Ελληνική ιστορία και προϊστορία

Ελληνική ιστορία και προϊστορία
Ελληνική ιστορία και προϊστορία

Παρασκευή 21 Αυγούστου 2026

Οι δέκα κορυφαίες μάχες της ιστορίας στην περιοχή των Θερμοπυλών

Οι Θερμοπύλες είναι παραθαλάσσιο πέρασμα, στην Ελλάδα. Η περιοχή έχει πάρει το όνομά της από κοντινές πηγές θερμού νερού και από τα στενά και δύσβατα περάσματα από τα οποία μπορούσε να πλησιάσει κανείς την περιοχή, τις πύλες, οι οποίες ήταν η Ανατολική, η Μεσαία και η Δυτική. Το όνομα αυτό φαίνεται να το έχει πάρει από τον μυθικό ήρωα Ηρακλή, ο οποίος έπεσε στα νερά των πηγών για να απαλλαγεί από τους πόνους που του είχε δημιουργήσει ο δηλητηριασμένος χιτώνας του Νέσσου που είχε κολλήσει στο σώμα του. Από τότε βγαίνουν οι αναθυμιάσεις από τις πηγές. Το πέρασμα οδηγεί από τη Λοκρίδα στη Θεσσαλία, ανάμεσα από το όρος Οίτη και τον Μαλιακό κόλπο. Για τους Αρχαίους Έλληνες ο χώρος αυτός ήταν ιερός. Εκεί υπήρχε και μια διπλή πηγή αφιερωμένη στην Περσεφόνη - η Σκυλλία πηγή, στους πρόποδες της χαράδρας, δίπλα στην Μεσαία Πύλη, το πιο στενό μέρος των Θερμοπυλών. Τον καιρό του Λεωνίδα, το 480 π.Χ., το πέρασμα ήταν ένα στενό μονοπάτι (περίπου 12 μέτρα πλάτος) κάτω από το λόφο, το οποίο επιχείρησαν να εκμεταλλευτούν στρατηγικά οι Έλληνες στρατιώτες για να εμποδίσουν τον υπεράριθμο περσικό στρατό. Σήμερα το πέρασμα των Θερμοπυλών φτάνει από 1,5 έως και 3 χιλιόμετρα πλάτος, εξαιτίας των αποθέσεων στις εκβολές του Σπερχειού. Οι θερμές πηγές, από τις οποίες έχει πάρει το όνομα του το πέρασμα, υπάρχουν ακόμη στις παρυφές του λόφου.

1) Η Μάχη των Θερμοπυλών έγινε το 480 π.Χ. (παράλληλα με τη ναυμαχία του Αρτεμισίου) μεταξύ των Ελλήνων και των Περσών, κατά την δεύτερη περσική εισβολή στην Ελλάδα. Η μάχη των Θερμοπυλών αποτελεί μια από τις πιο γνωστές και σημαντικές μάχες στην Ιστορία. Οι Έλληνες αποφάσισαν να πολεμήσουν στις Θερμοπύλες και στο Αρτεμίσιο για να σταματήσουν την προώθηση των Περσών στη Βοιωτία - κατά τον Τομ Χόλλαντ, «αν οι Έλληνες άντεχαν ακόμα μερικές μέρες, οι Πέρσες θα είχαν αναγκαστεί να υποχωρήσουν λόγω έλλειψης φαγητού και νερού». Η μάχη των Θερμοπυλών, κατά τους σύγχρονους ιστορικούς, έληξε με νίκη των Περσών, αν και υπέστησαν περισσότερες απώλειες από τους Έλληνες. Η μάχη των Θερμοπυλών, σύμφωνα με ιστορικούς, έδωσε την ευκαιρία στους Αθηναίους και στον ελληνικό στόλο να προετοιμαστούν κατάλληλα για τη ναυμαχία της Σαλαμίνας. Οι Θερμοπύλες απέκτησαν τεράστια φήμη καθώς ενέπνευσαν τις επόμενες γενιές με το παράδειγμα των λίγων και ανδρείων στρατιωτών του Λεωνίδα. Όπως αναφέρει ο Michel de Montaigne, «οι μετέπειτα νίκες των Ελλήνων και η δόξα τους δεν μπορούν να συγκριθούν με την δοξασμένη πτώση του Λεωνίδα και των ανδρών του». Απ' την άλλη, οι Θερμοπύλες αποτελούν παράδειγμα ηρωϊσμού των ελεύθερων ανδρών που υπερασπίζονται την πατρίδα τους και την ελευθερία τους - ο Χάνσον αναφέρει ότι «η ελευθερία ήταν η κύρια ιδέα για τους Έλληνες και οδήγησε στην αντίσταση τους στις Θερμοπύλες, στη Σαλαμίνα και στις Πλαταιές». Όσον αφορά τον στρατιωτικό τομέα, οι Θερμοπύλες έδειξαν την ύψιστη στρατιωτική εκπαίδευση των Σπαρτιατών καθώς και την ορθή εκμετάλλευση της διαμόρφωσης του εδάφους.

2) Η Μάχη της Ηράκλειας των Θερμοπυλών διεξήχθη το 323 π.Χ. μεταξύ των Μακεδόνων και του αντιμακεδονικού συνασπισμού πόλεων - κρατών, με επικεφαλής τους Αθηναίους, στο στενό των Θερμοπυλών, κατά τη διάρκεια του Λαμιακού Πολέμου. Όταν ο Αντίπατρος πληροφορήθηκε το ξέσπασμα του πολέμου απο τον αντιμακεδονικό συνασπισμό, ζήτησε (με αγγελιοφόρους) βοήθεια από τον Κρατερό και τον Φιλώτα, που ήταν στην Ασία επικεφαλής ενός στρατού με πάνω από 10.000 άνδρες αριθμητική δύναμη. Λαμβάνοντας, όμως, νέα της προόδου του πολέμου και συνειδητοποιώντας ότι δεν μπορούσε απλά να περιμένει τις ενισχύσεις αυτές να φθάσουν, προωθήθηκε στη Θεσσαλία με 13.000 πεζούς και 600 ιππείς, αφήνοντας τον Σήππα διοικητή της Μακεδονίας. Αλλά οι Θεσσαλοί, που στην αρχή υποστήριζαν τους Μακεδόνες, άλλαξαν πλευρά και πήγαν με την πλευρά του αντιμακεδονικού συνασπισμού, υπό το Λαοσθένη, και κατέλαβαν το στενό των Θερμοπυλών, υπερέχοντας σημαντικά αριθμητικά από τους Μακεδόνες του Αντίπατρου. Ο Αντίπατρος, στη μάχη που έγινε στην περιοχή της Ηράκειας, παρά το σημερινό Μώλο, νικήθηκε, αλλά επειδή δεν μπορούσε να υποχωρήσει στη Μακεδονία, εφόσον ο αντιμακεδονικός συνασπισμός, με τη συμμετοχή και των Θεσσαλών, υπερείχε σε ιππικό, κλείστηκε στην πόλη της Λαμίας, οπότε ακολούθησε η Πολιορκία της Λαμίας.

3) Η μάχη των Θερμοπυλών εναντίον των Γαλατών 279 Π.Χ. Την επομένη οι Γαλάτες έφτασαν ενώπιον των συνασπισμένων Ελλήνων στην ιερή τοποθεσία των Θερμοπυλών και αμέσως επιτέθηκαν με φανατισμό, αλλά ασύντακτα, εκβάλλοντας φοβερές πολεμικές ιαχές. Οι Έλληνες τους περίμεναν σε σχηματισμό φάλαγγας, σε απόλυτη σιγή. Οι Έλληνες ψιλοί υποστήριζαν τους βαριά οπλισμένους βάλλοντας κατά του εχθρικού πλήθους με τόξα και σφενδόνες και εκτοξεύοντας ακόντια. Το ιππικό αμφοτέρων των αντιπάλων δεν πολέμησε λόγω της διαμόρφωσης του εδάφους, όπως αναφέρει ο Παυσανίας στα Φωκικά του. Οι Γαλάτες υστερούσαν σε οπλισμό των Ελλήνων καθώς οι ασπίδες τους ούτε επαρκή προστασία τους παρείχαν, ούτε τη δυνατότητα συνασπισμού, αλλά μάχονταν φανατικά, εκτοξεύοντας πρώτα ακόντια και κατόπιν εφορμώντας με τις μακριές τους σπάθες. Πολεμούσαν φανατισμένα, φτάνοντας στο σημείο να αφαιρούν από τα σώματά τους τα βέλη και τα ακόντια που τους είχαν τρυπήσει και ρίχνοντάς τα πίσω στους Έλληνες. Στο μεταξύ τα αθηναϊκά πλοία είχαν πλησιάσει όσο περισσότερο μπορούσαν στην ακτή και οι επιβάτες τους έπλητταν τους Γαλάτες με κάθε διαθέσιμο εκηβόλο όπλο. Ύστερα από σειρά άγριων επιθέσεων που τους στοίχησαν ποταμούς αίματος, οι Γαλάτες υποχρεώθηκαν να υποχωρήσουν ενώπιον της ακατάβλητης ισχύος της των Ελλήνων φάλαγγας. Υποχώρησαν μάλιστα τόσο άτακτα που πολλοί ποδοπατήθηκαν από τους συμπολεμιστές τους και είχαν φρικτό τέλος. Άλλοι έπεσαν στα γύρω έλη και χάθηκαν επίσης. Από τους Έλληνες διακρίθηκαν κυρίως οι Αθηναίοι. Γενναιότερος όλων αναδείχθηκε ο νεαρός Κυδίας που έπεσε ηρωικά μαχόμενος. Μαζί με τον Κυδία σκοτώθηκαν άλλοι 39 μόλις Έλληνες έναντι χιλιάδων βαρβάρων. 

Οι ακριβείς απώλειες των Γαλατών δεν ήταν δυνατό να εξακριβωθούν, πάντως. Επτά ημέρες μετά την μάχη γαλατικό τμήμα επιχείρησε να ανέβει το όρος Οίτη αλλά αποκρούστηκε από τους Έλληνες υπό τον Τελέσαρχο, ο οποίος όμως έπεσε στη μάχη. Ενώπιον του αδιεξόδου ο Βρέννος απέσπασε ένα σώμα 40.000 ανδρών υπό τους Ορεστόριο και Κομβούτι, το οποίο διέταξε να επιτεθεί στη γη των Αιτωλών ώστε αυτοί να υποχρεωθούν να υποχωρήσουν από τις Θερμοπύλες εξασθενώντας τις ελληνικές δυνάμεις. Μετά από αυτό οι Αιτωλοί πράγματι υποχώρησαν από τις Θερμοπύλες και αφού συγκέντρωσαν ακόμα και τους γέρους, τις γυναίκες και τα παιδιά επιτέθηκαν στους βαρβάρους στη θέση Κοκκάλια (Παλαιοχώρι Τυμφρηστού) και τους αφάνισαν. Πάνω από 20.000 Γαλάτες τεμαχίστηκαν από τους διψώντες εκδίκηση Έλληνες. Οι υπόλοιποι βάρβαροι ταπεινωμένοι ενώθηκαν με τις δυνάμεις του Βρέννου. Στο μεταξύ ο Βρέννος πληροφορήθηκε την ύπαρξη του μονοπατιού από το οποίο πέρασαν και οι Πέρσες το 480 π.Χ. και κινήθηκε προς περικύκλωση των Ελλήνων στις Θερμοπύλες. Οι Φωκείς που και πάλι φρουρούσαν το πέρασμα πολέμησαν ηρωικά, αλλά δεν μπορούσαν να συγκρατήσουν το πλήθος των εχθρών, έτσι αποσύρθηκαν προς τα κάτω, ειδοποιώντας τους άλλους Έλληνες στις Θερμοπύλες. Έτσι ο συνασπισμένος ελληνικός στρατός επιβιβάστηκε στα πλοία των Αθηναίων και απομακρύνθηκε με ασφάλεια, χωρίς απώλειες.

4) Η Δεύτερη Μάχη των Θερμοπυλών το 191 π.Χ Π.Χ. ήταν η πρώτη μεγάλη μάχη πεδίου του Ρωμαιο-Συριακού Πολέμου . Ο ρωμαϊκός στρατός υπό τον ύπατο Μάνιο Ακίλιο Γκλάμπριο θριάμβευσε επί των συμμαχικών στρατευμάτων του Σελευκίδη βασιλιά Αντίοχου Γ '. και την Αιτωλική Ομοσπονδία. Η νίκη των Ρωμαίων στις Θερμοπύλες αποφάσισε την πρώτη φάση του Ρωμαιο-Συριακού Πολέμου, δηλαδή τον αγώνα για επικράτηση στην Ελλάδα, υπέρ τους. Ο Αντίοχος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει όλες τις βάσεις στην Ελλάδα, καθώς αυτές δεν μπορούσαν πλέον να αμυνθούν. Οι Αιτωλοί, που προηγουμένως ήταν οι μόνοι σημαντικοί σύμμαχοι των Σελευκιδών, βρίσκονταν υπό πίεση από αυτό το σημείο και μετά, καθώς τα στρατεύματά τους είχαν αποκοπεί από τις μονάδες των Σελευκιδών. Με τη νίκη τους, οι Ρωμαίοι είχαν επίσης χρόνο να φέρουν περαιτέρω ενισχύσεις για την επίθεση στα εδάφη του Αντιόχου στη Μικρά Ασία. Τέλη 190 π.Χ Τελικά νίκησαν τον Σελευκίδη βασιλιά στη Μάχη της Μαγνησίας, με την οποία η Ρώμη κέρδισε ηγεμονία σε ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου.
5) Σχετική με τις γοτθικές επιδρομές στην Ελλάδα, είναι και η, άγνωστη ως τώρα, μάχη των Θερμοπυλών που έγινε τον 3ο αιώνα Μ.Χ.. Οι Γότθοι, μετά την αποτυχία τους να καταλάβουν τη Θεσσαλονίκη, αποφάσισαν να κατέβουν προς το νότο, σε αντίθεση με τα όσα νομίζαμε ως σήμερα. Στις Θερμοπύλες, τους περίμενε στρατός από πολλές ελληνικές πόλεις, επικεφαλής του οποίου ήταν ο στρατηγός Μαριανός. Ο Μαριανός, φέρεται να είπε προς τους στρατιώτες του (να αγωνιστείτε) ''για τους προγόνους σας που πολέμησαν σ' αυτά τα χώματα και δεν απογοήτευσαν την Ελλάδα, δεν της στέρησαν της ελευθερία της''. Οι στρατιώτες, ήταν οπλισμένοι με μικρές λόγχες, τσεκούρια και με ό,τι άλλο μπορούσε να οπλίσει κανείς τον εαυτό του. Φαίνεται λοιπόν, ότι η μάχη αυτή, έγινε το 253 μ.Χ. Οι Γότθοι κατέβηκαν προς το νότο, ηττήθηκαν στις Θερμοπύλες και έφυγαν, για να επιστρέψουν μετά από 14 χρόνια από τη θάλασσα.

6) Μάχη του Σπερχειού 997 Μ.Χ. Συντριπτική νίκη των Βυζαντινών που αιφνιδίασαν τους Βουλγάρους. Οι δύο στρατοί συναντήθηκαν στον ποταμό Σπερχειό, κάπου έξω από τη Λαμία. Οι Βούλγαροι στη νότια πλευρά και οι Βυζαντινοί στη βόρεια όχθη, με το ποτάμι ανάμεσά τους. Λόγω των βροχοπτώσεων, ο ποταμός είχε υπερχειλίσει και είχε πλημμυρίσει τον κάμπο και από τις δύο πλευρές. Τα δύο στρατεύματα παρέμειναν έτσι στρατοπεδευμένα για αρκετές ημέρες. Οι Βούλγαροι δεν υποψιάστηκαν ότι υπήρχε περίπτωση οι Βυζαντινοί να διασχίσουν τον πλημμυρισμένο ποταμό και παραμέλησαν την επιτήρηση του εχθρού και τη φύλαξη του στρατοπέδου τους. Ο Ουρανός, όμως, βρήκε ένα πέρασμα πιο ψηλά στο ποτάμι και οδηγώντας το στρατό του από εκεί τη νύχτα, επιτέθηκε εναντίον των ανυποψίαστων Βουλγάρων με το πρώτο φως της ημέρας. Ο αιφνιδιασμός ήταν πλήρης. Οι Βούλγαροι δεν μπόρεσαν να παραταχθούν και να οργανώσουν την άμυνά τους. Επακολούθησε μεγάλη σφαγή. Ο ίδιος ο Σαμουήλ τραυματίστηκε και μαζί με τον γιο του Γαβριήλ Ράντομιρ κατάφεραν να αποφύγουν τη σύλληψη κάνοντας τους νεκρούς ανάμεσα στα κορμιά των σφαγιασμένων στρατιωτών. Στο τέλος της μέρας όταν έπεσε το σκοτάδι, ξέφυγαν, και μέσα από τα βουνά της Πίνδου πήραν τον δρόμο της επιστροφής περιμαζεύοντας στο δρόμο τα υπολείμματα του στρατού τους. Ο Ουρανός επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη με 1.000 κεφάλια Βουλγάρων στρατιωτών και 12.000 αιχμαλώτους.

7) Η μάχη της Αλαμάνας ήταν μια από τις πολεμικές εμπλοκές της Επανάστασης του '21, με νικηφόρα έκβαση για τους Τούρκους εις βάρος των Ελλήνων. Η μάχη έγινε στις 23 Απριλίου 1821 και σε αυτή πληγώθηκε ο Αθανάσιος Διάκος, όπου τελικά βρήκε μαρτυρικό αλλά και ηρωικό θάνατο, αφού εκτελέστηκε βάναυσα από τον Οθωμανό διοικητή Ομέρ Βρυώνη.Αν και στη μάχη της Αλαμάνας οι Έλληνες δεν μπόρεσαν να αντιμετωπίσουν τους Τούρκους, η πεισματική αντίστασή τους και ιδίως ο μαρτυρικός και ηρωικός θάνατος του Αθανάσιου Διάκου έδωσε δύναμη στους Έλληνες να συνεχίσουν τον αγώνα και έπλασε έναν από τους πρώτους ηρωικούς θρύλους της Ελληνικής Επανάστασης. Η γενναία απόφαση του Διάκου να μείνει και να πολεμήσει, έως τέλους, βοήθησε τον Κολοκοτρώνη (που πολιορκούσε την Τριπολιτσά) να κερδίσει κάποιες μέρες. Ο Ομέρ Βρυώνης καθυστέρησε την προέλασή του μέχρι τις 7 Μαΐου, για να ανασυντάξει και να τροφοδοτήσει με νέα δύναμη τον στρατό του. Η κοντινή τοποθεσία με τις Θερμοπύλες και η ηρωική αντίσταση των Ελλήνων και του Διάκου, σαφώς αριθμητικά λιγότερων των Τούρκων, φέρνει μάλιστα παραλληλισμό με την ιδιαίτερα γνωστή μάχη των Σπαρτιατών υπό τον Λεωνίδα ενάντια τους Πέρσες.

8) Η Μάχη στο Χάνι της Γραβιάς ήταν μία από τις πολεμικές εμπλοκές της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, με νικηφόρα έκβαση για τους Έλληνες. Στη μάχη αυτή, που διεξήχθη στις 8 Μαΐου του 1821, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος με σχεδόν 120 άνδρες νίκησε το στρατό του Ομέρ Βρυώνη, που αποτελούνταν σχεδόν από 9.000 άνδρες. Τα θύματα των Τούρκων ήταν πολυάριθμα. Πάνω από 300 είχαν σκοτωθεί και 600 είχαν τραυματιστεί μέσα σε λίγες ώρες[4]. Οι Έλληνες έχασαν μόνο 6 πολεμιστές. Η στρατηγική επιτυχία της μάχης αυτής ήταν μεγάλη. Εμπόδισε την κάθοδο του Ομέρ Βρυώνη στην Πελοπόννησο και διευκόλυνε τη νίκη στο Βαλτέτσι, που εμψύχωσε τους Έλληνες και την επανάσταση. Συγκεκριμένα, μετά τη μάχη στη Γραβιά, ο Βρυώνης συγκλονίστηκε τόσο πολύ που αποφάσισε να σταματήσει προσωρινά την εκστρατεία του και να υποχωρήσει στην Εύβοια, για να συναντήσει αργότερα τις δυνάμεις του Κιοσσέ Μεχμέτ, ο οποίος είχε παραμείνει ως οπισθοφυλακή, στη Μενδενίτσα. Έτσι παρεμποδίστηκε η κάθοδος ενός τόσο ισχυρού στρατού στην Πελοπόννησο, όπου η επανάσταση ακόμα δεν είχε εδραιωθεί, ενώ συνέβαλε στην έναρξη του αγώνα και στη δυτική Ελλάδα.[5] Έξαλλος για την αποτυχία του, ο Ομέρ Βρυώνης διέταξε να πυρποληθεί και ακολούθως να ισοπεδωθεί με κανονιοβολισμούς το Χάνι, ώστε να καταστραφούν τα ίχνη της ήττας του. 

9) Η Μάχη των Βασιλικών ήταν πολεμική σύγκρουση της επανάστασης του 1821 που έλαβε χώρα στα Βασιλικά Φθιώτιδας στις 26 Αυγούστου 1821, με νικηφόρα έκβαση για τους Έλληνες. Η μάχη των Βασιλικών είχε καταστροφικά αποτελέσματα για τους Οθωμανούς: 766 ήταν οι νεκροί (κατά άλλους 1.000 ή 1.200), οι τραυματίες 1.500 και 220 αιχμαλωτίστηκαν. Ο Μπεϋράν πασάς είτε αυτοκτόνησε, είτε δολοφονήθηκε κατά σουλτανική διαταγή. Επιπλέον, στον Πλατανιά οι Έλληνες βρήκαν άφθονα λάφυρα, καθώς οι Τούρκοι πρόλαβαν να κάψουν τις 600 από τις 1.000 άμαξες. Οι υπόλοιπες, γεμάτες προμήθειες και πολεμοφόδια, έπεσαν στα χέρια των επαναστατών. Οι Έλληνες με την μάχη των Βασιλικών πέτυχαν τον σκοπό τους. Η ένωση των Οθωμανικών στρατευμάτων στην Ανατολική Στερεά δεν έλαβε ποτέ μέρος και δεν έφτασαν ποτέ ενισχύσεις στην Τρίπολη, το οποίο τόνωσε το ηθικό των επαναστατών εκεί. Δίκαια θεωρείται ως η μεγαλύτερη ελληνική νίκη στην Ανατολική Στερεά Ελλάδα κατά το πρώτο έτος της επανάστασης.
10) Η Μάχη των Θερμοπυλών του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου έλαβε χώρα τον Απρίλιο του 1941, κατά τη γερμανική εισβολή στην Ελλάδα, μετά τις ήττες των ελληνικών και συμμαχικών στρατευμάτων, στις μάχες της Βεύης και της Κλεισούρας και τη συνθηκολόγηση του ελληνικού στρατού την 20ή Απριλίου 1941. Τα στρατεύματα της βρετανικής κοινοπολιτείας είχαν υποχωρήσει από τα περάσματα του Ολύμπου και των Σερβίων και άρχισαν να στήνουν αμυντικές θέσεις στο ιστορικό πέρασμα των Θερμοπυλών. Ο στρατηγός Μπέρναρντ Φρέιμπεργκ έλαβε εντολή να υπερασπιστεί το παράκτιο πέρασμα ενώ ο στρατηγός Μακκέι να κρατήσει το χωριό Μπράλος. Οι Γερμανοί επιτέθηκαν στις 11.30 πμ της 24ης Απριλίου, συνάντησαν ισχυρή αντίσταση, έχασαν δεκαπέντε άρματα και είχαν σημαντικές απώλειες. Με την επίτευξη του στόχου να καθυστερήσουν τα γερμανικά στρατεύματα υποχώρησαν προς την κατεύθυνση των παραλίων εκκένωσης και έστησαν μία οπισθοφυλακή στη Θήβα.
Πηγή : 
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%98%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%BF%CF%80%CF%8D%CE%BB%CE%B5%CF%82
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%98%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%BF%CF%80%CF%85%CE%BB%CF%8E%CE%BD
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%98%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%BF%CF%80%CF%85%CE%BB%CF%8E%CE%BD_(191_%CF%80.%CE%A7.)
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%97%CF%81%CE%AC%CE%BA%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%B1%CF%82_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%98%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%BF%CF%80%CF%85%CE%BB%CF%8E%CE%BD_(323_%CF%80.%CE%A7.)
https://slpress.gr/istorimata/thermopyles-279-p-ch-i-agnosti-machi-ellines-afanizoyn-varvaroys/#goog_rewarded
https://www.google.com/amp/s/www.protothema.gr/stories/article/650085/gotthoi-kai-erouloi-stin-athina-267-mh-i-agnosti-mahi-ton-thermopulon/AMP/
https://byzantium.gr/battlegr.php?byzbat=c10_22
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%91%CE%BB%CE%B1%CE%BC%CE%AC%CE%BD%CE%B1%CF%82
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7_%CF%83%CF%84%CE%BF_%CE%A7%CE%AC%CE%BD%CE%B9_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%93%CF%81%CE%B1%CE%B2%CE%B9%CE%AC%CF%82
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%92%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CF%8E%CE%BD_%CE%A6%CE%B8%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B9%CE%B4%CE%B1%CF%82
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%98%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%BF%CF%80%CF%85%CE%BB%CF%8E%CE%BD_(1941)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου