σπουδαίος! Και πρώτα πρώτα η κατάληξη –ώνδας («αρχή σοφίας ονομάτων επίσκεψις» έλεγε ο Αντισθένης) σημαίνει ίσως το σπινθηροβόλο βλέμμα. Πιθανότατα όμως να είναι από τον αόριστο του ονίνημι (ωνάμην) ή τον μέσο αόριστο του όνομαι (ώνατο) που σημαίνει ωφελώ. Και Χαρώνδας πια είναι ο ωφέλιμος. Ονομαστός Νομοθέτης ήταν εκεί κάτω στην Κατάνη της Σικελίας (7ος αιώνας π.Χ.). Ηταν ο πρώτος που στους Νόμους έβαλε Προοίμιο. Αυτό δηλαδή που σήμερα λέμε «ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ Ή ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ». Γιατί δηλαδή έρχεται ο Νόμος. Τί σκοπό έχει. Τί θέλουμε να ρυθμίσουμε να τακτοποιήσουμε και τί εξυπηρετεί. Τον λόγον (ratio) ύπαρξης του συγκεκριμένου Νόμου. Και είναι αυτό το περίφημο Προοίμιον των Χαρωνδείων Νόμων, για το οποίο μιλεί ο Πλάτων και λέει ότι πρέπει νάχουν πάντοτε οι Νόμοι. Σ’ ό,τι αφορά τη ζωή του, μας παρεδόθη η πληροφορία ότι εφονεύθη (ή αυτοκτόνησε) επειδή παρουσιάστηκε την Εκκλησία του Δήμου (στη Βουλή θα λέγαμε σήμερα) οπλοφορών. «επειδή εσιδηροφόρει». Καίτοι είχε ο ίδιος θεσπίσει Νόμον που απαγόρευε την «σιδηροφορίαν» επί ποινή θανάτου. Ο Αριστοτέλης στα «πολιτικά» του, μας λέει ότι πριν νομοθετήσει ταξείδεψε για να μελετήσει τις νομοθεσίες άλλων πόλεων.
Τέλος, λέει ο Αριστοτέλης, ο Χαρώνδας εισήγαγε τη δίκη ψευδομάρτυριων που είναι το ίδιο με το λεγόμενο σήμερα αναψηλάφηση. Ο καταδικασθείς δηλαδή ζητάει ανατροπή της απόφασης λόγω ψευδούς καταθέσεως μαρτύρων. Επαναστατικές θεωρούνται επίσης οι διατάξεις του Χαρώνδα στο οικογενειακό δίκαιο. Ενδεικτικά αναφέρουμε πως δεν απαγόρευε μεν το διαζύγιο απαγόρευε όμως στον διαζευγμένον να νυμφευθή νεώτερη ή στην παντρεμένη νεώτερον του διαζευχθέντος. Ακόμα για τις κάθε μορφής αγοραπωλησίες κατήργησε κάθε πιστωτική συναλλαγή και τα πάντα γίνονταν τοις μετρητοίς δηλ. χέρι-χέρι. Κι αυτό τόκαμε ο Χαρώνδας γιατί η γραφή τότε (7ος π.Χ. αιώνας) ήταν κτήμα πολύ λίγων και συγκεκριμένα των πλουσίων. Οι δανειζόμενοι ήσαν συνήθως οι φτωχοί, οι οποίοι όμως δεν γνώριζαν ανάγνωση και γραφή και το συμφωνητικό του δανείου παρουσίαζε έτοιμο ο δανειστής. Η διάταξη αυτή μάλιστα ήταν τόσο επιτυχής (είδος σεισάχθειας) ώστε όσα δάνεια είχαν γίνει εγγράφως χωρίς παρουσία μαρτύρων δεν επεστρέφοντο.  Άλλο σπουδαίο του Χαρώνδα ανάγεται στην ηθική. Είχε διάταξη που απαγόρευε την συναναστροφή (ομιλία) με αισχρά πρόσωπα, «κακοίς ανδράσι», όπως πολλοί πολιτικοί. Την καχομιλιαν. Και «ομιλίαι κακαί φθείρουσιν ήθη χρηστά» ήταν γνωστό σ’ όλην την μετέπειτα αρχαιότητα. Το κορυφαίο όμως στην νομοθεσία του Χαρώνδα είναι η καθιέρωση της δωρεάν παιδείας. Πρωτοπόρος λοιπόν ο Χαρώνδας στην Δωρεάν Παιδεία και μάλιστα υποχρεωτική. Και δωρεάν ιατρική περίθαλψη. Τους δε δασκάλους (και γιατρούς) τους πλήρωνε το κράτος (η πόλις). Κι ο Διόδωρος Σικελιώτης γράφει πως «ενομοθέτησε γαρ των πολιτών τους υιείς άπαντας μανθάνειν γράμματα, χορηγούσης της πόλεως τους μισθούς τοις διδασκάλοις…. κ.τ.λ. κ.τ.λ.») Και λέει: γιατί τα γράμματα είναι ανώτερα από κάθε άλλον κλάδον μάθησης. Διότι, συνεχίζει, μ’ αυτά γίνονται τα πιο χρήσιμα πράγματα στη ζωή (ψήφοι, επιστολές, διαθήκες, νόμοι) και γενικά η ζωή βελτιώνεται. Και μάλιστα, λέει ακόμα, μόνο μεσ’ απ’ αυτά οι νεκροί ανακαλούνται στη μνήμη των ζωντανών. Παρέχεται λοιπόν η παιδεία ως δώρον στους νέους (δωρεάν). Κι’ απ’ την Κατάνη η νομοθεσία του Χαρώνδα επεξετάθη κι ίσχυσε σ’ όλη τη Μεγάλη Ελλάδα αλλά και στις πόλεις της Κω και της Μ. Ασίας για αιώνες, όπως αναφέρει ο δωριεύς ιαμβοφράφος Ηρώνδας, (3ος π.Χ. αιώνας) σ’ ένα ποίημά του. Αθάνατε Έλληνα! «Έλλην. Όφις ο ποικίλος» λέει ο αρχιερέας των Δελφών Πλούταρχος. 
Ο Ζάλευκος ήταν νομοθέτης που έζησε τον 7ο π.Χ. αιώνα στους Επιζεφύριους Λοκρούς στην Κάτω Ιταλία. Σύμφωνα με την παράδοση, που ίσως ανάγεται σε μεταγενέστερους δημοκρατικούς κύκλους (4ος π.Χ. αιώνας), η Αθηνά υπαγόρευσε τους νόμους στο Ζάλευκο την ώρα που κοιμόταν. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι ο Ζάλευκος ανήκε στον κύκλο των Πυθαγόρειων ενώ σύμφωνα με νεότερη παράδοση καταγόταν από ευγενή οίκο της Κάτω Ιταλίας. Πιο κοντά στην αλήθεια φαίνεται να είναι η θέση του Ευσέβιου ότι συντάχθηκαν το 663/662 π.Χ. Ήδη πάντως από την αρχαιότητα οι νόμοι του Ζάλευκου θεωρούνταν οι πρώτοι γραπτοί νόμοι των Ελλήνων. Το πρωτότυπο κείμενο της νομοθεσίας δεν έχει σωθεί. Επιδιώκοντας ο Ζάλευκος την νομοθετική σταθερότητα συμπεριέλαβε στην νομοθεσία του διατάξεις που εμπόδιζαν τις νομοθετικές αλλαγές και κατ επέκταση τις κοινωνικές αλλαγές. Χαρακτηριστικά η μεταβολή των νόμων επιτρεπόταν μεν αλλά με κεφαλικό κίνδυνο δηλαδή καθένας που ήθελε να προτείνει έναν νέο νόμο ή μια αλλαγή σε ήδη υπάρχοντα νόμο έπρεπε να εμφανιστεί ενώπιον του Συμβουλίου της πόλης και σε περίπτωση που αυτό ψήφιζε ενάντια στην πρόταση του αμέσως έχανε τη ζωή του. Επίσης, νόμος απαγόρευε την είσοδο κάποιου που ήταν οπλισμένος στη Γερουσία. Στο Ποινικό δίκαιο καθιερώθηκε η αρχή του αντιπεπονθότος (της ανταπόδοσης) και αφαιρέθηκε από τους δικαστές η εξουσία να ορίζουν οι ίδιοι την ποινή για κάθε αδίκημα. Έτσι έληξε το καθεστώς αυθαιρεσίας που επικρατούσε μέχρι τότε, αφού ο δικαστής δεν μπορούσε πλέον να τιμωρεί κατά βούληση. Ως προς το φόνο δεν υπήρχαν ιδιαίτερες ρυθμίσεις καθώς τότε θεωρούταν ιδιωτική υπόθεση που αφορούσε τον οίκο του θύματος. Η γη ήταν αναπαλλοτρίωτη και η αγοραπωλησία της επιτρεπόταν μόνο για πολύ σοβαρούς λόγους. Απαγορευόταν η ύπαρξη μεταπρατών γεωργικών προϊόντων καθώς η έννομη τάξη δεν έβλεπε θετικά την προοπτική δημιουργίας τάξης εμπόρων. Ως προς το δάνειο προτιμήθηκε η απόδειξη με μάρτυρες και απαγορεύτηκε το δάνειο με έγγραφο. Ο Ζάλευκος ήταν ιδιαίτερά απαιτητικός στην αυστηρή εφαρμογή των νόμων, άσχετα με την κοινωνική ή δημόσια θέση του καθενός. Αναφέρεται ότι όταν ο γιος του καταδικάστηκε σε τύφλωση για μοιχεία , ο Ζάλευκος δε ζήτησε να μην εκτελεστεί η ποινή, πρότεινε όμως να αφαιρεθεί ένα μάτι από τον ίδιο και ένα από το γιο του. Η νομοθεσία του Ζάλευκου χρησιμοποιήθηκε και σε άλλες πόλεις της Μεγάλης Ελλάδας και επέδρασε στην ρωμαϊκή νομοθεσία και στο Δωδεκάδελτο.
Πηγή: https://el.m.wikipedia.org/wiki/Ζάλευκος

https://arxaia-ellinika.blogspot.gr/2013/05/to-dikaio-sthn-arxaikh-ellada.html

http://www.tovima.gr/relatedarticles/article/?aid=156121

https://olympia.gr/2014/01/15/ο-χαρωνδασ/

http://www.martino.gr/efhmerida/fyllo21/297-2010-06-24-08-02-25

http://neoskosmos.com/news/el/node/15400

http://ellinonfilosofia.blogspot.gr/2011/04/blog-post_13.html

http://alfeiospotamos.gr/?p=6474