Ελληνική ιστορία και προϊστορία

Ελληνική ιστορία και προϊστορία
Ελληνική ιστορία και προϊστορία

Πέμπτη 17 Αυγούστου 2023

Οι καλοκαιρινές διακοπές στην Αρχαία Ελλάδα

Το καλοκαίρι είναι μια πολύ ιδιαίτερη εποχή για τους σύγχρονους Έλληνες. Σκεφτήκαμε, λοιπόν, να μελετήσουμε και να δούμε, όσο πιο αναλυτικά γίνεται και όσο μπορούμε καλύτερα, το πώς περνούσαν τα καλοκαίρια τους οι αρχαίοι Έλληνες, ιδίως, οι αρχαίοι Αθηναίοι.
Σίγουρα, η ζωή και ο τρόπος που την ζούσαν ήταν πολύ διαφορετικός από τον σημερινό. Το ίδιο διαφορετικός είναι και ο τρόπος που απολάμβαναν το θέρος. Ας δούμε, εν τάχυ, που μπορεί να οφείλεται αυτή η διαφορά.
Τότε, οι αρχαίοι, ήταν πολύ δεμένοι με τους θεούς τους. Τους θεωρούσαν φίλους τους, εμπνέονταν από αυτούς, τους σέβονταν, δεν τους φοβόντουσαν και τέλος γνώριζαν (γνώριζαν – δεν πίστευαν) την ύπαρξή τους.
Η δεύτερη σημαντική διαφορά της αρχαίας εποχής είναι πως, στο σήμερα δουλεύουμε (είμαστε δούλοι – δεν εργαζόμαστε) όλο τον χρόνο, με εξαίρεση τα Σαββατοκύριακα και τις ελάχιστες αργίες, για τις οποίες μας τρώει το άγχος να προλάβουμε την παραγωγή και, στο τέλος, να πάρουμε ένα μήνα άδεια (αν είναι ολόκληρος) το καλοκαίρι, να πάμε σε ένα νησάκι, να ξεφύγουμε, να ηρεμήσουμε, να χαλαρώσουμε ή να εκτονωθούμε.
Στην αρχαία Ελλάδα, τους τελευταίους αιώνες π.Χ. από τον 1ο ώς τον 5ο ή και 6ο, το χρονικό διάστημα που εξετάζουμε, οι άνθρωποι δεν έχουν άγχος ενώ η ανάγκη για διακοπές το καλοκαίρι –με την σημερινή έννοια– είναι ανύπαρκτη.
Θα μου πείτε, τι ανάγκη είχαν οι αρχαίοι Έλληνες τις διακοπές, αφού όλη μέρα, όλο το χρόνο ήταν σε διακοπές: Είχαν τους δούλους που δούλευαν γι αυτούς, ενώ οι ίδιοι κάθονταν, ρεμπέλευαν, φιλοσοφούσαν κλπ.
Κι όμως… Δεν είναι έτσι. Όσο κι αν μας φανεί παράξενο, τα πράγματα δεν είναι όπως μας τα έμαθαν στο σχολείο, ή όπως μας τα έχουν περάσει. Δουλεία υπήρχε, σαφώς, όπως σε όλο τον αρχαίο κόσμο (όπως και σήμερα -με άλλη μορφή). Η διαφορά με τον υπόλοιπο κόσμο είναι πως η οικονομία των Αθηνών δεν στηριζόταν στην δουλοκρατία, όπως πολλές φορές έχει ειπωθεί, αλλά στην εργασία των ανεξάρτητων μικροπαραγωγών.
Σε αυτόν τον ονειρικό, για μας, τόπο ζούσαν οι πρόγονοί μας πριν 2.500 χρόνια. Αν και ζούσαν σε έναν παράδεισο, οι συνθήκες που διαβίωναν δεν ήταν πάντα το ίδιο ιδανικές.
Ο μέσος Αθηναίος έμενε σε σπίτια που οι τοίχοι ήταν λεπτοί και τρυπιούνταν εύκολα από «τοιχωρύχους». Οι πόρτες άνοιγαν προς τα έξω, γι αυτό και τις έκρουαν πριν βγουν έξω για να μην χτυπήσουν τον κόσμο που περνούσε. Οι στέγες ήταν επίπεδες, όπως οι σημερινές ταράτσες. Διέθεταν τζάμια στα παράθυρα αφού γνώριζαν το γυαλί και την υαλουργία. Υπήρχαν, όμως, και μεγάλες κατοικίες «συνοικίες» (ανάλογες με τις σημερινές πολυκατοικίες) για πολλές οικογένειες, οι οποίες έμεναν με ενοίκιο. Είχαν μαξιλάρια και σπεπάσματα, αλλά δεν χρησιμοποιούσαν σεντόνια.
Το πρωί, ο μέσος Αθηναίος, σηκωνόταν έπαιρνε το πολύ λιτό πρωινό του «ακράτισμα», που ήταν κριθαρένιο ή σιταρένιο ψωμί βουτηγμένο σε ανέρωτο κρασί. Μερικές φορές πρόσθετε ελιές και σύκα. Και μετά πήγαινε στον εργασιακό του χώρο, είτε αυτό ήταν εργαστήριο, αγρός, χωράφι κλπ. Όλοι εργάζονταν και κόπιαζαν, όλοι γίνονταν μισθωτοί κάποιου ιδιώτη ή του δημοσίου ή είχαν δικές τους δουλειές, όπως φούρνους ή και μικρές βιοτεχνίες κλπ.
Υπάλληλους είχαν συνήθως μέσα από την οικογένεια και η τέχνη πήγαινε από γενιά σε γενιά, χωρίς αυτό να αποκλείει άλλους Αθηναίους πολίτες υπάλληλους. Τα επαγγέλματα που είχαν τότε δεν διέφεραν και πολύ από τα σημερινά, αν εξεραίσουμε την σύγχρονη τεχνολογία. Υπήρχαν βαφείς, παπουτσήδες, αμαξηλάτες, ζαχαροπλάστες, μαρμαράδες, υφαντουργοί κλπ.
Συνήθως, σε κάθε εργασιακό χώρο υπήρχε ένας αυλητής (όπως θα είχαμε το ραδιόφωνο εμείς, σήμερα) για να περνάει η ώρα πιο ευχάριστα -ακόμα και αυτό ήταν ένα επάγγελμα. Οι δούλοι έκαναν κυρίως τις «βάναυσες» εργασίες εφόσον υπήρχε η οικονομική δυνατότητα πληρωμής τους από τον μέσο πολίτη. Επειδή, όμως σπάνια υπήρχε αυτή η άνεση, συναντάμε δούλους στους πολύ πλούσιους, πολιτικούς, άρχοντες κλπ και στις δημόσιες υπηρεσίες: αστυνόμοι, λογιστές, δικαστικοί υπάλληλοι, εργάτες στο Λαύριο κλπ. Ο μέσος Αθηναίος ήταν φτωχός και τα οικονομικά του τον ανάγκαζαν πολύ συχνά στα «βάναυσα» επαγγέλματα.
Σαββατοκύριακα ξεκούρασης δεν υπήρχαν τότε. Αυτή η Ιουδαϊκή μέρα ανάπαυσης ήταν άγνωστη.
Εργάζονταν κανονικά, καθημερινά και όλο τον χρόνο εκτός από τις θρησκευτικές εορτές. Είχαν όμως, ελεύθερες ώρες που τις αξιοποιούσαν κάνοντας τον περίπατό τους, πήγαιναν στα γυμναστήρια, έπαιζαν διάφορα παιχνίδια ή ακόμα και ασχολούνταν με διάφορα σπόρ, άλλα για μικρούς ή έφηβους και άλλα για μεγάλους.
Οι δούλοι αποτελούσαν την εκτελεστική εξουσία, όπως θα λέγαμε σήμερα, και ασκούσαν τα επαγγέλματα που δεν προήγαν το μυαλό και το σώμα, εκείνα που δεν είχαν δημιουργικότητα, φαντασία και ήταν καθαρά δουλειές μηχανικές, γι’ αυτό και τα επαγγέλματα αυτά ονόμαζαν «βάναυσα» . Αντίθετα με ότι είναι γνωστό, οι Αθηναίοι πολίτες, εργάζονταν και δεν κάθονταν όλοι τους τη ζωή στα ανάκλιντρα φιλοσοφώντας. Εξ άλλου υπήρχε νόμος που απαγόρευε την ανεργία, όπως και την επαιτεία.
Αν κλείσουμε τα μάτια και προσπαθήσουμε να φανταστούμε την αρχαία Ελλάδα πριν 2.500 χρόνια περίπου από σήμερα, μάλλον θα μας φανεί πως έχουμε ξαναγυρίσει στην παιδική μας ηλικία, αφού ό,τι «δούμε» θα μοιάζει παραμυθένιο, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την φύση και το περιβάλλον. Χωρίς αυτοκίνητα και καυσαέριο, χωρίς γκρίζες πολυκατοικίες, χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, χωρίς πλαστικό.
Στην ίδια την χώρα μας όπου τα ποτάμια δεν είναι μολυσμένα αλλά περνούν μέσα από την πόλη στα περισσότερα σημεία της. Οι πηγές σε δροσίζουν και σε ξεδιψούν όπου τις συναντήσεις. Τα δέντρα και τα άλση είναι παντού, το οξυγόνο είναι τόσο πλούσιο που το αντιλαμβάνεσαι να κυλάει στο αίμα και από εκεί στον εγκέφαλο. Οι θάλασσες είναι ζωντανές και πεντακάθαρες, τα χρώματά της σε μαγνητίζουν τόσο. Η φύση γενικά είναι ζωντανή και είναι παντού και κυρίως μέσα μας, αφού μας περιέχει και την περιέχουμε.
Στεφάνι, σβούρα, κουτσό, κούνιες, γιογιό, ξυλοπόδαρα, ασκολιασμός (ισορροπία σε ασκί γεμάτο κρασί και αλειμμένο απ έξω με λάδι), ζάρια, πεττεία (τάβλι ή ντάμα), μαριονέτες και θέατρο σκιών, σφαίρα. Τέλος γνώριζαν το ποδόσφαιρο και το χόκεϊ, αλλά σαφώς όχι με τους σημερινούς κανόνες. Ανάμεσα στα άλλα έπαιζαν και χρηματιστήριο!… αφού αυτό που σήμερα το ονομάζουμε «παράγωγα» είχε επινοήσει ο Θαλής ο Μιλήσιος. Βέβαια, μην φανταστείτε ότι πήγαιναν στην Σοφοκλέους!…
Μπορεί να μην είχαν Σαββατοκύριακα ή weekends για να ξεκουραστούν, είχαν όμως μέρες αργίας σε όλη την διάρκεια του έτους. Άλλες ήταν μιας ημέρας άλλες ήταν περισσότερες. Ήταν ακανόνιστες και έτσι, άλλες έπεφταν πολλές σε ένα μήνα όπως π.χ στον μήνα Ανθεστηριών (μέσα Ιανουαρίου με μέσα Φεβρουαρίου) που ήταν σχεδόν ένας ολόκληρος μήνας αργίες οπότε και «διακοπές»! Όμως αυτές οι διακοπές όπως και όλες οι θρησκευτικές αργίες του χρόνου ήταν γεμάτες εν-θεού-ουσία (ενθουσιαμός).
Αντίθετα από ότι συμβαίνει σήμερα, το καλοκαίρι, οι Αθηναίοι δεν έπαιρναν άδειες από την εργασία τους για να πάνε κάπου αλλού. Όταν το καλοκαιράκι άρχιζε να ζεσταίνει και το καύμα του Σείριου γινόταν ανυπόφορο, όσοι ζούσαν παράκτια έκαναν τα μπάνια τους στην θάλασσα καθώς και την ηλιο-θεραπεία τους.
Εκαναν κωπηλασία, λεμβοδρομίες, κολύμπι σε θάλασσες και ποτάμια.
Όσοι ζούσαν στην πόλη ή μακριά από κάποια παραλία, δεν είχαν την δυνατότητα να πηγαίνουν στην θάλασσα για μπάνιο. Αφ΄ ενός διότι μεταφορικό μέσο δεν υπήρχε ενώ οι άμαξες ήταν είδος υπερπολυτελείας που το διέθεταν πολλοί λίγοι. Αφ΄ετέρου δεν ήταν και τόσο εύκολη υπόθεση να πας από την Αθήνα π.χ. στην Κόρινθο, αφού επρόκειτο για διαφορετική πόλη-κράτος. Διέθεταν όμως πισίνες στα διάφορα γυμναστήρια και εκεί έσβηναν την δίψα τους για δροσιά. Γνωστή είναι η κυκλική πισίνα του γυμναστηρίου των Δελφών.
Όσοι ζούσαν μέσα στην πόλη προτιμούσαν, τις ζεστές νύχτες, να ανεβαίνουν στην ταράτσα του σπιτιού τους για να απολαμβάνουν την νυχτερινή δροσιά και να κοιμούνται εκεί. Την ημέρα έκαναν τον περίπατό τους στην σκιά των πλατανιών ή κοντά σε ποτάμια ή πήγαιναν μία βόλτα μέχρι την Ακαδημία που βρισκόταν κοντά στον Κηφισό.
Χρησιμοποιούσαν την βεντάλια (ριπίς) για να κάνουν αέρα όταν ζεσταίνονταν και επίσης γνώριζαν την ομπρέλα (σκιάδιον) για τον ήλιο. Είχαν κρήνες με ψηλά τοποθετημένους τους κρουνούς για ένα ντους ενώ στα δημόσια λουτρά εκτός απο την χαρά του νερού επάνω τους, τους δινόταν η ευκαιρία να βρεθούν με άλλους και να κουβεντιάσουν για διάφορα θέματα.
Η θερινή άδεια, ο τουρισμός και η ανάγκη των διακοπών ήταν άγνωστη για τους αρχαίους Έλληνες, όπως διαπιστώνουμε. Πρώτον και κύριον γιατί δεν υπήρχε η ανάγκη του να ξεφύγουν από κάπου για να πάνε κάπου αλλού. Δεύτερον διότι δεν ήταν παγιδευμένοι στον ίδιο τους τον πολιτισμό και την τεχνολογία του -όπως συμβαίνει με εμας. Τρίτον, διότι δεν είχαν ανάγκη να αναπνεύσουν καθαρό αέρα, ή να δουν λίγο πράσινο. Όλα αυτά τα είχαν μέσα στην πόλη τους. Τα ζούσαν και τα ένιωθαν. Ένας ακόμη λόγος ήταν η μετακίνηση από το ένα μέρος στο άλλο.
Μα θα μου πείτε ανάγκη από ξεκούραση δεν είχαν; Όλη μέρα, κάθε μέρα στα χωράφια αφού οι περισσότεροι ήταν αγρότες και έσκαβαν ή όργωναν, μα και στις άλλες δουλειές της πόλης, δεν είχαν ανάγκη ξεκούρασης;
Να σας πω, δεν ξέρω πόσο κουράζονταν, ή πόση ανάγκη ξεκούρασης είχαν. Αυτό που ξέρω είναι πως τα πνευμόνια τους ήταν καθαρά, αφ΄ενός γιατί το κάπνισμα ήταν άγνωστο, αφ΄ετέρου γιατί η ατμόσφαιρα ήταν πεντακάθαρη και δεν τους κατέβαλε. Έπειτα δεν είχαν την πίεση της παραγωγής, όπως την έχουμε σήμερα. Τους ενδιέφερε η ποιότητα και όχι η ποσότητα. Αυτό είναι κάτι πολύ σημαντικό για να συμπεράνουμε πως υπήρχε αρμονία και ισορροπία κούρασης-ξεκούρασης στην ίδια την εργασία. Κάτι που είναι άγνωστο σήμερα, παντελώς.
Τέλος έχουμε τις αργίες για θρησκευτικούς λόγους, οπότε και δεν εργάζονταν τις ημέρες αυτές.
Πηγή : https://culturepoint.gr/ta-kalokairia-ton-archaion-ellinon/

Τα ελληνιστικά βασίλεια της Βακτριανής και της Ινδίας : Η κυριαρχία των αρχαίων Ελλήνων στην Κεντρική και Νότια Ασία και η διάδοση του ελληνικού πολιτισμού στους βάρβαρους

Από όλους τους Έλληνες ηγεμόνες της Βακτριανής, ο Ευκρατίδης ήταν αυτός που βασίλεψε στη μεγαλύτερη επικράτεια. Ωστόσο, μετά τον θάνατό του το κατά τα φαινόμενα ισχυρό αυτό βασίλειο θα διαλυθεί αρκετά γρήγορα. Είδαμε στο προηγούμενο μέρος ότι, σύμφωνα με την παράδοση που μας μεταφέρει ο Ιουστίνος, ο Ευκρατίδης δολοφονήθηκε από κάποιον από τους γιους του κατά την επιστροφή από εκστρατεία στην κοιλάδα του Ινδού ποταμού. Δεν ξέρουμε ποιός ακριβώς τον διαδέχθηκε. Βάσει των νομισματικών μαρτυριών, τρεις είναι οι υποψήφιοι διάδοχοι (κι αν πιστέψουμε τον όχι ιδιαίτερα αξιόπιστο Ιουστίνο και πατροκτόνοι): ο Ευκρατίδης Β΄, ο Πλάτων και ο Ηλιοκλής. Ελλείψει άλλων ιστορικών πηγών μπορούμε να κάνουμε μόνον υποθέσεις. Ίσως ο Ευκρατίδης Β΄ να υπήρξε ο άμεσος διάδοχος του πατέρα του, ενώ ο Πλάτων, ο επονομαζόμενος και Επιφανής, μάλλον βασίλεψε σε μια περιορισμένη επικράτεια που περιελάμβανε τους Παροπαμισάδες και το νότιο τμήμα της Βακτριανής. Η χρονολόγηση των νομισμάτων και των δύο παρέχει ενδείξεις για σύντομη περίοδο βασιλείας, από το 145 έως το 140 π.Χ. Η πιο πιθανή υπόθεση είναι ότι μετά τον θάνατο του Ευκρατίδη Α΄, ακολούθησε έντονη εμφύλια διαμάχη στη οποία θα πρέπει να ενεπλάκη και ο Ηλιοκλής και η οποία οπωσδήποτε εξασθένησε ακόμη περισσότερο το βασίλειο της Βακτριανής. Κατά πάσα πιθανότητα, γύρω στα 140 ο Ηλιοκλής καθίσταται κυρίαρχος ολόκληρου του κράτους. Οι περισσότεροι ιστορικοί θεωρούν ότι ο Ηλιοκλής, ο επονομαζόμενος Δίκαιος, ήταν γιος του Μεγάλου Ευκρατίδη. Το παράδοξο είναι ότι ούτε στα νομίσματα του Ηλιοκλή ούτε στα νομίσματα των άλλων υπάρχει απεικόνιση των Διόσκουρων, των προστατών του Ευκρατίδη Α΄ (στα νομίσματα του Ηλιοκλή απεικονιζόταν ο Δίας, σ’ αυτά του Ευκρατίδη Β΄ ο Απόλλων με το τόξο του, στα νομίσματα του Πλάτωνα, τέλος, ο Ήλιος και μάλιστα με τρόπο που ίσως μαρτυρά επίδραση από την ινδική τεχνοτροπία). Σε κάθε περίπτωση, ο Ηλιοκλής θα αποτελέσει τον τελευταίο μονάρχη της ελληνιστικής Βακτριανής: μετά από αυτόν η ελληνική κυριαρχία θα επιβιώσει (με δυσκολίες, αλλά για ενάμισι αιώνα) μόνο στις περιοχές νοτίως του Ινδικού Καυκάσου. 
Τί μπορεί να συνέβη στη Βακτριανή; Ο σκληρός εμφύλιος που υποθέτουμε ότι ακολούθησε τον θάνατο του Ευκρατίδη (και που, βέβαια, δεν ήταν ο πρώτος τον οποίο γνώρισε το βασίλειο) εξάντλησε τις στρατιωτικές δυνάμεις και έπληξε ανεπανόρθωτα τη συνοχή του κράτους. Σ’ αυτό θα συνέβαλαν και οι διαρκείς προσπάθειες του Ευκρατίδη Α΄ να υποτάξει τους ανεξάρτητους Έλληνες ηγεμόνες της Ινδίας. Θα πρέπει να υπήρχαν κι άλλα αίτια, ίσως κοινωνικές ταραχές ή και απομείνει μόνον η καθαυτό Βακτριανή και η Σογδιανή, ή μάλλον ένα τμήμα τους: οι επιθέσεις των νομάδων έχουν καταστρέψει όλες τις πόλεις του Βορρά (ανάμεσα τους και η «Ευκρατίδεια» του Άι Χανούμ). Προφανώς ο Ηλιοκλής θα προσπαθήσει, αλλά το πανταχόθεν βαλλόμενο βασίλειό του δεν έχει πια τις δυνάμεις να αντισταθεί. Γύρω στα 135 (κατ’ άλλους στα 130 π.Χ.) γράφεται η τελευταία σελίδα της ιστορίας της ελληνικής Βακτριανής: ο Ηλιοκλής πιθανότατα σκοτώθηκε μαχόμενος κατά των Τοχάριων νομάδων. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι ίσως επέζησε και μετακίνησε την έδρα του βασιλείου του στους Παροπαμισάδες ή στην Αραχωσία. Το βέβαιο είναι ότι μετά το 130 π.Χ. δεν υπάρχουν ουσιαστικά περιοχές υπό ελληνική κυριαρχία βορείως του Ινδικού Καυκάσου.
σημαντικότερους βασιλείς τους, ο Κανίσκα ασπάσθηκε τον βουδισμό (που πρέπει να είχε σημαντικό αριθμό πιστών μεταξύ των μελών της άρχουσας τάξης των Κουσάν): οι περισσότεροι ειδικοί πιστώνουν στους Κουσάν την ιδιαίτερη ελληνοβουδιστική τέχνη που αναπτύχθηκε κυρίως στη Γκαντάρα.
Από τα ιστορικά στοιχεία αυτά προκύπτει το συμπέρασμα ότι η ελληνική παρουσία στη Βακτριανή εξακολούθησε να είναι σημαντική, ιδίως σε οικονομικό και πολιτιστικό επίπεδο, και να ασκεί επίδραση στους (Ιρανούς) νέους κυρίαρχους της περιοχής. Η αφομοίωση του ελληνικού στοιχείο από τους ιρανικούς πληθυσμούς της Κεντρικής Ασίας πρέπει να ήταν εξαιρετικά αργή διαδικασία, η ολοκλήρωση της οποίας πρέπει να χρειάσθηκε μερικούς αιώνες.
Τα όρη του Ινδικού Καυκάσου λειτούργησαν ως φυσικό ανάχωμα που ανέκοψε (για μερικές δεκαετίες) την κάθοδο των νομάδων προς τα νότια και την ινδική χερσόνησο. Επομένως, τα ελληνιστικά βασίλεια του ευρύτερου ινδικού χώρου είχαν τη δυνατότητα να συνεχίσουν να αναπτύσσονται, ενώ πιθανότατα ενισχύθηκε και ο ελληνικός πληθυσμός τους από Έλληνες των περιοχών που κατέλαβαν ή λεηλάτησαν οι νομάδες.
Η προσπάθεια του Ευκρατίδη Α΄ να θέσει υπό την κυριαρχία του το σύνολο των ελεγχόμενων από Έλληνες εδαφών της Ινδίας συνάντησε τη σθεναρή αντίσταση ενός άλλου Έλληνα μονάρχη της Ινδίας, του Μενάνδρου (πιθανότερη περίοδος βασιλείας: 155-130 π.Χ.), ο οποίος πρέπει να είχε τη βάση της δύναμής του στο Παντζάμπ (βλ. Edouard Will “Histoire politique du monde hellénistique”, Presses universitaires de Nancy, 2η έκδ. 1979-1982, επανέκδ. Seuil, 2003, τ. ΙΙ, σελ. 415). Άλλωστε, πρωτεύουσά του θεωρείται ότι ήταν τα Σάγαλα, η σημερινή Σιαλκότ του Πακιστάν. Παρότι ο Μένανδρος είναι ο μόνος Έλληνας μονάρχης της Ινδίας που μνημονεύουν οι αρχαιοελληνικές πηγές, δεν γνωρίζουμε τίποτε για την καταγωγή του. Διάφορες υποθέσεις έχουν διατυπωθεί σχετικά: για κάποιους πρέπει να ήταν στρατηγός ή/ και συγγενής του Δημήτριου. Πιο πιθανό μοιάζει να ήταν συγγενής ή συνεργάτης του Απολλόδοτου ή ίσως του Αντίμαχου. Μπορεί, τέλος, να προερχόταν από την ελληνική αριστοκρατία της περιοχής χωρίς να έχει κάποια συγγένεια με τους παραπάνω. Πάντως, αφού συγκράτησε αρχικά τις επιθέσεις του Ευκρατίδη, εκμεταλλεύθηκε στη συνέχεια την αναταραχή που επικράτησε μετά τον θάνατο του αντιπάλου του και επεκτάθηκε προς βορράν καταλαμβάνοντας τους Παροπαμισάδες, τμήματα της Αραχωσίας και, ίσως, τη Γκαντάρα. Η αρχαία παράδοση, ελληνική και ινδική, φαίνεται να αποδίδει στον Μένανδρο μεγάλες κατακτήσεις, τόσο προς το δέλτα του Ινδού όσο και προς τις εκβολές του Γάγγη και την Παταλιπούτρα (Παλίβοθρα). Στο σημείο αυτό παραθέτουμε εκ νέου το αμφιλεγόμενο απόσπασμα του Στράβωνα, ο οποίος χρησιμοποίησε ως πηγή το έργο του Απολλόδωρου του Αρταμιτηνού.
Η Γιούγκα Πουράνα, ινδικό ιερό κείμενο που γράφηκε στα μέσα του 3ου αιώνα μ.Χ. και καταγράφει με τη μορφή προφητείας ιστορικά γεγονότα του 2ου π.Χ. αιώνα, κάνει λόγο για μια μεγάλη εισβολή των Γιαβάνα (Ιώνων, δηλ. των Ελλήνων), η οποία χρονολογείται γύρω στα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ. (άρα στην εποχή βασιλείας του Μενάνδρου). Το κείμενο αναφέρει ότι οι Έλληνες θα καταλάβουν τη Σακέτα (στο δυτικό τμήμα του αρχαίου βασιλείου της Κοσάλας), την περιοχή της Μαθούρας και, τέλος, την κάποτε αυτοκρατορική πρωτεύουσα Παταλιπούτρα. 
φιλοσοφική διδασκαλία που ευαγγελίζεται κατ’ ουσία την εγκατάλειψη των εγκοσμίων ή έστω την αδιαφορία για αυτά, ιδίως όταν ο βασιλιάς αυτός είναι αλλογενής ως προς τον χώρο κυριαρχίας του και δεν έχει δεσμούς με τον ινδουϊσμό, τον «φυσικό» αντίπαλο του βουδισμού; Δεν αμφισβητείται επίσης ότι ο βουδισμός γνώρισε διάδοση μεταξύ των Ελλήνων: σύμφωνα λ.χ. με τη Μαχαβάμσα («Το Μεγάλο Χρονικό»), ιστορικό ποίημα που γράφηκε στη Σρι Λάνκα, τον 2ο αιώνα π.Χ., επισκέφτηκε το νησί προερχόμενος «από την Αλασάντα (που υποθέτουμε ότι πρόκειται για την Αλεξάνδρεια του Καυκάσου στους Παροπαμισάδες) ο Γιόνα (Έλληνας) σοφός Μαχανταμμαρακχάτα με τριάντα χιλιάδες μοναχούς». Πέραν των υπερβολών του, το κείμενο αποδεικνύει ότι υπήρχαν Έλληνες που ασπάσθηκαν τον βουδισμό, κάτι που επιβεβαιώνεται και από επιγραφικές μαρτυρίες που αποδεικνύουν ότι ο Μένανδρος υπήρξε προστάτης του βουδισμού. Αυτό, όμως, δεν αρκεί για να αποδειχθεί ότι εγκατέλειψε τα εγκόσμια ένας μονάρχης που διακρίθηκε στα πεδία των μαχών και ακολούθησε καθ’ όλη τη διάρκεια της βασιλείας του επεκτατική πολιτική. Άλλωστε και ο Πλούταρχος κάνει λόγο για το τέλος του Μενάνδρου, δίνοντας φυσικά μια εντελώς διαφορετική εκδοχή, καθώς σύμφωνα με τον Βοιωτό συγγραφέα ο Μένανδρος πέθανε κατά τη διάρκεια εκστρατείας.
Τί έχει συμβεί λοιπόν; Πρόκειται για απλές υπερβολές εκ μέρους της βουδιστικής παράδοσης που επιχείρησε να οικειοποιηθεί έναν ηγεμόνα που υπήρξε προστάτης του βουδισμού; Ή μήπως για παρανόηση; Ας μας επιτραπεί να ακολουθήσουμε τη δεύτερη εκδοχή. Νομίσματα που έχουν βρεθεί αποδεικνύουν ότι στις αρχές του 10υ αιώνα π.Χ. βασίλεψε στο Παντζάμπ ένας δεύτερος Μένανδρος, ο επονομαζόμενος και Δίκαιος, απόγονος πιθανώς του Μενάνδρου του Σωτήρος. Στα νομίσματα του Μενάνδρου Β΄ απεικονίζονται πάντα βουδιστικά σύμβολα, ενώ η επίκληση «Δίκαιος» αποδίδεται στα ινδικά ως «νταρμικάσα», δηλαδή πιστός της Ντάρμα, βουδιστικής έννοιας την οποία θα μπορούσαμε να αποδώσουμε ελεύθερα ως δρόμο ή μονοπάτι της αλήθειας και της αρετής. Αντί να αρνηθούμε την ύπαρξη ενός δεύτερου Μενάνδρου (Ταρν), η οποία έχει αποδειχθεί βάσει των κριτηρίων της νομισματολογίας (βλ. Bopearachchi και Senior), ίσως θα έπρεπε να δεχθούμε ότι η βουδιστική παράδοση αναφέρεται ακριβώς σ’ αυτόν τον αποδεδειγμένα βουδιστή (ή έστω σαφώς φιλοβουδιστή) μονάρχη και όχι στον κατά πολύ πιο ένδοξο πρόγονό του.
είναι τυχαίο ότι ο Κουσάν ηγεμόνας Καδφίσης θεωρούσε ότι ο τελευταίος Έλληνας μονάρχης των Παροπαμισάδων, ο Ερμαίος (περίπου 90-70 π.Χ.), καταλεγόταν μεταξύ των προγόνων του. Ο τελευταίος Έλληνας μονάρχης του ινδικού χώρου πρέπει να ήταν ο Στράτων Β΄, που βασίλεψε στα τέλη του 1ου αιώνα π.Χ. ή ίσως και μέχρι το 10 μ.Χ. Όπως είναι λογικό, οι ελληνικοί πληθυσμοί των περιοχών αυτών πρέπει να αφομοιώθηκαν σταδιακά είτε από τους γηγενείς είτε από τους ιρανόφωνους νομάδες που εγκαταστάθηκαν στην Ινδία.
Πηγή : https://rogerios.wordpress.com/2010/01/27/%CE%BF%CE%B9-%CE%AD%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B5%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B7-%CE%B2%CE%B1%CE%BA%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%AE-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B9%CE%BD%CE%B4%CE%AF/

Αρβανίτικες φράσεις, εκφράσεις και ελληνικές λέξεις με αρβανίτικη προέλευση

Τα αρβανίτικα θεωρούνται τυπικά από την συμβατική Ιστορία και Γλωσσολογία ως ένας κλάδος της αλβανικής γλώσσας, μία διάλεκτος της. Οι Αλβανοί θεωρούν τα αρβανίτικα ως μία αρχαία αλβανική γλώσσα. Η αλήθεια όμως δεν είναι ακριβώς έτσι…Ο γράφων κατάγεται από ένα αρβανιτοχώρι της Αττικής, από μία παραδοσιακή αγροτική οικογένεια και έχοντας μάθει πολλά μόνος του για την αρβανίτικη παράδοση έκανε πολύχρονες έρευνες πάνω στο αντικείμενο…
Τα Αρβανίτικα δεν είναι διάλεκτος της επίσημης Αλβανικής γλώσσας, αλλά αντίθετα η αρβανίτικη είναι μία αρχαία γλώσσα από την οποία κατάγεται η νεώτερη τοσκική διάλεκτος, που υιοθετήθηκε από το αλβανικό κράτος ως επίσημη γλώσσα του κράτους. Η αρβανίτικη είναι γλώσσα αυτόνομη και η σημερινή αλβανική γλώσσα μία διάλεκτος της. Απλά οι Αρβανίτες ποτέ δεν θεώρησαν τους εαυτούς τους ξεχωριστό έθνος από τους Έλληνες, όπου και να βρέθηκαν στην γη, σε οποιαδήποτε ιστορική περίοδο, εδώ και χιλιάδες χρόνια. Έγραφαν με ελληνικό αλφάβητο, μιλούσαν και έγραφαν ελληνικά και στις αρβανίτικες εκκλησίες υπήρχε το ελληνορθόδοξο τυπικό πάντα. Ενώ ο πληθυσμός του αλβανικού κράτους, που ιδρύθηκε το 1913, θέλησε να υιοθετήσει ξεχωριστό αλφάβητο, να κάνει μία νότια αλβανική γλώσσα της Βορείου Ηπείρου επίσημη γλώσσα με πολλά δάνεια από τα τουρκικά, τα ιταλικά, τα γαλλικά και τα αγγλικά. Για να δηλώσει ότι είναι πραγματικό έθνος και για να μην αφομοιωθεί με τους συγγενείς Έλληνες των γειτονικών περιοχών.
Τα αρβανίτικα έχουν δεχτεί επιρροές σε όλα τα γλωσσικά επίπεδα από διαφορετικές ιστορικές γλώσσες, νεκρές και ζώσες, όπως τα ελληνικά και τα λατινικά, αλλά κυρίως από ποικίλες ελληνικές διαλέκτους διαφόρων περιοχών και εποχών. Αρχαϊκά στοιχεία που έχουν εκλείψει σε άλλες γλώσσες διατηρούνται στα Αρβανίτικα, γεγονός που τα καθιστά μια πολύτιμη πηγή για τους γλωσσολόγους. Αυτές οι επιρροές αποδεικνύουν επίσης τα κοινωνικά περιβάλλοντα στα οποία διαβίωσαν οι ομιλητές τους, οι Αρβανίτες, στο πέρασμα των αιώνων. Όπως συμβαίνει με τα βλάχικα, έτσι και τα αρβανίτικα δεν είναι ενιαία γλώσσα, αλλά αποτελείται από πλήθος διαλέκτων η κάθε μία με τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Στο παρελθόν από κάποιους Έλληνες κυρίως, τα αρβανίτικα θεωρήθηκαν ως ελληνοαλβανική διάλεκτος. Η πραγματικότητα όμως είναι ότι αποτελούν αυτοτελή γλώσσα συγγενική της τοσκικής διαλέκτου η οποία όμως επηρρεάστηκε τόσο από το ελληνικά όσο και τα λατινικά λόγω της συμβίωσής της με αυτά σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Μάλιστα διατήρησε κάποιοα πανάρχαια λεκτικά στοιχεία της ελληνικής τα οποία έχουν εξαφανιστεί από τις ελληνικές διαλέκτους.
Ντο χας νιε εδε νούκ' ντο σόχς γκα ντοβές.
θα φας μια και ούτε που θα δεις πού θα πας

Ντάλε! Ντάλε!Τιε σίτζι νιερ ντουφέκ Καραισκάκιτ
Στάσου! Στάσου!Να ιδείς μια φορά ντουφέκι του Καραισκάκη.
(έλεγαν για να φοβερίσουν η μια φατρία την άλλη όταν πολεμούσαν μεταξύ τους)

Μότ κουρούπιτ
Ποτέ

α τe τούντeς νjνe κeμπeνe τα χα νjτρeνe μελιγκόνα 
(μέχρι να κουνήσεις το ένα πόδι,σου τρώει το άλλο το μυρμήγκι)

Ι α θομ λjέδιτ τe γκίγκjετ νούσεα
(το λέω του τοίχου να τ'ακούσει η νύφη)

Ο βινj ζητουλjάρι πeρ μπουκ
(θα'ρθει ο ζητιάνος για ψωμί),για όσους ζητούσαν χάρες
 
Ο βινj Ταξιάρχη με ντράπeριν
(θα΄ρθει ο Ταξιάρχης με τη ρομφαία)--;απειλή

Ρι κουρούπεα νe δρομ σhαν λjαγκίνενe τσhe σhκον
(κάθεται η κουρούπα στο δρόμο και βρίζει την κανάτα που περνά)

Ντι κρούσκα νe νj βατρ,ντι μάτσhε νe νj πιατ
(δυο συμπεθέρες σε μια παρωστιά,δυο γάτες σε ένα πιάτο)

Μπeνετ κούγκουλι φαί εδέ κρούσκου συγγενή;
(γίνεται το κολοκύθι φαγητό και ο συμπέθερος συγγενής;)

Ανάθεμα παλjοκαιρόν πασοϊντίς μόλα με φτον
(ανάθεμα τον παλιοκαιρό,αλλά δεν ταιριάζει το μήλο με το κυδώνι)--για ασυμβίβαστες καταστάσεις

Ερν Πασχ τeμπeδά πρίφτι ξουλj νούκου κα
(ήρθε το μεγάλο Πάσχα και ο παπάς δεν έχει το ράσο του)
Λιγούρα ε τριτίουτ
(ζέστη του Σεπτέμβρη) για τους ενοχλητικούς

Φτεκς γαϊδούριν ρεχ σαμάριν
(φταίει το γαϊδούρι,χτυπάει το σαμάρι) άλλος φταίει,άλλος τιμωρείται.

Τσhe ρι σι νούσε Κουκουριότε τe χeνeν
(τι κάθεσαι σαν νύφη από τα Κούκουρα τη Δευτέρα;)-για τις ντοπαλές και τις σεμνότυφες.(Κούκουρα=το χωριό Αγία Άννα Βοιωτίας)  

ο λιούεν ριμπάπι*
( Θα παίξει η λύρα )
* Αραβικό μουσικό όργανο που μοιάζει στην λύρα.Δηλαδή θα φας ξύλο μετά μουσικής.

Γιέ βίτσ πα λιπίτουρ
( Είσαι μοσχάρι που δεν σ΄έχει γλείψει η μάνα σου)
Ο χαζός που δεν έχει ιδέα για τίποτα.  

Ρό ιζίθ, ρό, τε σόχες μουγί με έρ.
(Ζήσε μαύρε, ζήσε, να δεις ανεμόμυλο).
Λέγεται για κάποιο γεγονός σπάνιο ή παράδοξο. 

κιάβ σί μπίθ εκαρδιάσουρ
( Το πάει σαν πισινός κρυωμένος )
Λέγεται για τους πολυλογάδες

Το σκός σι κουμπάρ κα Ζερίκι.
( Θα περάσεις σαν κουμπάρος από το Ζερίκι.)
Θα καλοπεράσεις 

Ατιέ κου διέσε πλιάκ - τ – βέρ – χούντετ .
Εκεί που χέζει ο γέρος να βάλεις την μύτη σου . 

οτε με χάσ γκίζα= θα μου φασ την μυζηθρα
σαν να λέμε ¨σιγά το κακό που θα μου κάνεις¨.
Ντόσα βάλλε νούκου ντι, κα τe σσιχ ντέρκου τe ντζί; Η γουρούνα χορό δεν ξέρει, πού να δει το γουρουνάκι να μάθει;

σι ντο στρος ντο φλιές=όπως στρώσεις θα κοιμηθείς

Το πις σα πιβ νταούλι νε ντάρσεμ.
( Θα φας όσα έφαγε το νταούλι στο γάμο.)
Θ΄αρπάξεις αμέτρητες

Ντο βράρ με σάτ ιγκούστ. 
(Θες σκότωμα με στενό ξινάρι)

Ρούσι Λιόρεμα.( Κατέβασε το λιόρεμα)
Όταν γίνεται το ακατόρθωτο.Λιόρεμα( ηλιόρεμα) είναι ένα ρέμα στον Ελικώνα που ποτέ δεν κατεβάζει νερό.

τσάν λιέπουρι τσούνεν
( Σπάει ο λαγός το πουλί του)
Λέγεται για πολύ δύσβατη περιοχή.

Άι κότ πούλια,το μπίνιν βέ
(Πήγαινε να ταΐσεις (βοσκήσεις) κότες , να κάνουν αυγά. 
Λέγεται απαξιωτικά - υποτιμητικά - προσβλητικά σε κάποιον. 

Ρί σί πίδι νε ντάρσεμ
( Κάθεσε σαν το μ..νί στο γάμο) 
Λέγεται για αυτούς που δεν τους καίγεται καρφί για τίποτα. (άνετοι)

τρόποι για να λες ένα μεγάλο ευχαριστώ. 
ρρί ντε θρόν, που σημαίνει να γίνεις βασιλιάς, να ανέβεις στον θρόνο
ουράτëν, που σημαίνει την ευχή μου
γιές μιρ, να είσαι καλά

χάνα μούνου =φάε σκατά στην κυριολεξία .
Λέγεται όταν κάποιος λέει μια μεγάλη κοτσάνα και δεν θεωρείται βαριά βρισιά. Διαδεδομένο στην 'Υδρα και την Αργολίδα.
Ιδού λοιπόν ο πίνακας με τις πενήντα ελληνικές λέξεις αλβανικής προέλευσης. Οι αμφισβητούμενες με ερωτηματικό (;)

αλητάμπουρας [μόνο το δεύτερο μισό, βέβαια] = Αλήτης άντρας (μπουρι)
αμπάριζα  [αυτό είναι είδος αντιδανείου, αφού η αμπάρα, ιταλικής αρχής, πέρασε από τα ελληνικά στα αλβανικά. Οι καταλήξεις σε -ιζα είναι ένδειξη αρβανίτικης προέλευσης, και στα τοπωνύμια]
βλάμης = βλα ιμ , ο αδερφός, φίλος μου 
γκιόνης = άγριο πτηνό της ελλ. Φύσης 
γούβα (;)
ζαμάρα [φλογέρα]
ζουλάπι (;)
καλαμπόκι = Αραβόσιτος 
καλέσα [η ξανθιά προβατίνα] = Καλι, άλογο 
καλικούτσα [από τις Λέξεις που χάνονται]
καρκαλέτσος = Ακρίδα, έντιμο 
καρούτα [ξύλινη σκάφη, ποτίστρα· από τις Λέξεις που χάνονται. Σλαβική απώτερη προέλευση, αλλά εμείς την πήραμε από τα αλβανικά]
κόκα [κεφάλι, από τις Λέξεις που χάνονται]
κοκορέτσι
κοπέλα, κοπέλι (;)
κουλαντρίζω
λάγιος [για πρόβατα, σκούρο]
λάλα [η κάμπια]
λάπα [κοιλιά σφαγίου]
λιάρος [παρδαλός]
λούγκα [εξοίδημα αδένων]
λουλούδι = Λουλε , άνθος 
λούμπα
λούτσα = βρεγμένος, υγρός 
μάγκας (;)
μάλε βράσε = Μάλι, βουνό 
μαρκαλίζω (;) = Ζευγαρωνω
μαρμάγκα
μπάκα = κοιλιά 
μπαμπέσης = πακ μπέσα, λίγη πίστη 
μπέσα = πίστη στο λόγο που δίνεις 
μπομπότα = αλεσμένο καλαμπόκι 
μπουλούκι [τουρκικής αρχής, αλλά κατά το ΛΚΝ το πήραμε μέσω αλβανικών]
μπουσουλάω
πίπιζα
πλιάκος [ο γέρος, ο παλιός -ηπειρώτικο, αλλά από εκεί δεν ετυμολογείται και η Πλάκα;]
πλιάτσικο = λεηλασία, πάρσιμο λαφύρων 
πρατσαλίζω [καψαλίζω, ίσως και τρίζω στη φωτιά, παρακαλούνται οι Ηπειρώτες να ξεδιαλύνουν]
σβέρκος = αυχένας 
σιγκούνα = πανωφόρι γυναικών 
σιούτος [κατσίκι ή άλλο τέτοιο ζώο χωρίς κέρατα, από τις Λέξεις που χάνονται]
τάτσι μίτσι κότσι = Τάσος, Μήτσος, Κώστας 
τρίλιζα
τσίφτης
τσουνί (;) = Μικρός, νεαρός 
τσούπρα = νεαρό κορίτσι 
φάρα = σπόρος, φατρία, πατρια, οικογένεια 
φέρμελη = πανωφόρι ανδρών 
φλετουρώ [πεταρίζω, από τις Λέξεις που χάνονται]
φλογέρα
Πηγή : https://www.lingetscript.com/2010/09/blog-post_7252.html?m=1
https://sarantakos.wordpress.com/2013/10/18/50albanian/
http://www.arxeion-politismou.gr/2017/04/arvanites-kai-arvanitiki-glossa.html
https://el.m.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CE%B2%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B1
https://www.lingetscript.com/2010/09/blog-post_1804.html

Τρίτη 6 Δεκεμβρίου 2022

Ησίοδος - Έργα και ημέραι: Γάμος, φιλία και νοικοκυριό

Στην ώρα σου γυναίκα στο σπίτι σου να φέρεις,
μήτε πάρα πολύ μικρότερος απ᾽ τα τριάντα χρόνια,
μήτε και πάρα πολύ μεγαλύτερος. Αυτός είναι ο κατάλληλος καιρός για γάμο.
Τέσσερα χρόνια να ᾽ναι η γυναίκα έφηβη, τον πέμπτο να παντρεύεται.
Να παντρευτείς παρθένα, για να της μάθεις φρόνιμες συνήθειες,
κι αυτήν προπάντων να παντρεύεσαι, που κάθεται κοντά σου,
αφού τα πάντα γύρω απ᾽ αυτήν καλά τα μάθεις, μην τύχει για τους γείτονες χαρά να παντρευτείς.
Απ᾽ τη γυναίκα την καλή τίποτε πιο καλό δεν αποκτά ο άντρας,
και τίποτε πάλι φοβερότερο απ᾽ την κακή, που το φαΐ παραμονεύει:
αυτή το σύζυγό της, και δυνατός να είναι ακόμα,
δίχως δαυλό τον καίει και πρόωρα γηρατειά τού δίνει.
Καλά φυλάξου από των μακάριων αθανάτων την εκδίκηση.
Το φίλο με τον αδερφό σου μην τον κάνεις ίσο.
Μα κι αν τον κάνεις, πρώτος εσύ να μην τον βλάψεις,
κι ούτε ψεύτικη εύνοια στα λόγια να του δείξεις.
Μα αν εκείνος κάνει αρχή και πει λόγια ή κάνει πράξεις δυσάρεστες,
θυμήσου τα διπλά να του ανταποδώσεις. Κι αν πάλι για συμφιλίωση
το πρώτο βήμα κάνει και θέλει να σου δώσει ικανοποίηση, να το δεχτείς.
Ο ελεεινός ο άνθρωπος κάθε φορά και άλλον φίλο κάνει.
Ο χαρακτήρας σου να μη διαψεύδει την εμφάνισή σου.
Μήτε να λέγεσαι άνθρωπος που φιλοξενεί πολλούς, μήτ᾽ αφιλόξενος,
μήτε και φίλος των κακών, μήτε και των καλών κατήγορος,
μήτε ποτέ σου να τολμήσεις την ψυχοφθόρα φτώχεια ενός ανθρώπου
την καταραμένη να ονειδίσεις: είναι κι αυτή δοσμένη απ᾽ τους θεούς που ζουν αιώνια.
Άριστος θησαυρός μες στους ανθρώπους η φειδωλή η γλώσσα,
που σαν προχωράει με μέτρο είναι πολύ μεγάλη η χάρη της.
Αν πεις κακία, γοργά κι ο ίδιος θ᾽ ακούσεις μεγαλύτερη.
Δυσάρεστος μην είσαι σε τραπέζι που φιλοξενεί πολλούς:
από κοινό τραπέζι αντλείς πάρα πολλή χαρά μ᾽ ελάχιστη δαπάνη.
Ούτε ποτέ με την αυγή να κάνεις σπονδή στο Δία λαμπερό κρασί
με χέρια άνιφτα, ούτε στους άλλους αθανάτους.
Γιατί βέβαια τότε δε σ᾽ ακούν και τις ευχές σου αποστρέφονται.
Μήτε στραμμένος προς τον ήλιο όρθιος να ουρείς.
Κι απ᾽ τη στιγμή που δύει —να το θυμάσαι— μέχρι ν᾽ ανατείλει,
ούτε στο δρόμο επάνω ούτε έξω από το δρόμο, όταν περπατάς, να ουρείς,
μήτε ξεγυμνωμένος: είναι των μακάριων θεών και οι νύχτες.
Ο θεϊκός ο άνθρωπος, με το μυαλό το φρόνιμο, καθισμένος κατουρά
ή πλησιάζοντας στον τοίχο μιας αυλής καλοφραγμένης.
Κι ούτε το αιδοίο σου από σπέρμα μολυσμένο
ν᾽ αφήνεις να φαίνεται μες στο σπίτι, στην εστία κοντά, αλλά να τ᾽ αποφεύγεις.
Μήτε γυρίζοντας από ταφή δυσοίωνη
να σπέρνεις απογόνους, μα από ευωχία των αθανάτων επιστρέφοντας.
Κι ούτε στα νερά των ποταμών να κατουράς που ρέουν προς τη θάλασσα,
ούτε στις κρήνες. Αυτό πολύ να τ᾽ αποφεύγεις.
Μήτε και να αποπατείς. Δεν είναι τούτο το καλύτερο.
Κι ούτε ποτέ των αέναων ποταμών το καλλίροο νερό
με τα πόδια να περάσεις, προτού προσευχηθείς κοιτάζοντας στα ωραία ρείθρα,
αφού τα χέρια σου ένιψες με το νερό το καθαρό, το πολυέραστο.
Όποιος διαβεί ποτάμι δίχως να ᾽χει ξεπλύνει την αθλιότητα και τα χέρια του,
αυτόν θα τον μισήσουν οι θεοί και λύπες κατόπιν θα του δώσουν.
Σε πλούσιο των θεών συμπόσιο απ᾽ το πεντόκλαδο να μην κόβεις
το ξερό απ᾽ το χλωρό με σίδερο που αστράφτει.
Ούτε ποτέ να βάζεις την οινοχόη επάνω απ᾽ τον κρατήρα
την ώρα που πίνουν. Μοίρα ολέθρια σ᾽ αυτή την πράξη υπάρχει.
Μήτε σαν φτιάχνεις σπίτι να το αφήσεις ατελές,
μήπως και πάει να κάτσει κρώζοντας καμιά κουρούνα που πολύ κραυγάζει.
Από μια χύτρα με πόδια που σε θυσία δε χρησιμοποίησες μην πάρεις
για να φας, μήτε να λουστείς. Υπάρχει και για τούτη την πράξη τιμωρία.
Μη βάζεις να καθίσει πάνω σε μέρη ιερά, καλό δεν είναι,
δωδεκάμερο παιδί — αυτό τον άνδρα τον κάνει άνανδρο—
ούτε δωδεκάμηνο. Το ίδιο ολέθρια και τούτη η πράξη είναι.
Μήτε ο άντρας το σώμα του με γυναικείο λουτρό
να καθαρίζει. Γιατί κι εδώ θα ᾽ρθει εν καιρώ ολέθρια τιμωρία.
Ούτε αν τύχει να βρεθείς σε θυσίες που καίγονται
να βλασφημείς ολέθρια. Και γι᾽ αυτό ο θεός οργίζεται
Έτσι να πράττεις. Κι απ᾽ την κακή τη φήμη των ανθρώπων να φυλάγεσαι.
Γιατί η κακοφημία είναι άσχημη, κι ελαφριά που να μπορείς να τη σηκώσεις εύκολα πολύ, μα να την κουβαλάς βαριά, και δύσκολη να την αποτινάξεις.
Φήμη καμιά δε χάνεται ολότελα που άνθρωποι πολλοί
τη διαδώσουν. Μία θεά είναι κι αυτή επίσης.
Τις μέρες του Δία καλά αφού φυλάξεις κι όπως πρέπει,
δίνε στους δούλους σου οδηγίες. Είναι η τριακοστή του μήνα μέρα άριστη,
για να ελέγχεις τις δουλειές και να μοιράζεις το σιτηρέσιό τους,
αν βέβαια οι άνθρωποι την αλήθεια διακρίνοντας τηρούνε.
Τούτες οι μέρες από το συνετό το Δία είναι:
Πρώτον, η πρώτη και η τέταρτη και η έβδομη του μήνα είναι μέρες ιερές
—γιατί την έβδομη γέννησε η Λητώ το χρυσοσπάθη Απόλλωνα—
και η όγδοη και η ένατη. Όμως του μήνα που αυξάνει δυο είναι οι μέρες
για να ασχοληθείς κατεξοχήν με τα ανθρώπινα έργα:
η ενδέκατη και η δωδέκατη. Είναι κι οι δυο καλές
για να κουρεύεις πρόβατα και να μαζεύεις τον ευφρόσυνο καρπό.
Μα η δωδέκατη απ᾽ την ενδέκατη πολύ καλύτερη είναι.
Γιατί σ᾽ αυτή γνέθει τα νήματα η αράχνη που ίπταται ψηλά,
όταν η μέρα είναι πλήρης, όταν κι ο γνωστικός μαζεύει το σωρό του.
Αυτή τη μέρα να στήνει και η γυναίκα αργαλειό και στη δουλειά αρχή να κάνει.Τη δέκατη τρίτη μέρα απ᾽ την αρχή του μήνα ν᾽ αποφεύγεις
ν᾽ αρχίσεις τη σπορά. Φυτά όμως να φυτέψεις είναι άριστη.
Η έκτη από τη μέση είναι πολύ ανώφελη για τα φυτά,
μα για τη γέννηση αγοριού είναι καλή. Μα για κορίτσι ανώφελη είναι
και για να γεννηθεί και για να παντρευτεί.
Ούτε κι η πρώτη έκτη είναι κατάλληλη να γεννηθεί κορίτσι,
μα είναι ευνοϊκή να μουνουχίσεις ερίφια και κοπάδια πρόβατα,
και μαντρί για να σηκώσεις γύρω₋γύρω για τα ποίμνια.
Είναι καλή για γέννηση αγοριού που θ᾽ αγαπάει να μιλά πειραχτικά,
να λέει ψέματα, λόγια κολακευτικά, θα αγαπά και τις κρυφές παρέες.
Την όγδοη του μήνα να μουνουχίζεις κάπρο και βόδι
που δυνατά μουγκρίζει, και τη δωδέκατη τα καρτερικά μουλάρια.
Πηγή : https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/library/browse.html?text_id=134&page=26
https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/library/browse.html?text_id=134&page=27
https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/library/browse.html?text_id=134&page=28

Θεογονία του Ησιόδου (Μέρος Δ) - Η περιγραφή της φυλακής των Ταρτάρων στην κοίλη Γη, η μάχη του Δία με τον Τυφωέα και η γέννηση ημίθεων ηρώων

Εκεί  στη  σειρά,  της  μαύρης  γης  και  του  κατασκότεινου  Τάρταρου  και  του  ατέλειωτου Πόντου  και  του  ουρανού  που  είναι  γεμάτος  αστέρια,  βρίσκεται  η  αρχή  και  το  τέλος,  τόποι μουχλιασμένοι  που  τους  αποφεύγουν  ακόμη  κι  οι  θεοί,  χάσμα  μεγάλο,  που  αν  κάποιος περάσει  απ’  τις  πύλες  του,  δεν  θάφτανε  στον  πυθμένα  του  ούτε  σ’  ένα  χρόνο.  Αλλά  θα  τον πήγαινε  από  δω  κι  από  κει  φοβερή  θύελλα  πάνω  στη  θύελλα.  Αυτό  το  φαινόμενο  είναι φοβερό  ακόμα  και  για  τους  αθανάτους.  Εκεί  βρίσκεται  ο  οίκος  της  σκοτεινής  Νύχτας ζωσμένος  απ’  τα  μαύρα  σύννεφα.  Μπροστά  της,  ο  γυιός  του  Ιαπετού,  σηκώνει  με  το κεφάλι,  και  τ’  ακούραστα  χέρια  του  τον  πλατύ  ουρανό,  χωρίς  να  λυγίζει.  Εκεί  η  Νύχτα  και η  Ημέρα  συναντιούνται  και  αλληλοχαιρετιούνται,  περνώντας  το  χάλκινο  σκαλοπάτι.  Η  μια μπαίνει  μέσα  κι  η  άλλη  βγαίνει  έξω,  γιατί  ποτέ  και  τις  δυο  μαζί  δεν  τις  σηκώνει  το  σπίτι. Αλλά  ενώ  η  μια  είναι  έξω  και  περιφέρεται  στη  γη,  η  άλλη  μένει  μέσα  και  περιμένει  την  ώρα της  για  να  βγει.  Η  μια  κρατώντας  το  Φως  που  το  βλέπουν  όλοι,  κι  η  άλλη  η  ολοσκότεινη Νύχτα,  τυλιγμένη  σε  μαύρο  σύννεφο,  έχοντας  στα  χέρια  της  τον  Ύπνο  τον  αδελφό  του Θανάτου.  Εκεί  είναι  η  κατοικία  των  παιδιών  της  μαύρης  Νύχτας,  του  Ύπνου  και  του Θανάτου,  θεοί  φοβεροί  που  ποτέ  σ’  αυτούς  ο  λαμπερός  Ήλιος  δεν  ρίχνει  τις  ακτίνες  του, ούτε  όταν  ανεβαίνει  στον  ουρανό,  ούτε  όταν  κατεβαίνει  απ’  αυτόν.  Ο  ένας  απ’  αυτούς, ήρεμος  και  γλυκός  τριγυρίζει  τη  γη,  και  την  απέραντη  θάλασσα  ενώ  ο  άλλος  έχει  καρδιά από  σίδερο  και  ψυχή  χάλκινη  κι  ανελέητη  μέσα  στα  στήθεια  του,  κι  όποιον  αρπάξει  απ’ τους  ανθρώπους  δεν  τον  αφήνει  κι  είναι  εχθρός  ακόμα  και  στους  αθάνατους  θεούς.  Εκεί μπροστά  υψώνονται  τα  βροντερά  ανάκτορα  του  πανίσχυρου  Άδη  και  της  φοβερής Περσεφόνης  κι  ένας  τρομερός  σκύλος  τα  φυλάει  μπροστά,  αδυσώπητος  με  πανούργο τέχνασμα.  Σ’  όσους  έρχονται  κουνά  την  ουρά  και  τα  δυο  αυτιά  του  φιλικά,  όμως  πάλι  να βγει  έξω  δεν  τον  αφήνει,  αλλά  παραφυλάει  και  τρώει  όποιον  πιάσει  να  βγαίνει  έξω  απ’  την πύλη  (του  πανίσχυρου  Άδη  και  της  φοβερής  Περσεφόνης).  Εκεί  κατοικεί  η  μισητή  για  τους αθάνατους,  η  φοβερή  Στύγα,  η  μεγαλύτερη  θυγατέρα  του  Ωκεανού  που  τα  ρέματα  του κυλούν  κυκλικά.  Κατοικεί  μακρυά  απ’  τους  θεούς,  σε  ξακουστά  ανάκτορα  σκεπασμένα  με ψηλούς  βράχους.  Και  τριγύρω  κολώνες  ασημένιες  τα  στηρίζουν  στον  ουρανό.  Καμμιά φορά  έρχεται  η  θυγατέρα  του  Θαύμαντα  η  γοργοπόδαρη  Ίρις,  να  φέρει  κάποιο  μήνυμα  απ’ την  απέραντη  θάλασσα.  Όποτε  σηκωθεί  καυγάς  κι  έχθρα  ανάμεσα  στους  αθάνατους  κι όποιος  απ’  όσους  κατοικούν  στα  Ολύμπια  δώματα  ψεύδεται,  ο  Ζευς  στέλνει  την  Ίριδα  να φέρει  από  μακρυά  τον  μέγα  όρκο  των  θεών,  το  φημισμένο  παγωμένο  νερό  μέσα  σε  χρυσή στάμνα,  που  κυλά  από  ψηλό,  κρεμαστό  βράχο.  Κι  είναι  παρακλάδι  του  ιερού  ποταμού  του Ωκεανού,  που  κυλά  άφθονο  μέσα  στη  μαύρη  νύχτα,  κάτω  απ’  τη  πλατειά  γη.  Γιατί  έχει μερδικό  το  ένα  δέκατο.  Τα  άλλα  εννιά  γύρω  απ’  τη  γη  και  την  απέραντη  θάλασσα  με  δίνες ασημένιες  τα  περικυκλώνει  (ο  Ωκεανός)  και  χύνεται  στη  θάλασσα,  κι  αυτό  το  ένα  δέκατο, κυλά  απ’  τον  βράχο  κι  είναι  συμφορά  μεγάλη  για  τους  θεούς.  Όποιος  απ’  τους  αθάνατους που  κατέχουν  την  Κορφή  του  χιονισμένου  Ολύμπου  ορκιστεί  ψεύτικα  χύνοντας  το  νερό, για  ένα  ολόκληρο  χρόνο  κείτεται  χωρίς  πνοή.  Και  δεν  φέρνει  ποτέ  νέκταρ  και  αμβροσία για  να  τραφεί,  αλλά  κείτεται  χωρίς  ανάσα  και  φωνή  πάνω  στα  στρωσίδια  και  τον  τυλίγει μια  τρομερή  παράλυση.  Κι  όταν  περάσει  η  αρρώστεια  ύστερα  από  έναν  μακρύ  χρόνο,  τον περιμένουν  άλλα  κι  άλλα,  φοβερώτερα  βάσανα.  Εννιά  χρόνια  μένει  χωρισμένος  απ’  τους θεούς  που  ζουν  αιώνια  κι  ουδέποτε  παίρνει  μέρος  στα  συμβούλια  και  στα  συμπόσια,  για εννιά  ολόκληρα  χρόνια.  Στον  δέκατο  όμως  παίρνει  πάλι  μέρος  στα  συμβούλια  των αθανάτων  που  έχουν  τα  Ολύμπια  ανάκτορα.  Τέτοιο  όρκο  έθεσαν  οι  θεοί  στο  άφθαρτο  και παμπάλαιο  νερό  της  Στύγας  που  τρέχει  μέσα  σε  τραχύ  τόπο.  (Εκεί  στη  σειρά,της  μαύρης γης  και  του  κατασκότεινου  Τάρταρου  και  του  ατέλειωτου  Πόντου  και  τ’  ουρανού  που  είναι γεμάτος  αστέρια,  βρίσκεται  η  αρχή  και  τέλος,  τόποι  μουχλιασμένοι  που  τους  αποφεύγουν ακόμη  κι  οι  θεοί.  Εκεί  είναι  οι  μαρμάρινες  πύλες  και  το  ακλόνητο  χάλκινο  κατώφλι, στερεωμένο  σε  ρίζες  χωρίς  τέλος,  μακρυές,  που  βρίσκεται  εκεί  από  πάντα.  Εκεί  μπροστά, μακρυά  απ’  όλους  τους  θεούς,  κατοικούν  οι  Τιτάνες,  πέρα  απ’  το  ζοφερό  χάος.  Ενώ  οι ξακουστοί  σύντροφοι  του  βροντερού  Δία  ο  Κόττος  και  ο  Γύης,  κατοικούν  σε  δώματα  στα θεμέλια  του  Ωκεανού.  Και  τον  Βριάρεω,  για  τη  γενναιότητα  του,  τον  έκαμε  γαμπρό  του  ο βαρύκτυπος  Γαιοσείστης  (ο  Ποσειδώνας)  και  του  έδωσε  γυναίκα  του  την  Κυμοπόλεια,  τη δική  του  θυγατέρα. 
Μόλις έδιωξε ο Δίας τους Τιτάνες απ’ τον ουρανό, η πελώρια Γαία, γέννησε τον τελευταίο γυιό της τον Τυφωέα σμίγοντας με τον Τάρταρο για χάρη της χρυσής Αφροδίτης. Τα χέρια του ήταν φτειαγμένα για έργα που χρειαζόταν δύναμη και τα πόδια του κρατερού θεού ήταν ακούραστα. Κι απ’ τους ώμους του έβγαιναν εκατό φιδίσια κεφάλια, δράκου τρομερού, και μαύρες γλώσσες που έγλειφαν. Κι απ’ τα μάτια των φοβερών κεφαλιών, κάτω  απ΄τα  φρύδια  έβγαινε  φλογερή  φωτιά,  (κι  απ’  όλα  τα  κεφάλια  καθώς  κοίταζε καιγόταν  φωτιά).  Κι  έβγαιναν  απ’  όλα  τα  τρομερά  κεφάλια  φωνές  κάθε  είδους,  αφήνοντας απερίγραπτο  βουητό.  Γιατί  άλλοτε  μιλούσε  έτσι  που  να  καταλαβαίνουν  οι  θεοί,  κι  άλλοτε με  φωνή  αγέρωχη  σαν  βρυχηθμό  περήφανου  ταύρου  που  τίποτα  δεν  σταματά  την  ορμή του.  Άλλοτε  σαν  σκληρόκαρδο  λιοντάρι,  άλλοτε  σαν  σκυλάκια,  θαύμα  να  τ΄ακούς,  κι άλλοτε  πάλι  σφύριζε  κι  αντηχούσαν  τα  μακρυά  βουνά.  Κι  εκείνη  τη  μέρα  θα  συνέβαινε  ένα γεγονός  ανεπανόρθωτο,  θα  γινόταν  δηλαδή  αυτός  βασιλιάς  σε  θνητούς  κι  αθανάτους,  αν δεν  τον  αντιλαμβανόταν  ο  οξυδερκής  πατέρας  θεών  και  ανθρώπων.  Και  βρόντησε  σκληρά και  δυνατά,  κι  αντήχησε  τρομακτικά  τριγύρω  η  Γη,  και  ο  πλατύς  Ουρανός  από  ψηλά,  και  ο Πόντος  και  τα  ρέματα  του  Ωκεανού  και  τα  Τάρταρα  τη  γης.   Και  κάτω  απ’  τ’  αθάνατα  πόδια  του  άρχοντα  που  σηκωνόταν,  τραντάζόταν  ο  μέγας Όλυμπος  και  στέναζε  η  γη.  Κι  απ΄τους  δυό  φοβερή  ζέστη  κυρίεψε  τον  σκοτεινό  πόντο,  απ’ τη  βροντή  και  την  αστραπή,  κι  απ’  τη  φωτιά  που  έβγαινε  απ’  το  πελώριο  τέρας (μανιασμένοι  άνεμοι  και  φλογερός  κε-  ραυνός),  και  κόχλαζε  ολ’  η  γη,  ο  ουρανός  κι  η θάλασσα.  Κι  από  παντού  μαίνονταν  πελώρια  κύμα-  τα  στις  ακτές,  απ’  την  ορμή  των αθανάτων,  κι  ένας  σεισμός  ατέλειωτος  σηκώθηκε.  Έτρεμε  ο  Άδης  που  είναι  άρχοντας στους  νεκρούς  του  κάτω  κόσμου,    και  οι  Τιτάνες  μέσα  στον  Τάρταρο,  που  βρίσκονται γύρω  απ’  τον  Κρόνο  (απ’  το  ατέλειωτο  βουητό  και  τον  φοβερό  αγώνα).  Ο  Ζεύς,  όταν κορυφώθηκε  η  ορμή  του,  και  πήρε  τα  όπλα,  τη  βροντή,  την  αστραπή  και  τον  καπνογόνο κεραυνό,  τον  χτύπησε  πηδώντας  απ’  τον  Όλυμπο  κι  έκαψε  ένα  γύρω  όλα  τα  απερίγραπτα κεφάλια  του  φοβερού  τέρατος.  Κι  όταν  τον  δάμασε  απ’  τα  χτυπήματα,  έπεσε κομματιασμένος  κι  αναστέναξε  η  πελώρια  γη.  Κι  απ’  αυτόν  τον  κεραυνωμένο  άρχοντα, ξεπήδησε  φλόγα,  μέσα  στα  σκοτεινά  και  βραχώδη  φαράγγια  του  βουνού  όπου  είχε πληγωθεί.  Και  σε  μεγάλη  έκταση  καιγόταν  η  πελώρια  γη,  μέσα  σε  απερίγραπτους  ατμούς, κι  έλοιωνε  σαν  κασσίτερος  ζεσταμένος  από  ικανούς  τεχνίτες  σε  καλοτρυπημένες  χοάνες,  ή σαν  σίδερο  που  είναι  το  πιο  στέρεο,  και  που  μέσα  στα  φαράγγια  του  βουνού,  δαμασμένο απ’  τη  φλογερή  φωτιά,  λοιώνει  στο  θεϊκό  χώμα,  απ’  την  τέχνη  του  ΄Ηφαιστου.  Έτσι έλοιωνε  κι  η  γη  απ’  τη  λάμψη  της  φλογερής  φωτιάς.  Και  τον  έριξε  (ο  Δίας)  με  ψυχή θυμωμένη  μέσα  στον  απέραντο  Τάρταρο.  Απ’  αυτόν,  τον  Τυφώνα,  βγαίνει  η  υγρή  ορμή των  ανεμών  όταν  φυσούν,  εκτός  απ’  τον  Νοτιά,  τον  Βοριά  και  τον  Ζέφυρο  που  φέρνει ξαστεριά,  γιατί  αυτοί  έχουν  γεννηθεί  απ’  τους  θεούς,  καλό  μεγάλο  για  τους  θνητούς.  Οι άλλοι  άστατα  φυσούν  μεσ’  τη  θάλασσα.  Είναι  αυτοί  που  ρίχνονται  μέσα  στον  ομιχλώδη πόντο,  κακό  μεγάλο  για  τους  θνητούς,  και  μαίνονται  σ’  άγρια  θύελλα.  Και  φυσούν  εδώ  κι εκεί  σκορπίζοντας  τα  καράβια  και  πνίγοντας  τους  ναυτικούς.  Και  σ’  αυτό  το  κακό  δεν βοηθά  η  παλληκαριά  των  ανδρών,  αν  τους  συναντήσουν  (τους  ανέμους)  στην  ανοιχτή θάλασσα.  Άλλοι  άνεμοι  πάλι  πάνω  στην  ανθόσπαρτη  και  άπειρη  γη,  καταστρέφουν  τα ωραία  έργα  των  ανθρώπων  που  γεννήθηκαν  χαμηλά,  γεμίζοντας  τα  με  σκόνη  κι  οδυνηρή βουή.  Όταν  λοιπόν  οι  μακάριοι  θεοί  κανόνισαν  με  τη  βία  τις  διαφορές  τους  για  τα αξιώματα  με  τους  Τιτάνες,  τότε  παρώτρυναν  τον  πανεπόπτη  Δία  τον  Ολύμπιο,  να  βασιλεύει και  να  άρχει  με  τις  συμβουλές  της  Γης,  μέσα  στους  αθάνατους.  Κι  ο  Ζευς,  ο  βασιλιάς  των θεών,  πρώτη  γυναίκα  του  πήρε  τη  Μήτιδα  που  γνώριζε  περισσότερα  απ’  τους  θεούς  και τους  θνητούς  ανθρώπους.  Όταν  όμως  ήταν  να  γεννήσει  τη  γλαυκομάτα  θεά  Αθηνά,  τότε εξαπατώντας  την  λαρδιά  της  με  δόλο  και  γλυκόλογα,  την  έρριξε  στην  κοιλιά  του,  κατά πως  τον  συμβούλεψε  η  Γη  και  ο  γεμάτος  αστέρια  Ουρανός.  Και  τον  συμβούλεψαν  έτσι  για να  μη  πάρει  άλλος  απ’  τους  αιώνιους  θεούς  το  βασιλικό  αξίωμα.  Γιατ’  ήταν  πεπρωμένο  να γεννήσει  παιδιά  γεμάτα  φρόνηση.  Πρώτη  τη  γλαυκομάτα  κόρη  την  Τριτογένεια,  ορμητική και  με  σοφή  σκέψη,  όσο  κι  ο  πατέρας  της.  Έπειτα  έμελλε  να  γεννήσει  έναν  γυιό,  με ακατανίκητη  ψυχή,  που  θα  γινόταν  βασιλιάς  θεών  κι  ανθρώπων.  Αλλά  πρόλαβε  ο  Ζευς  και την  έρριξε  μέσα  στην  κοιλιά  του,  για  να  του  λέει  η  θεά  τα  καλά  και  τα  κακά  που  τον περιμένουν.  Δεύτερη  (γυναίκα)  πήρε  τη  λαμπρή  Θέμιδα  που  γέννησε  τις  Ώρες,  την Ευνομία,  τη  Δίκη  και  την  ανθοστολισμένη  Ειρήνη,  που  ρυθμίζουν  τα  έργα  των  θνητών ανθρώπων,  και  τις  Μοίρες,  που  τους    έδωσε  ο  σοφός  Δίας  τη  μεγαλύτερη  τιμή,  την Κλωθώ,  τη  Λάχεσι  και  την  Άτροπο,  που  δίνουν  στους  θνητούς  ανθρώπους  και  τα  καλά  και τα  κακά. 
Και η Ευρυνόμη η θυγατέρα του Ωκεανού, με το ποθητό παρουσιαστικό, του γέννησε τις τρεις ομορφομάγουλες Χάριτες, την Αγλαϊα, την Ευφρο- σύνη και την αξιαγάπητη Θάλεια (απ΄τα βλέφαρά τους καθώς κοιτούσαν, έσταζε ο έρωτας που παραλύει τα μέλη, τόσο όμορφο είναι το βλέμμα τους κάτω απ΄τα φρύδια τους). Έπειτα ήλθε στο κρεβάτι της πολυθρέφτρας Δήμητρας που γέννησε τη λευκοχέρα Περσεφόνη, την οποία άρπαξε απ΄τη μάνα της ο Αϊδωνέας αφού συμφώνησε να την πάρει ο σοφός Ζευς. Μετά αγάπησε την ομορφομάλλα Μνημοσύνη, απ’ την οποία γεννήθηκαν οι εννιά χρυσοστεφανωμέ- νες Μούσες, που τους αρέσουν οι γιορτές και η χαρά του τραγουςδιού. Η Λητώ, σμίγοντας ερωτικά με τον Δία που κρατά την ασπίδα, γέννησε τον Απόλλωνα και την Άρτεμη τη γρήγορη τοξεύτρα, τον πιο γοητευτικό γόνο απ’ όλους τους Ουρανίωνες. Τελευταία, πήρε γυναίκα του τη θαλερή Ήρα, που σμίγοντας ερωτικά με τον βασιλιά θεών και ανθρώπων, γέννησε την Ήβη, τον Άρη και την Ειλειθύια. Κι ακόμη ο ίδιος απ’ το κεφάλι του Γέννησε τη γλαυκομάτα Τριτογένεια, τη φοβερή, που ξεσηκώνει μάχες κι οδηγεί στρατούς, την ακαταπόνητη, τη σεβαστή, που την ευχαριστούν οι κρότοι των πολέμων και των μαχών. Η Ήρα, χωρίς να ενωθεί ερωτικά με κανέναν, επειδή θύμωσε και μάλωσε με τον άνδρα της, γέννησε τον ξακουστό Ήφαιστο που ήταν απ’ όλα τα εγγόνια τ’ Ουρανού ο πιο επιδέξιος. Απ’ την Αμφιτρίτη και τον βροντερό Κοσμοσείστη (τον Ποσειδώνα), γεννήθηκε ο μεγάλος και ισχυρότατος Τρίτων, που κατέχει τον πυθμένα της θάλασσας και μαζί με την αγαπημένη του μητέρα και τον άνακτα πατέρα του κατοικεί ο δείνος θεός σε χρυσά ανάκτορα. Μετά με τον Άρη που σπάει τις ασπίδες, γέννησε η Κυθέρεια τους φοβερούς Φόβο και Δείμο, που κλονίζουν μαζί με τον πορθητή Άρη τις πυκνές φάλαγγες των ανδρών, στον παγερό πόλεμο, και την Αρμονία που πήρε γυναίκα του ο μεγαλόκαρδος Κάδμος. Στον Δία η κόρη του Άτλαντα η Μαία, αφού ανέβηκε στο ιερό κρεβάτι, γέννησε τον περίφημο Ερμή, τον κήρυκα των αθανάτων. Και η Σεμέλη, η θυγατέρα του Κάδμου, σμίγοντας ερωτικά μαζί του, γέννησε ξακουστό γυιό, τον περιχαρή Διόνυσο, αθάνατος αυτός από θνητή (μητέρα), τώρα όμως κι οι δυο είναι θεοί. Η Αλκμήνη γέννησε τον ισχυρό Ηρακλή, σμίγοντας ερωτικά με τον Δία που μαζεύει τα σύννεφα. Την Αγλαϊα τη νεώτερη απ’ τις Χάριτες, έκαμε θαλερή γυναίκα του ο ξακουσμένος Κουτσός. Ο Χρυσομάλλης ο Διόνυσος τη ξανθή Αριάδνη, τη θυγατέρα του Μίνωα, έκαμε θαλερή γυναίκα του. Κι αυτήν ο γυιός του Κρόνου την έκανε αθάνατη κι αγέραστη. Την Ήβη τη θυγατέρα του μεγάλου Δία και της χρυσοπέδιλης Ήρας ο γενναίος γυιός της ομορφοστράγαλης Αλκμήνης, ο Ηρακλής, αφού τελείωσε τους βαρυστέναχτους άθλους, την πήρε σεβαστή γυναίκα του, στον χιονισμέννο Όλυμπο, ευτυχισμένος που κατόρθωσε τόσο μεγάλο έργο και κατοικεί ανάμεσα στους αθάνατους ασφαλής κι αγέραστος για πάντα. Στον ακούραστο Ήλιο, γέννησε η δοξασμένη Ωκεανίδα Περσηίς, την Κίρκη, και στον βασιλιά Αιήτη. Και ο Αιήτης, ο γυιός του Ήλιου που φωτίζει τους Ανθρώπους, παντρεύτηκε με τον θέλημα των θεών, την κόρη του Ωκεανού, του τέλειου ποταμού, την ομορφομάγουλη Ιδυία. Κι αυτή υποταγμένη, γέννησε από έρωτα την ομορφοστράγαλη Μήδεια, για χάρη της χρυσής Αφροδίτης. Και τώρα χαίρετε εσείς που κατέχετε τα Ολύμπια παλάτια, και σεις νησιά και στεριές κι η αλμυρή θάλασσα ανάμεσα σας. Και τώρα, Μούσες Ολύμπιες γλυκόλαλες κόρες του Αιγίοχου Δία, τραγουδήστε τις θεές που αν και αθάνατες πλάγιασαν με θνητούς άντρες και γέννησαν τέκνα όμοια με θεούς. Η Δήμητρα, η ιερή θεά, σμίγοντας από γλυκό έρωτα με τον ήρωα Ιάσιο, σε χωράφι τρεις φορές οργωμένο μέσα στην πλούσια Κρήτη, γέννησε τον καλότυχο Πλούτο, που τριγυρίζει σ’ όλη τη γη και στην πλατειά θάλασσα, κι όποιον συναντήσει και πέσει στα χέρια του, τον κάνει πλούσιο και του δίνει πολλά αγαθά.   
Και στον Κάδμο η Αρμονία, η θυγατέρα της χρυσής Αφροδίτης, γέννησε την Ινώ, τη Σεμέλη, την ομορφομάγουλη Αγαυή και την Αυτονόη, που την παντρεύτηκε ο μακρυμάλης Αρισταίος, και τον Πολύδωρο, στην ομορφοστεφανωμένη Θήβα. (Η Καλλιρόη η κόρη του Ωκεανού, σμίγοντας εξ αιτίας του έρωτα της πολύχρυσης Αφροδίτης με τον δυνατόψυχο Χρυσάορα, γέννησε γυιό, τον δυνατώτερο απ’ όλους τους θνητούς, τον Γηρυόνη, που τον σκότωσε ο ισχυρός Ηρακλής, για τις στριφτόποδες αγελάδες στην Ερύθεια που τη ζώνει η θάλασσα από παντού). Και στον Τιθωνό, γέννησε η Ηώς τον Μέμνονα, με το χάλκινο κράνος, τον βασιλιά των Αιθιόπων και τον άρχοντα Ημαθίωνα. Έπειτα για τον Κέφαλο έφερε έναν ξακουσμένο γυιό, τον δυνατό Φαέθοντα, άντρα όμοιο με τους θεούς. Αυτόν όταν ακόμα ήταν τρυφερό λουλούδι, στη λαμπρή του νιότη, παιδί με τρυφερή ψυχή, τον άρπαξε η χαμογελαστή Αφροδίτη, και στους ιερούς ναούς της τον έλανε φύλακα τη νύχτα, αυτό το πνεύμα το θεϊκό. Την κόρη του Αιήτη, του βασιλιά που ανατράφηκε απ΄ τον Δία, ο γυιός του Αίσονα με τις βουλές των αιώνιων θεών, την άρπαξε απ’ τον Αιήτη, αφού εξετέλεσε τους βαρυστέναχτους άθλους, που τους πολλούς τους πρόσταξε ο Πελίας ο μεγάλος βασιλιάς, ο αλαζονικός κι ο άδικος, ο αυθάδης, με τις βαριές πράξεις. Κι όταν τους εξετέλεσε έφθασε στην Ιωλκό, ύστερα από πολλούς κόπους, φέρνοντας στο γρήγορο καράβι την παιχνιδομάτα κόρη (τη Μήδεια), ο γυιός του Αίσονα και την έκανε θαλερή γυναίκα του. Κι αυτή υποταγμένη στον Ιάσονα, τον οδηγητή των λαών, γέννησε ένα παιδί τον Μήδειο, που τον ανάθρεψε στα βουνά ο Χείρων ο γυιός της Φιλύρας. Έτσι πραγματοποιόταν το μεγάλο σχέδιο του Δία. Έπειτα απ’ τις κόρες του Νηρέα, του γέροντα της Θάλασσας, η Ψαμάθη η λαμπρή θεά, γέννησε τον Φώκο με τον έρωτα του Αιακού, χάρη στη χρυσή Αφροδίτη. Η ασημοπόδαρη Θέτις υποταγμένη στον Πηλέα, γέννησε τον Αχιλλέα τον λεοντόκαρδο, που σπάει τις φάλαγγες του εχθρού. Κι η ομορφοστεφανωμένη Κυθέρεια σμίγοντας από Γλυκό έρωτα με τον ήρωα Αγχίση, γέννησε τον Αινεία, στις πολύπτυχες κορφές της δασωμένης Ίδης. Η Κίρκη, η θυγατέρα του ΄Ηλιου του γυιού του Υπερίωνα, γέννησε από έρωτα στον γενναιόψυχο Οδυσσέα, τον Άγριο και τον Λατίνο τον άψοχο και τον κρατερό, (γέννησε και τον Τηλέγονο, για χάρη της χρυσής Αφροδίτης). Αυτοί πολύ μακρυά μέσα στον μυχό των ιερών νήσων, βασίλευαν σ’ όλους τους δοξασμένους Τυρρηνούς. Κι η Καλυψώ, η λαμπρή θεά, γέννησε τον Ναυσίθοο και τον Ναυσίνοο, σμίγοντας με τον Οδυσσέα από γλυκό έρωτα. Αυτές λοιπόν οι θεές, που αν και αθάνατες πλά- γιασαν με θνητούς άντρες και γέννησαν τέκνα όμοια με θεούς. Τώρα όμως τραγουδήστε τις γενιές των γυναικών, γλυκόλαλες Μούσες Ολυμπιάδες, θυγατέρες του Δία του Αιγίοχου.   
Πηγή : Πηγές  κειμένων: http://www.theogonia.gr/cosmogonia/isiodos.htm http://www.hellenicpantheon.gr/filosofia.htm 
(Επιμέλεια  :  Αθανάσιος  Γιάννης,  Leipzig,  Germany,  Σεπτέμβριος  2010)   

Θεογονία του Ησιόδου (Μέρος Γ) - Η οργή του Δία εναντίον του Προμηθέα και των ανθρώπων και η επική Τιτανομαχία

Τότε λοιπόν ο πατέρας θεών και ανθρώπων του είπε: Γυιέ του Ιαπετού φίλε πιο δοξασμένε απ’ όλους τους άρχοντες, χώρισες τις μερίδες πολύ μεροληπτικά. Έτσι είπε περιπαίζοντάς τον ο Δίας με τη σκέψη που δε λαθεύει ποτέ. Κι ο πανούργος Προμηθέας του απάντησε με μισό χαμόγελο, χωρίς να ξεχάσει την απάτη που είχε στο μυαλό: «Δία πανένδοξε, μεγαλύτερε απ’ τους αιώνιους θεούς, έλα διάλεξε όποια μερίδα τραβά η καρδιά σου». Έτσι είπε με πονηριά στη σκέψη. Κι ο Ζευς που η σκέψη του δεν λαθεύει ποτέ κατάλαβε, κι ο δόλος δεν του ξέφυγε. Και σκεφτόταν τα δεινά για τους θνητούς ανθρώπους, που ήταν μελλούμενο να γίνουν. Και σήκωσε με τα δύο του χέρια το λευκό λίπος. Κι οργίστηκε μέσα του και χολή ήρθε στη ψυχή του καθώς είδε τα λευκά κόκκαλα για τους αθάνατους πάνω σε καπνισμένους βωμούς. Και με μεγάλη αγανάκτηση ο Δίας που μαζεύει τα σύννεφα του είπε: « Γυιέ του Ιαπετού, που οι σκέψεις σου είναι ανώτερες όλων, δεν ξέχασες φίλε μου τη τέχνη της απάτης». Έτσι του είπε οργισμένος ο Δίας με τη σκέψη που δεν λαθεύει ποτέ κι από τότε θυμόταν πάντα την απάτη και δεν έστελνε στις μελιές την ορμή της ακούραστης φωτιάς για τους θνητούς ανθρώπους που κατοικούν πάνω στη γη. Αλλ’ ο γενναίος γυιός του Ιαπετού τον εξαπάτησε κι έκλεψε τη λάμψη της ακούραστης φωτιάς που φέγγει μακρυά, μέσα σε κούφιο καλάμι. Αυτό δάγκωσε βαθειά τη ψυχή του Δία που βροντά από ψηλά και χολώθηκε καθώς είδε να έχουν οι άνθρωποι τη λάμψη της φωτιάς που φέγγει μακρυά. Κι αμέσως για αντάλλαγμα της φω- τιάς, δημιούργησε ένα κακό για τους ανθρώπους. Γιατί ο δοξασμένος Κουτσός (Ήφαιστος), πήρε χώμα και έπλασε ομοίωμα σεμνής παρθένας όπως το θέλησε ο Δίας. Κι η γλαυκομάτα θεά Αθηνά την έζωσε και τη στόλισε με κατάλευκο φόρεμα. Κι απ΄το κεφάλι μέχρι κάτω της έρριξε με τα χέρια της πέπλο κεντητό. Θαύμα να το βλέπεις. (Γύρω της, η Παλλάδα Αθηνά, έβαλε στεφάνια από λαχταριστά λουλούδια χορταριού που μόλις είχε βλαστήσει). Και γύρω απ’ το κεφάλι της έθεσε χρυσό στεφάνι που το’χε φτειάξει ο δοξασμένος Κουτσός με τα επιδέξια χέρια του, για χάρη του πατέρα του Δία. Και πάνω στο στεφάνι χειροτέχνησε πολλά σχέδια, θαύμα να τα βλέπεις από ζωντανά, όσα τρέφει η στεριά κι η θάλασσα. Απ’ αυτά έβαλε πολλά πάνω του (και λαμποκοπούσε με πολλή γοητεία), θαυμαστά, που έμοιαζαν με ζώα έτοιμα να σου μιλήσουν. Έπειτα αφού έφτειαξε κακό τόσο όμορφο αντί για το καλό, την έβγαλε έξω όπου βρισκόταν οι άλλοι θεοί και οι άνθρωποι, ενώ αυτή καμάρωνε για το στόλισμα που της είχε κάνει η γλαυκομάτα, κόρη του πανίσχυρου πατέρα. Και θαυμασμός τότε κατέλαβε τους αθάνατους θεούς και τους θνητούς ανθρώπους, καθώς είδαν την αναπόφευκτη παγίδα που προοριζόταν για τους ανθρώπους (γιατί απ’ αυτή βγήκε το γένος των θηλυκών γυναικών). Γιατί απ΄αυτή κρατά το ολέθριο γένος των γυναικών, της μεγάλης αυτής συμφοράς που κατοικεί μαζί με τους θνητούς άνδρες που δεν ταιριάζουν στην καταραμένη φτώχεια αλλά στον πλούτο. 
Όπως μέσα στα καλοσκεπασμένα μελίσσια οι μέλισσες τρέφουν τους κηφήνες, συντρόφους κακών έργων. Κι αυτές ολημερίς, μέχρι τη δύση του ήλιου πετούν γοργά και αποθέτουν τα λευκά  κεριά  τους,  ενώ  αυτοί  μένουν  μέσα  στις  θολωτές  κυψέλες  καταπίνοντας  τον  ξένο κόπο.  Τέτοιο  κακό  για  τους  θνητούς  άνδρες  έφτειαξε  ο  Δίας,  που  βροντά  από  ψηλά,  τις γυναίκες,  συντρόφους  κακών  έργων,  κι  έδωκε  άλλο  ένα  κακό  για  το  καλό  που  πήραν. Όποιος  αποφεύγει  τον  γάμο  και  τα  βάσανα  για  τη  φροντίδα  της  γυναίκας  και  δεν  θέλει  να παντρευτεί  και  να  φτάσει  στα  καταραμένα  γεράματα  χωρίς  να  έχει  κάποιον  να  τον γηροκομήσει,  τότε  δεν  θα  στερηθεί  το  βιός  του,  αλλά  μετά  το  θάνατό  του  θα  μοιραστούν την  περιουσία  του  μακρινοί  συγγενείς.  Όποιος  πάλι  του  ΄γραψε  η  μοίρα  να  παντρευτεί  και να  πάρει  σύντροφο  φρόνιμη  και  λογική,  και  τότε  σ’  όλη  του  τη  ζωή  θ’  αγωνίζεται  να ισοφαρίσει  το  κακό  με  το  καλό.  Όποιου  πάλι  του’  τυχε  γέννημα  ολέθριο,  ζει  έχοντας  στα στήθεια  του,  στη  ψυχή  και  στην  καρδιά  αβάσταχτο  πόνο,  που  είναι  κακό  αγιάτρευτο. Επειδή  δεν  είναι  δυνατό  να  ξεγελάσει  κανείς  το  νου  του  Δία,  ούτε  να  του  ξεφύγει,  έτσι ούτε  ο  γυιός  του  Ιαπετού,  ο  άκακος  Προμηθεύς.  Ξέφυγε  απ΄την  τρομερή  οργή  του,  και παρά  τη  σοφία  του,  εξαναγκάστηκε  να  τον  κρατούν  βαρειά  δεσμά.  Τον  Βριάρεω,  τον Κόττο  και  τον  Γύη,  τους  μίσησε  ο  πατέρας  τους  (ο  Ουρανός)  απ΄την  πρώτη  μέρα,  και  τους έδεσε  με  γερά  δεσμά,  φθονώντας  την  ασύγκριτη  ανδρεία  τους,  το  παρουσιαστικό  τους  και το  ανάστημά  τους  και  τους  έχωσε  μέσα  στην  πλατειά  γη.  Εκεί  κατοικούσαν  μέσα  στον πόνο,  βαθειά  στα  έσχατα  της  γης,  στα  πέρατα  της  μεγάλης  γης,  με  μεγάλο  πόνο  στη  ψυχή και  μαυρισμένη  την  καρδιά.  Αλλά  ο  γυιός  του  Κρόνου  και  οι  άλλοι  θεοί  που  γέννησε  η ομορφομάλλα  Ρέα  απ΄τον  έρωτα  του  Κρόνου,  ακολουθώντας  τη  συμβουλή  της  Γαίας,  τους ανέβασαν  πάλι  στο  φως.  Γιατί  αυτή  τους  εξιστόρησε  με  λεπτομέρεια  ότι  μόνο  μαζί  μ’ εκείνους  θα  έπαιρναν  τη  νίκη  και  τη  λαμπρή  δόξα. 
Γιατί πολεμούσαν για πολύ καιρό έχοντας βαρύ πόνο, συγκρουόμενοι μεταξύ τους σε δυνατές μάχες, οι Τιτάνες οι θεοί, κι όσοι γεννήθηκαν απ’ τον Κρόνο, οι μεν λαμπροί Τιτάνες απ’ τη ψηλή Όθρυ, οι δε θεοί οι δωρητές των αγαθών, που γέννησε η ομορφομάλλα Ρέα απ’ τον έρωτα του Κρόνου, απ’ τον Όλυμπο. Αυτοί τότε έχοντας ανάμεσα τους οργή που τους έτρωγε την καρδιά, πολεμούσαν συνεχώς δέκα ολόκληρα χρόνια, και δεν φαινόταν καμμιά λύση ή τέλος στη φοβερή έριδα, αλλά και για τους δυο το τέλος του πολέμου ήταν μακρυνό και αβέβαιο. Όταν όμως τους πρόσφεραν (στους Εκατόγχειρες) όλα τα απαραίτητα, νέκταρ και αμβροσία, αυτά που τρων’ οι θεοί, τότε στα στήθεια τους φούσκωσε η ρωμαλέα τους ψυχή. (Μόλις δοκίμασαν το νέκταρ και τη γλυκειά αμβροσία) τότε τους είπε ο πατέρας ανθρώπων και θεών: «Ακούστε με λαμπρά τέκνα της Γαίας και τ’ Ουρανού, για να σας πω όσα με προστάζει η ψυχή μέσα απ’ τα στήθεια μου. Πολύ καιρό τώρα πολεμούμε ολημερίς μεταξύ μας, οι Τιτάνες οι θεοί, κι όσοι γεννηθήκαμε απ’ τον Κρόνο, για τη νίκη και την επιβολή. Τώρα εσείς δείξτε τη μεγάλη ισχύ και τ’ ανίκητα χέρια σας στην τρομερή μάχη εναντίον των Τιτάνων, έχοντας στη μνήμη σας την άδολη αγάπη μας κι όσα έχετε πάθει, και πως απ΄τη δική μας θέληση ήλθατε πάλι στο φως, απ’ τ’ ανυπόφορα δεσμά σας μέσα στον ζόφο τον σκοτεινό». Έτσι είπε και του απάντησε αμέσως ο άψογος Κόττος: «Θεέ, δεν μας λες κάτι άγνωστο. Γνωρίζουμε ότι υπερέχεις στον νου και στη γνώση και πως προστατεύεις τους αθάνατους θεούς απ΄την παγωμένη κατάρα. Και πως χάρη στη γνώση σου γυιέ του Κρόνου βασιλιά, αναπάντεχα ήλθαμε πάλι εδώ λυμένοι απ’ τ’ αμείλικτα δεσμά μας, μέσα απ’ τον σκοτεινό ζόφο. Γι’ αυτό και τώρα, μ’ ανεπιφύλακτη ψυχή και με προσεκτική σκέψη, θ’ αγωνιστούμε για να επικρατήσεις στον φοβερό πόλεμο, πολεμώντας τους Τιτάνες σε σκληρές μάχες». ‘Ετσι είπε και τον επάινεσαν οι θεοί οι δωρητές των αγαθών, μόλις άκουσαν τα λόγια του. Κι η ψυχή τους ποθούσε περισσότερο τώρα τον πόλεμο παρά πριν. Κι όλοι, θεές και θεοί, σήκωσαν τη μέρα εκείνη μάχη που δεν θα τη ζήλευες, οι Τιτάνες οι θεοί κι όσοι γεννήθηκαν απ΄τον Κρόνο, τους οποίους ο Ζευς έφερε στο φως απ΄το υποχθόνιο Έρεβος, φοβεροί και δυνατοί, έχοντας ακατανίκητη ισχύ. Απ΄τους ώμους τους τινάζονταν εκατό χέρια κι απ΄τον ώμο του καθενός πενήντα κεφάλια ξεφύτρωναν στα στιβαρά μέλη τους. 
Και τότε στάθηκαν αντίκρυ στους Τιτάνες μέσα στη σκληρή μάχη, κρατώντας στα στιβαρά χέρια τους τεράστιους βράχους. Κι απ’ την άλλη, οι Τιτάνες πύκνωναν τις φάλλαγες τους γοργά κι έδειχναν και οι δυο πλευρές το μπορούσαν να κάνουν με την ισχύ των χεριών τους. Και βούιζε φοβερά τριγύρω ο απέραντος Πόντος, η γη σείστηκε δυνατά, κι ο αχανής Ουρανός αναστέναξε σαλεύοντας. Απ’ την ορμή των αθανάτων, ο ψηλός Όλυμπος σειόταν απ’ τις ρίζες, και βαρύς σεισμός έφτανε μέχρι τον ομιχλώδη Τάρταρο, απ΄το τρομερό ποδοβολητό κι απ’ τον απερίγραπτο κρότο που έκαναν οι φοβερές βολές που έριχναν. Κι έριχναν πικραμένοι βολές ο ένας στον άλλον, κι οι φωνές τους ακούγονταν μέχρι τον γεμάτο αστέρια ουρανό, καθώς κραύγαζαν. Ώσπου συγκρούστηκαν αλαλάζοντας τρομερά. Κι ο Δίας τότε, δεν μπορούσε να κρατήσει πια το μένος του, η ψυχή του πλημμύρισε μ’ ορμή, κι έδειξε σ’ όλους την παντοδυναμία του. Κατέβαινε απ΄τον Ουρανό κι απ’ τον Όλυμπο, ρίχνοντας ακατάπαυστα αστραπές, κι απ΄ το στιβαρό χέρι του έπεφταν συνέχεια οι κεραυνοί μαζί με βροντές και αστραπές, στροβιλίζοντας τη ιερή φλόγα. Και γύρω η ζωοδότρα γη, βογγούσε καθώς καιγόταν και τα μεγάλα δάση έτριζαν ζωσμένα απ΄τη φωτιά. Έβραζε η γη ολόκληρη και τα ρέματα του Ωκεανού κι η ακένωτη θάλασσα. Και καυτή πνοή τύλιγε τους χθόνιους Τιτάνες κι η φλόγα ανέβαινε μέχρι τον θείο αιθέρα, κι όσο δυνατοί κι αν ήταν τους τύφλωνε η κατάλευκη λάμψη του κεραυνού και της αστραπής. Και ζέστη πρωτόφαντη χύθηκε μέσα στο Χάος. Κι αυτό που έβλεπαν τα μάτια και άκουγαν τ’ αυτιά, ήταν σαν να έσμιγαν από πάνω η Γαία και ο πλατύς Ουρανός. Τέτοιος θα ήταν ο θόρυβος αν αυτή συντριβόταν κι αυτός έπεφτε από ψηλά. Τόσος ήταν ο κρότος καθώς συγκρούονταν οι θεοί. Και οι άνεμοι, παίρνοντας μέρος βουίζοντας, έσμιγαν το χώμα, τη σκόνη, τη βροντή, την αστραπή και τον φλογερό κεραυνό, και τα βέλη του μεγάλου Δία, και φέρναν τις ιαχές και τις πολεμικές κραυγές ανάμεσα τους. Και το τρομερό βουητό της μάχης σηκώθηκε απ’ τη μεγάλη σύγκρουση, κι ήταν ξεκάθαρη η δύναμη αυτών που γινόταν. Κι έγειρε η μάχη ενώ μέχρι αυτήν την ώρα, μένοντας στην ίδια θέση, χτυπιόταν σε φοβερές συγκρούσεις. Ανάμεσα στους πρώτους, ξεσήκωσαν άγρια μάχη ο Κόττος, ο Βριάρεως και ο Γύης, αχόρταγος για πόλεμο, οι οποίοι έρριξαν τρακόσιους βράχους, τον ένα πισ’ απ’ τον άλλον, με τα στιβαρά χέρια τους. Και με τις βολές τους σκέπασαν τους Τιτάνες και τους ξαπόστειλαν κάτω απ’ τη πλατειά γη και τους έδεσαν τα χέρια με πικρά δεσμά, όταν τους νίκησαν, κι ας είχαν γενναία ψυχή. Τόσο βαθειά μέσα στη γη όσο απέχει ο ουρανός απ΄τη γη (γιατί τόσο είναι απ’ τη γη μέχρι τον σκοτεινιασμένο Τάρταρο). Εννιά νύχτες κι εννιά μέρες χάλκινο αμόνι πέφτοντας απ’ τον ουρανό, φτάνει στη γη τη δεκάτη. Κι εννιά πάλι νύχτες κι εννιά μέρες χάλκινο αμόνι πέφτοντας απ΄τη γη τη δεκάτη θα φθάσει στο Τάρταρο. Τριγύρω τον περιζώνει χάλκινος φραγμός και γύρω απ΄τον λαιμό του χύνεται η νύχτα με τρεις σειρές από σκοτάδι. Κι από πάνω φυτρώνουν οι ρίζες της γης και της ακένωτης θάλασσας. Εκεί ‘ναι καταχωνιασμένοι οι Τιτάνες οι θεοί, κάτω απ΄τον ομιχλώδη ζόφο, απ΄τη θέληση του Δία που μαζεύει τα νέφη, (σε τόπο μουχλιασμένο, στα έσχατα της πελώριας γης). Να βγουν είναι αδύνατο, γιατί ο Ποσειδώνας τοποθέτησε χάλκινες πύλες και τείχος το περιτριγυρίζει από παντού. Εκεί κατοικούν ο Γύης, ο Κόττος και ο γενναιόψυχος Βριάρεως, φύλακες πιστοί του Δία που κρατά την ασπίδα. 
Πηγή : Πηγές  κειμένων: http://www.theogonia.gr/cosmogonia/isiodos.htm http://www.hellenicpantheon.gr/filosofia.htm 
(Επιμέλεια  :  Αθανάσιος  Γιάννης,  Leipzig,  Germany,  Σεπτέμβριος  2010)   

Θεογονία του Ησιόδου (Μέρος Β) - Η γέννηση των Ολυμπίων θεών και η συμπεριφορά του Προμηθέα

Κι εκεί κρατήθηκε στον τόπο των Αρίμων, κάτω απ’ τη γη η ολέθρια Έχιδνα, η αθάνατη νύμφη που δεν γερνά ποτέ. Λένε ότι ο φοβερός, ο ανόσιος και ο άνομος Τυφώνας έσμιξε ερωτικά μ’ αυτήν την παιχνιδομάτα κόρη κι αυτή αφού έμεινε έγκυος, γέννησε σκληρόκαρδους γυιούς. Γέννησε πρώτο τον Όρθρο, τον σκύλο του Γηρυόνη. Δεύτερο γέννησε τον ακαταμάχητο, τον ακατανόμαστο, τον σαρκοβόρο Κέρβερο, τον σκύλο του Άδη τον χαλκόφωνο, με τα πενήντα κεφάλια, ανήλεο και κρατερό. Τρίτη γέννησε την Λερναία Ύδρα που ο νους της ήταν πάντα στο κακό, την οποία ανάθρεψε η λευκοχέρα Ήρα με ασίγαστη οργή για τον ισχυρό Ηρακλή. Αυτήν όμως τη θανάτωσε με το αλύπητο χάλκινο σπαθί του ο γυιός του Δία, απ’ τη γενιά του Αμφιτρύωνα, ο Ηρακλής μαζί με τον πολεμοχαρή Ιόλαο και τη συμπαράσταση της Αθηνάς που δίνει τα λάφυρα. Κι ακόμη γέννησε τη φοβερή, την τεράστια Χίμαιρα, τη γοργοπόδαρη και δυνατή, που αναπνέει ακατάσχετη φωτιά. Είχε τρία κεφάλια, το ένα λιονταριού, με τη λαμπερή ματιά, το άλλο γίδας και το άλλο φιδιού, δράκοντα τρομερού. (Μπροστά το λιοντάρι, πίσω το φίδι και στη μέση η γίδα απέπνεαν φλογερή φωτιά). Αυτήν τη σκότωσε ο Πήγασος και ο ανδρείος Βελλερεφόντης. Επίσης σμίγοντας με τον Όρθρο γέν- νησε την ολέθρια Φίκα (Σφίγγα), την καταστροφή για τον λαό του Κάδμου, και τον Λέοντα της Νεμέας που ανάθρεψε η Ήρα, η τιμημένη ομοκρέβατη του Δία και τον φώλιασε στους λόφους της Νεμέας, για τους ανθρώπους συμφορά. Εκεί έμενε και κατέστρεφε τους ανθρώπους κυριαρχώντας στον Τρητό και στον Απέσαντα. Αλλά κι αυτόν τον νίκησε η ισχύς του Ηρακλή. Και τέλος η Κητώ σμίγοντας ερωτικά με τον νεότατο Φόρκυ, γέννησε ένα τρομερό φίδι, που στα σκοτεινά βάθη της γης, στην άκρη του κόσμου, φυλάει τα ολόχρυσα μήλα. Αυτή λοιπόν είναι η γενιά της Κητούς και του Φόρκυ. Και η Τηθύς γέννησε στον Ωκεανό τους στροβιλι- στούς ποταμούς, τον Νείλο, τον Αλφειό, τον βαθυστρόβιλο Ηριδανό, τον Στρυμόνα, τον Μαίανδρο, τον ομορφορρέματο Ίστρο, τον Φάση, τον Ρήσο, τον Αχελώο με τις ασημένιες δίνες, τον Νέσσο, τον Ρόδιο, τον Αλιάκμονα, τον Επτάπορο, τον Γρανικό, τον Αίσηπο, τον θεϊκό Σιμόεντα, τον Πηνειό, τον Έρμο, τον ομορφόροο Κάϊκο, τον μέγα Σαγγάριο, τον Λάδωνα, τον Παρθένιο, τον Εύηνο, τον Άρδησκο και τον θεϊκό Σκάμανδρο. Και γεννά την ιερή γενιά των θυγατέρων του, που απ’ τον Δία τους Έλαχε το έργο ν’ αναθρέψουν τους νέους με τη βοήθεια του άρχοντα Απόλλωνα και των Ποταμών, την Πειθώ, την Αδμήτη, την Ιάνθη, την Ηλέκτρα, τη Δωρίδα, την Πρυμνώ, τη θεϊκή Ουρανία, την Ιππώ, την Κλυμένη, τη Ρόδεια, την Πασιθόη, την Πληξαύρη, τη Γαλαξαύρη, τη γλυκειά Διώνη, τη Μηλόβοσι, τη Θόη, την όμορφη Πολυδώρη, την Κερκηίδα με το όμορφο παράστημα, τη γλυκειά Πλουτώ, τη μεγαλομάτα Περσηίδα, την Ιάνειρα, την Ακάστη, τη Ξάνθη, την Πετραία, την ερωτική Μενεσθώ, την Ευρώπη, τη Μήτιδα, την Ευρυνόμη, την Τελεστώ με τα βαθυκίτρινα πέπλα, τη Χρυσηϊδα, την Ασία, τη λαχταριστή Καλυψώ. την Ευδώρη, την Τύχη, την Αμφιρώ, την Ωκιρόη και τη Στύγα που είναι η ανώτερη απ’ όλες. Αυτές λοιπόν γεννήθηκαν πρώτες οι θυγατέρες του Ωκεανού και της Τηθύος, αλλά υπάρχουν και πολλές άλλες. Γιατί υπάρχουν τρεις χιλιάδες ομορφοπόδαρες Ωκεανίδες που είναι σκορπισμένες στη γη και στα βάθη των λιμνών και φροντίζουν όλους το ίδιο, τα λαμπρά τέκνα θεαινών. Υπάρχουν κι άλλοι τόσοι ποταμοί που τρέχουν με βουητό, γυιοί του Ωκεανού που γέννησε η σεβαστή Τηθύα. Για θνητό άνθρωπο είναι δύσκολο να πει όλα τα ονόματά τους. Τα γνωρίζουν όσοι κατοικούν τριγύρω τους. Κι η Θεία αφού αναγκάστηκε, έσμιξε ερωτικά, με τον Υπερίωνα και γέννησε τον μέγα Ήλιο, τη λαμπρή Σελήνη και την Αυγή που φέρνει το φως σ’ όλους πάνω στη γη και στους αθάνατους θεούς που κατέχουν τον πλατύ Ουρανό. Ενώ η Ευρυβία, η σεβαστή θεά, σμίγοντας ερωτικά με τον Κρίο, γέννησε τον Αστραίο, τον Πάλλαντα, και τον Πέρση που ξεπερνά όλους σε γνώση. 
Και η Ηώ με τον Αστραίο, γέννησε τους ανέμους τους σκληρόκαρδους, τον Ζέφυρο που φέρνει ξαστεριά, τον γρηγοροκίνητο Βοριά και τον Νότο, αφού θεά πλάγιασε ερωτικά με θεό. Μετά η Ηριγένεια (Ηώ) γέννησε τον αστέρα Εωσφόρο και τα λαμπρά αστέρια που στεφανώνουν τον Ουρανό. Η Στύγα, η κόρη του Ωκεανού, σμίγοντας με τον Πάλλαντα γέννησε στο παλάτι τον Ζήλο και την ομορφοπόδαρη Νίκη. Επίσης γέννησε το Κράτος και τη Βία, ξακουστά παιδιά. Μακρυά απ’ τον Δία δεν υπάρχει γι’ αυτά ούτε σπίτι, ούτε μέρος να σταθούν, ούτε ο δρόμος που να μη τους οδηγεί ο θεός. Και πάντα κάθονται πλαϊ στον βροντερό Δία. Έτσι απεφάσισε η Στύγα η αθάνατη Ωκεανίδα τη μέρα που ο αστραποβόλος Ολύμπιος κάλεσε όλους τους αθάνατους θεούς στον ψηλό Όλυμπο και είπε πως όποιος απ΄ τους θεούς μαχόταν τους Τιτάνες μαζί του, δεν θα έχανε κανένα αξίωμα που είχε πριν, μέσα στους αθάνατους θεούς. Και είπε πως όποιος είχε μείνει χωρίς τιμή και αξίωμα απ’ τον Κρόνο, θα έπαιρνε τιμές και αξιώματα όπως ήταν δίκαιο. Πρώτη λοιπόν έφθασε στον Όλυμπο η αθάνατη Στύγα μαζί με τα παιδιά της, ακούγοντας τη συμβουλή του αγαπημένου της πατέρα. Κι ο Ζευς την τίμησε δίνοντάς της περίσσια δώρα. Γιατί όρισε αυτή να είναι των θεών ο μεγαλύτερος όρκος. Και τα παιδιά της να μένουν πάντα μαζί του. Κι όπως τα υποσχέθηκε έτσι ακριβώς τα εκτέλεσε. Γιατί αυτός εξουσιάζει και βασιλεύει. Η Φοίβη ήλθε στο κρεββάτι του πολυπόθητου Κοίου και από έρωτα θεάς με θεό έμεινε έγκυος και γέννησε τη Λητώ με τα γαλάζια πέπλα, πάντα γλυκειά, γλυκειά απ’ την πρώτη μέρα, που είναι η πιο καταδεκτικιά μέσα στον Όλυμπο και τρυφερή στους ανθρώπους και στους αθάνατους θεούς. Γέννησε και την Αστερία με το ωραίο όνομα που κάποτε ο Πέρσης την οδήγησε στο μεγάλο παλάτι του να γίνει η αγαπημένη του σύντροφος. Κι αυτή έμεινε έγκυος και γέννησε την Εκάτη, που αυτήν πάνω απ’ όλους τίμησε ο Ζευς, ο γυιός του Κρόνου και της χάρισε λαμπρά δώρα να ορίζει απ’ τη γη και απ’ την ακένωτη θάλασσα. Αλλά και στον γεμάτο αστέρια Ουρανό πήρε αξίωμα και τιμάται πιο πολύ απ’ όλους τους αθάνατους θεούς. Γιατί και μέχρι τώρα όποιος άνθρωπος στη γη προσφέρει κατά τη συνήθεια, εξιλαστήρια θυσία προσκαλεί την Εκάτη. Κι εύκολα η θεά δείχνει την εύνοιά της σ’ αυτόν που δέχτηκε την προσευχή του και του χαρίζει ευτυχία, γιατί έχει τη δύναμη. Επειδή όσοι γεννήθηκαν απ’ τη Γαία και τον Ουρανό κι έχουν κάποιο αξίωμα, σ’ όλους αυτούς έχει μερδικό. Κι ούτε σε τίποτα ο γυιός του Κρόνου την εξεβίασε, ούτε της στέρησε ό,τι της είχε λάχει μέσα στους πρωτύτερους θεούς τους Τιτάνες, αλλά κατέχει ότι απ’ την αρχή ήταν το μερδικό της, μερίδιο στη γη, στον ουρανό και στη θάλασσα. Και δεν τιμήθηκε λιγότερο η θεά επειδή ήταν μοναχοπαίδι, αντίθετα πολύ περισσότερο γι’ αυτό την τιμά ο Ζευς. Αυτόν που θέλει τον βοηθά πολύ και τον ωφελεί. Στις δίκες κάθεται πλάι στους σεβαστούς βασιλιάδες, και στις συνελεύσεις του λαού προβάλλει αυτόν που θέλει. Κι όταν ζώνονται τ’ άρματα οι άνδρες για τον φονικό πόλεμο, κι εκεί η θεά βοηθά όποιους θέλει και πρόθυμα δίνει τη νίκη και προσφέρει τη δόξα. Κι είναι καλή όταν παραβγαίνουν άνδρες σε αγώνα κι εκεί τους βοηθά και τους ωφελεί. Κι αυτός που θα νικήσει με ισχύ κι επιμονή, το ωραίο έπαθλο πρόθυμα και με χαρά παίρνει κάνοντας τους γονιούς του περήφανους. Αλλά και μέσα στους ιππείς βοηθά όποιον θέλει. Κι αυτούς που δουλεύουν στη γαλάζια ανεμοδαρμένη θάλασσα, και προσεύχονται στην Εκάτη και τον Γαιοσείστη (Ποσειδώνα), εύκολα η δοξασμένη θεά τους φέρνει μεγάλη ψαριά, αλλά κι εύκολα την εξαφανίζει, αν το θελήσει, κι ας φαίνεται δικιά τους (η ψαριά). Κι είναι καλή στους στάβλους όπου πληθαίνει τα ζώα μαζί με τον Ερμή. Τα κοπάδια των γελαδιών, τα πλατιά κοπάδια των γιδιών και τα κοπάδια με τα πυκνόμαλλα αρνιά, αν θέλει τα λίγα τα αυξάνει και τα πολλά τα ελαττώνει. Έτσι λοιπόν, αν η μάνα της την έκανε μοναχοπαίδι, ανάμεσα σ’ όλους τους αθάνατους τιμάται μ’ αξιώματα. Μα κι ο γιος του Κρόνου την όρισε τροφό των νέων, που μαζί της ανοίγουν τα μάτια τους στο φως της ολοφώτιστης Αυγής. Έτσι απ’ την αρχή ήταν τροφός των νέων και είχε αυτές τις τιμές. 
Η Ρέα εξαναγκασμένη από τον Κρόνο, του γέννησε τέκνα δοξασμένα, την Εστία, τη Δήμητρα, την Ήρα με τα χρυσά πέδιλα, τον δυνατό Άδη που κατοικεί στο παλάτι του κάτω απ’ τη γη κι έχει ανελέητη καρδιά, τον βροντερό Γαιοσείστη και τον σοφό Δία, πατέρα θεών και ανθρώπων που τραντάζει την πλατειά γη με την βροντή του. Κι αυτούς τους κατάπινε ο μέγας Κρόνος μόλις ο καθένας κατέβαινε απ’ την ιερή κοιλιά της μάνας του στα γόνατα της. Φοβόταν μήπως κάποιος απ’ τους δοξασμένους Ουρανίωνες του έπαιρνε το βασιλικό αξίωμα μέσα στους αθάνατους. Γιατί είχε μάθει απ’ την Γαία και τον γεμάτο αστέρια Ουρανό ότι ήταν γραφτό να ηττηθεί κάποτε απ’ το παιδί του, παρ’ όλο που ο ίδιος ήταν ισχυρός –απ’ το θέλημα του μεγάλου Δία. Έτσι παραφύλαγε με άγρυπνα μάτια και κατάπινε τα παιδιά του. Τη Ρέα όμως την κατείχε αβάσταχτος πόνος. Αλλ’ όταν ήταν για να γεννήσει τον Δία, τον πατέρα θεών και ανθρώπων, τότε παρακαλούσε τους αγαπημένους της γονείς, τη Γαία και τον γεμάτο αστέρια Ουρανό, να σκεφτούν ένα τρόπο για να γεννήσει κρυφά τον αγαπημένο της γυιό, για να πάρει εκδίκηση για τον πατέρα του και τα παιδιά του, που τα κατάπινε ο δόλιος Κρόνος. Αυτοί άκουσαν με μεγάλη προσοχή την αγαπημένη τους θυγατέρα, πείστηκαν και της αφιέρωσαν όσα ήταν πεπρωμένο να συμβούν γύρω απ’ τον βασιλιά Κρόνο και τον γυιό με την ατρόμητη ψυχή. Την έστειλαν λοιπόν στη Λύκτο, τον πλούσιο τόπο της Κρήτης, όταν επρόκειτο να γεννήσει το τελευταίο απ’ τα παιδιά της, τον μεγάλο Δία. Και τον δέχτηκε η πελώρια Γαία μέσα στην πλατειά Κρήτη, να τον θρέψει και να τον φροντίζει. Εκεί, μέσα στο σκοτάδι της γρήγορης Νύχτας, τον έφερε πρώτα στη Λύκτο και τον έκρυψε με τα χέρια της σε απάτητο άντρο, στα βάθη της ιερής γης, στο πυκνοδασωμένο Αιγαίο βουνό. Και στον γυιό του Ουρανού, τον μεγάλο άνακτα, τον πρώτο βασιλιά ανάμεσα στους θεούς, σπαργάνωσε μια μεγάλη πέτρα. Κι εκείνος αρπάζοντας την στα χέρια του, την έριξε ο δύστυχος στην κοιλιά του. Δεν του πέρασε απ’ το μυαλό του πως έμενε πίσω αντί για πέτρα ο γυιός του, ανίκητος και χωρίς να πολυσκοτίζεται, που έμελλε γρήγορα με την ισχύ και τα χέρια του να τον νικήσει, να του πάρει τα αξιώματα και να βασιλέψει ανάμεσα στους αθάνατους. Έπειτα, γρήγορα μεγάλωναν η ορμή και τα λαμπρά μέλη αυτού του άρχοντα. Και με το κύλισμα του χρόνου (ξεγελασμένος από τις παμπόνηρες συμβουλές της Γαίας), τον γόνο του ανέβασε από μέσα του ο μέγας Κρόνος, ο πανούργος, νικημένος απ΄την επινοητικότητα και την ισχύ του γυιού του. Πρώτα εξέμεσε την πέτρα που είχε κατα- πιεί τελευταία και την οποία ο Ζευς τη στήριξε στην πλατειά γη, στην αγία Πυθώνα, στις πλαγιές του Παρνασσού, σημάδι για το μέλλον να το θαυμάζουν οι θνητοί άνθρωποι. (Κι έλυσε τους αδελφούς του πατέρα του, τους Ουρανίδες, απ’ τα μαύρα δεσμά που τους είχε δέσει ο πατέρας τους, μέσα στην παραφροσύνη του. Κι αυτοί δε λησμόνησαν τη χάρη της ευεργεσίας και του έδωσαν τη βροντή, τον κεραυνό που όλα τα καίει και την αστραπή, που πριν τα έκρυβε η πελώρια Γαία. Μ’ αυτά βασιλεύει (ο Δίας) στους θνητούς και στους αθάνατους θεούς). Κι ο Ιαπετός πήρε την κόρη, την Ωκεανίδα με τους όμορφους αστραγάλους, την Κλυμένη και μαζί της ανέβηκε στο ίδιο κρεβάτι. Κι αυτή του γέννησε τον Άτλαντα, γυιό με ατρόμητη ψυχή. Και γέννησε και Τον υπερφίαλο Μενοίτιο, τον εύστροφο και επινοητικό Προμηθέα, και τον μπερδεμένο Επιμηθέα, που έκανε απ’ την αρχή μεγάλο κακό στους άνδρες που τρέφονται με ψωμί. Γιατί πρώτος δέχτηκε την παρθένα γυναίκα που έπλασε ο Δίας. Τον αυθάδη Μενοίτιο ο Δίας που τα βλέπει όλα, τον γκρέμισε στο Έρεβος, χτυπώντας τον με τον κεραυνό που βγάζει καπνούς, για την ασέβειά και την υπεροπτική δύναμή του. Ο Άτλας υποχρεώθηκε από μεγάλη ανάγκη να κρατά τον πλατύ ουρανό, στα πέρατα της γης, μπροστά στις Εσπερίδες με την καθάρια φωνή, όρθιος, με το κεφάλι του και με τ’ ακούραστα χέρια του. Γιατί αυτή τη μοίρα του όρισε ο σοφός Ζευς. Τον Προμηθέα με τις πολλές ιδέες, τον έδεσε με άλυτα και βασανιστικά δεσμά τυλίγοντας κολώνα στη μέση και ξεσηκώνοντας εναντίον του αετό με μακρυά φτερά. Κι αυτός του έτρωγε το αθάνατο συκώτι, αλλ’ αυτό ξαναγινόταν το ίδιο τη νύχτα, όσο είχε φάει τη μέρα το όρνιο με τα μακρυά φτερά. Κι αυτό το σκότωσε ο Ηρακλής, ο γενναίος γυιός της ομορφοστράγαλης Αλκμήνης, και λύτρωσε απ’ τη φρικτή αυτή αρρώστεια τον γυιό του Ιαπετού και τον λευτέρωσε απ’ το μαρτύριο, μα όχι χωρίς τη θέληση του Ολύμπιιου Δία, που βασιλεύει ψηλά, γιατί ήθελε να δοξαστεί περισσότερο από πριν ο Θηβογεννημένος Ηρακλής, πάνω στην πολυθρέφτα γη. Με τέτοια φροντίδα τίμησε τον δοξασμένο γυιό του και παρά την οργή του σταμάτησε την πίκρα που είχε πριν επειδή συναγωνιζόταν (ο Προμηθέας) τον παντοδύναμο γυιό του Κρόνου. Γιατί τότε που θεοί και θνητοί άνθρωποι, στη Μηκώνη τακτοποιούσαν τις σχέσεις μεταξύ τους, τότε (ο Προμηθέας) μοίρασε ένα μεγαλόσωμο βόδι με χαρά, θέλοντας να ξεγελάσει την κρίση του Δία. Στο μεν ένα έβαλε τα παχιά εντόσθια και τα κρέατα μέσα στο λίπος και τα σκέπασε με την κοιλιά του βοδιού. Στο άλλο τοποθέτησε με μεγάλη πονηριά τα άσπρα κόκκαλα του βοδιού και τα ακούμπησε κάτω αφού τα σκέπασε με λευκό λίπος. 
Πηγή : Πηγές  κειμένων: http://www.theogonia.gr/cosmogonia/isiodos.htm http://www.hellenicpantheon.gr/filosofia.htm 
(Επιμέλεια  :  Αθανάσιος  Γιάννης,  Leipzig,  Germany,  Σεπτέμβριος  2010)